II SA/Lu 1076/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów - w zakresie wniosku T. M. o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a: odmówić przyznania T. M. prawa pomocy. Skarżąca T. M. w dniu 18 grudnia 2013 r. (data nadania) złożyła – na urzędowym formularzu – wniosek o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie w całości z kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2014 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Odpis tego postanowienia doręczono skarżącej w dniu 24 lutego 2014 r. (k. 31). W dniu 25 lutego 2014 r. wniosła ona sprzeciw, podnosząc, iż dochody jej oraz męża wynoszące netto [...] zł nie wystarczają im na utrzymanie, gdyż skarżąca i jej mąż są osobami schorowanymi, wymagającymi stałego leczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") wobec wniesienia sprzeciwu w terminie, postanowienie z dnia 13 lutego 2014 r. utraciło moc. Sprawa podlega zatem rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Stąd też, jak również z uwagi na kryteria sformułowane w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a., zasadnicze znaczenie ma ustalenie kondycji finansowej strony. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy podkreślić, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne, leży po jego stronie, zaś rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przez niego udowodnione (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012, s. 618-619). Z treści art. 255 p.p.s.a. wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie skarżąca została wezwana do wyjaśnienia określonych okoliczności dotyczących jej sytuacji rodzinnej i finansowej, jednak złożyła jedynie dokumenty potwierdzające wysokość świadczeń rentowych pobieranych przez siebie i przez męża. Zauważyć zaś należy, że w wezwaniu nie żądano dokumentów, których uzyskanie mogłoby być czasochłonne, lecz wezwano do wyjaśnień obejmujących dane z codziennego zarządzania własnym majątkiem i dochodami. Należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie w sytuacji wyczerpującego i rzetelnego przedstawienia informacji obrazujących możliwości płatnicze strony, zawierających przede wszystkim dokładne, wiarygodne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne bieżące utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie chociaż części kosztów postępowania. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. W świetle powyższego stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądania zgłoszonego przez skarżącą. Skarżąca we wniosku podniosła wprawdzie, że znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej, jednak pomimo stosownego wezwania nie wyjaśniła okoliczności potwierdzających taki stan, w tym zwłaszcza nie ujawniła danych w zakresie kosztów koniecznego utrzymania jej rodziny. Zauważyć ponadto należy, że udokumentowany miesięczny dochód dwuosobowej rodziny skarżącej wynoszący blisko [...] zł netto miesięcznie, uzupełniony o dochód z posiadanego przez tę rodzinę gospodarstwa rolnego o powierzchni 5 ha, nawet przy założeniu zwiększonych wydatków na leki i leczenie, powinien pozwolić, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które – poza wpisem od skargi wynoszącym 200 złotych – każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych (§ 2 ust. 1 pkt 7 i ust. 3 pkt 4 oraz § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych, Dz. U. nr 221, poz. 2192). W tej sytuacji, wobec niespełnienia przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., brak było podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie w całości z kosztów sądowych. Z tych względów Sąd orzekł, jak w postanowieniu.