II SA/Lu 1068/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Referent stażysta Jacek Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 marca 2018 roku sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta T. L. z dnia [...] lutego 2017 roku nr [...]; II. zasądza na rzecz skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę [...](słownie: trzy tysiące siedemset czterdzieści sześć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania "[...]" spółki z o.o. z siedzibą w [...] (dalej także: Spółka), od decyzji Burmistrza Miasta T. L. (dalej także: organ pierwszej instancji) z dnia [...] lutego 2017 r., znak: [...], orzekającej o: umorzeniu Spółce części należności z tytułu opłaty ustalonej w decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2012 r., znak: [...], w wysokości 23% naliczonej opłaty, to jest [...] zł (pkt I sentencji) oraz zobowiązaniu Spółki do niezwłocznego uiszczenia pozostałej części należności ustalonej wskazaną decyzją, w wysokości 77% naliczonej opłaty, to jest [...] zł (pkt II sentencji) – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja Kolegium zapadła w następujących okolicznościach sprawy. W dniu [...] czerwca 2012 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję znak: [...], którą: - ustalił opłatę dla Spółki w wysokości [...] zł za usunięcie 68 sztuk drzew różnych gatunków z terenu działek [...] i [...] w T. L., - zobowiązał Spółkę do nasadzenia 71 sztuk drzew liściastych i 71 sztuk krzewów liściastych na terenie wskazanych działek oraz 50 sztuk drzew liściastych na gruntach będących własnością Miasta T. L. do [...] maja 2013 r., - odroczył termin uiszczenia powyższej opłaty na okres 3 lat. Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. Spółka poinformowała organ pierwszej instancji, iż na terenie działek nr [...] i [...] w dniach 26-29 listopada 2012 r. nasadzono 71 sztuk drzew liściastych i 71 sztuk krzewów liściastych, a w dniu [...] listopada 2012 r. w pasach drogowych ulic [...] nasadzono 51 sztuk drzew liściastych, zgodnie z zaleceniami decyzji z [...] czerwca 2012 r. W dniu [...] listopada 2015 r. organ pierwszej instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie umorzenia należności z tytułu wskazanej wyżej opłaty. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji stwierdził, że jedynie 23 % nasadzeń dokonanych przez Spółkę zachowało żywotność. Mając to na względzie, organ decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., znak: [...], umorzył Spółce część należności z tytułu opłaty za usunięcie drzew ustalonej decyzją z [...] czerwca 2012 r. w wysokości 23% naliczonej opłaty, to jest [...] zł oraz zobowiązał Spółkę do niezwłocznego uiszczenia pozostałej części należności ustalonej wskazaną decyzją – w wysokości 77% naliczonej opłaty, to jest [...] zł. Po rozpoznaniu odwołania Spółki od tej decyzji, Kolegium uchyliło ją decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., znak: [...], i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Kolegium wskazało na konieczność wnikliwego ustalenia, czy utrata żywotności części nasadzonych drzew nastąpiła z przyczyn niezależnych od Spółki. Kolegium podkreśliło przy tym, że jak wynika z wyjaśnień Spółki, do których organ pierwszej instancji nie odniósł się należycie, na opisanych działkach dokonano wymaganych nasadzeń, jednakże znaczna ich cześć została zniszczona wskutek złych warunków pogodowych w okresie letnio-jesiennym 2014 r. bądź ukradziona przez osoby trzecie. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ pierwszej instancji pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. wystąpił do Komendy Powiatowej Policji w T. L. z zapytaniem, czy było prowadzone dochodzenie w sprawie zaboru w celu przywłaszczenia 71 sztuk drzew i 71 sztuk krzewów z terenu nieruchomości oznaczonej działkami nr [...] i [...]. W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. Komendant Powiatowy Policji w T. L. poinformował organ, że W. B., który dokonywał opisanych nasadzeń, złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa kradzieży wskazanych drzew i krzewów, jednakże w dniu [...] grudnia 2015 r. postępowanie w tej sprawie umorzono, wobec stwierdzenia braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia tego czynu zabronionego. W tych okolicznościach organ pierwszej instancji uznał, że wobec stwierdzenia braku nasadzeń drzew oraz niezachowania żywotności drzew, zasadnym było umorzenie tylko części należności z tytułu opłaty za usunięcie drzew, ustalonej decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., wynoszącej [...] zł, co oznacza, że pozostała do zapłaty należność wynosi [...] zł. Mając to na uwadze organ wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., znak: [...], orzekł o częściowym umorzeniu Spółce naliczonej opłaty oraz o zobowiązaniu Spółki do uiszczenia pozostałej części tej opłaty. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka zarzuciła organowi wadliwe wskazanie jako podstawy prawnej decyzji nieobowiązującego przepisu art. 84 ust. 5 i 5a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.), brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego, błędną ocenę zebranych dowodów, brak powołania dowodu z opinii biegłego na okoliczność niezachowania żywotności 63 sztuk drzew. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., znak: [...], Kolegium podzieliło w całości stanowisko wyrażone w tej decyzji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, Kolegium wskazało, że pomimo wydania zaskarżonej decyzji na podstawie nieobowiązującego przepisu art. 84 ust. 5 i 5a ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu obowiązującym do 28 sierpnia 2015 r., decyzja ta nie narusza obecnie obowiązujących w tym zakresie przepisów. Zdaniem Kolegium, w sprawie nie miał zastosowania przepis przejściowy zawarty w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1045; dalej także: "ustawa nowelizująca"). Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu [...] listopada 2015 r., a więc po wejściu w życie zmian przepisów ustawy o ochronie przyrody dokonanych na mocy ustawy nowelizującej i dlatego należało stosować przepisy nowe. W świetle nowych przepisów skutki braku nasadzeń drzew oraz niezachowanie żywotności drzew są takie same, jak według "starych" przepisów przywołanych w podstawie prawnej skarżonej decyzji. To oznacza, że ustalona wysokość opłaty za usunięcie drzew podlagająca umorzeniu, wobec zachowania żywotności drzew oraz wysokość opłaty pozostała do zapłaty wobec stwierdzenia braku nasadzeń oraz niezachowania żywotności drzew, została określona prawidłowo. Skargę do Sądu na decyzję Kolegium z dnia [...] lipca 2017 r. – w części utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji w zakresie zobowiązania Spółki do uiszczenia kwoty [...]zł – złożyła Spółka "[...]", wnosząc o jej uchylenie w tej części. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie: - art. 107 § 3 w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji dowodów, na których oparto rozstrzygnięcie, oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie oraz brak ustosunkowania się do zarzutów Spółki, wskazanych w odwołaniu oraz poprzez powołanie się w uzasadnieniu decyzji na art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym od 28 sierpnia 2015 r., który to przepis nie był podstawą rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, - art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wskazanego przez Spółkę dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia, czy warunki panujące na terenie działek [...] i [...] oraz w pasach drogowych mogły mieć wpływ na brak zachowania żywotności dokonanych nasadzeń, a także poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, w której organ przyjął za udowodnioną okoliczność, że nasadzenia nie zachowały żywotności z przyczyn leżących po stronie Spółki, - art. 81a k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść Spółki niedających się usunąć wątpliwości co do kradzieży nasadzeń, - art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu obowiązującym po zmianie dokonanej ustawą nowelizującą, poprzez błędne naliczenie opłaty, pomimo, że nasadzenia nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od Spółki. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Przede wszystkim zasadne były zarzuty Spółki dotyczące błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego. Podkreślić należy, że przed wszczęciem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, które miało miejsce [...] listopada 2015 r., zmienione zostały przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, dotyczące zasad ustalania opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz umarzania tych opłat. Na mocy art. 29 pkt 8 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw, zmianie uległ m.in. przepis art. art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody, stanowiący materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji. Przed datą wejścia w życie tej nowelizacji, to jest – w myśl art. 59 pkt 2 ustawy nowelizującej – przed dniem 28 sierpnia 2015 r., przepis ten stanowił, że "jeżeli przesadzone albo posadzone w zamian drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie 3 lat od dnia ich przesadzenia albo posadzenia lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat". Natomiast zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu obowiązującym od dnia 28 sierpnia 2015 r., "jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy, albo część z nich, nie zachowały żywotności po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zachowały żywotności". Zgodnie z przepisem intertemporalnym zawartym w art. 53 ust. 1 ustawy nowelizującej, do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 6-9 ustawy zmieniającej, stosuje się przepisy dotychczasowe. Z powołanego przepisu intertemporalnego wynika zatem a contrario, że do postępowań, które zostały wszczęte po nowelizacji przepisów ustawy o ochronie przyrody, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, zastosowanie mają przepisy obowiązujące od dnia 28 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie należało stosować przepisy powołanej ustawy w nowym brzmieniu, nie zaś przepisy dotychczasowe. Niezależnie od tego wskazać należy, że całkowicie bezpodstawne jest stwierdzenie Kolegium, jakoby powyższa kwestia nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy, z uwagi na tożsame w istocie brzmienie przepisu art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody przed dniem 28 sierpnia 2015 r. oraz po tej dacie. Oczywiste jest bowiem, na co zasadnie zwrócono uwagę w skardze, iż naliczenie opłaty z uwzględnieniem nowych przepisów powinno być dokonane w stosunku do powierzchni krzewów, a nie jak to miało miejsce – pod rządem przepisów dotychczasowych – w stosunku do ilości krzewów. Zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu również z innych powodów. Jak zasadnie podniesiono w skardze decyzja ta została wydana pomimo nieustalenia istotnych okoliczności sprawy, to jest z naruszeniem art. art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po pierwsze nie wyjaśniono należycie podstawowej w niniejszej sprawie kwestii podniesionej przez Spółkę w toku postępowania, a mianowicie tego, czy faktycznie brakująca obecnie cześć nasadzeń drzew i krzewów dokonanych przez Spółkę została zniszczona wskutek złych warunków pogodowych w okresie letnio-jesiennym 2014 r. bądź wskutek działań osób trzecich. Bezsprzecznie organy nie zweryfikowały ani nie odniosły się w żaden sposób do wskazanej wyżej okoliczności dotyczącej uszkodzeń powstałych wskutek wichur, jakie występowały w okresie lato i jesienie 2014 r. Niewątpliwie zaś umorzenie dochodzenia w sprawie popełnieniu przestępstwa kradzieży wskazanych drzew i krzewów, wskutek "stwierdzenia braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia tego czynu zabronionego" nie oznacza, że organ w tej kwestii nie powinien był poczynić własnych ustaleń. Po drugie nie budzi wątpliwości Sądu, że organy nie wyjaśniły prawidłowo, czy wspomniane nasadzenia zostały dokonane przez osoby działające w imieniu Spółki prawidłowo. Niekwestionowane jest przy tym, do czego nie odniosły się organy, że jakkolwiek W. B., który dokonywał opisanych nasadzeń, ostatni raz na terenie przedmiotowych nieruchomości był około trzech lat temu, to nie wyklucza to prowadzenia zabiegów przez inne osoby, z pomocą których osoba ta mógł je wykonywać w ramach swojej działalności. Z tych wszystkich względów Sąd, działając na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organy, stosownie do art. 153 p.p.s.a., uwzględnią dokonaną przez Sąd ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 205 § 1 w związku z art. 200 p.p.s.a.