II SA/Lu 1083/17
WyrokWSA w Lublinie2018-04-12
Skład orzekający: Bogusław Wiśniewski, Joanna Cylc-Malec, Maria Wieczorek-Zalewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabycie środków zastępczych na własny użytek, bez zamiaru dalszego ich udostępniania, stanowi "wprowadzanie do obrotu" w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, uzasadniające nałożenie kary pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nabycie środków zastępczych na własny użytek, nawet bez zamiaru dalszego ich udostępniania, stanowi "wprowadzanie do obrotu" w rozumieniu art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Wykładnia tego przepisu, przyjęta w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, obejmuje bowiem każde udostępnienie środków zastępczych osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, w tym również nabycie ich w celu własnego spożycia. Celem przepisów jest ochrona społeczeństwa przed negatywnymi skutkami zażywania takich substancji, a nabywanie ich na własny użytek stwarza zagrożenie dla otoczenia.Stan faktyczny
Skarżący J. O. został ukarany karą pieniężną za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych, które zostały zabezpieczone w jego mieszkaniu. Skarżący kwestionował wypełnienie znamion "wprowadzania do obrotu", twierdząc, że nabył substancje na własny użytek i nie miał świadomości, że są to środki zastępcze. Organy administracji obu instancji uznały, że nabycie środków na własny użytek stanowi wprowadzanie do obrotu i nałożyły karę pieniężną. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) NSA Maria Wieczorek-Zalewska Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w związku z wprowadzeniem do obrotu środków zastępczych I. oddala skargę; II. przyznaje [...] K. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, z tytułu wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu, kwotę [...]zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym [...] zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) podatku od towarów i usług.
Decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania J. O. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 roku, poz. 1261), dalej "u.p.i.s." - utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] lipca 2017r., znak: [...], wymierzającą J. O. karę pieniężną w wysokości [...] zł w związku z wprowadzaniem do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych.
Decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 37 u.p.i.s. i art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2017 r., poz. 783), dalej "u.p.n."
W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji opierając się na aktach postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w L. ustalił, że w dniu [...] grudnia 2016 r. funkcjonariusze Komisariatu VI Policji w L., dokonując przeszukania pomieszczeń mieszkania zajmowanego przez J. O. przy ul. [...] w L. zabezpieczyli: drobnokrystaliczną substancję koloru białego, znajdującą się w foliowym woreczku w ilości 81,45 g, krystaliczne substancje znajdujące się w 23 foliowych zgrzewnych pakietach, o łącznej masie 21,59 g, podsuszone fragmenty roślinne koloru zielono - brązowego, wagę elektroniczną "Digital Scalę".
Zgodnie z opinią z dnia [...] grudnia 2017 r., sporządzoną przez biegłego sądowego z zakresu kryminalistycznych badań chemicznych przy Sądzie Okręgowym w L., w składzie chemicznym substancji dowodowych stwierdzono odpowiednio: a - propyloaminopentiofenon, zabezpieczony w woreczku foliowym o masie 81,45 g oraz 4 - chloroetkatynon (4 - CEC) zabezpieczony w 23 foliowych woreczkach o łącznej masie 21,59 g. Następnie kolejna opinia nr [...] zakresu chemii z dnia [...] marca 2017 r. wydana na zlecenie PPIS w L. przez Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Policji w W. potwierdziła, że zidentyfikowane substancje należy uznać za środki zastępcze rozumieniu art. 4 pkt 27 u.p.n.
W związku z powyższym organ I instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. wydał zakaz wprowadzania do obrotu spornych środków zastępczych i orzekł o ich przepadku na rzecz Skarbu Państwa i o ich zniszczeniu.
Następnie wskazaną na wstępie decyzją nałożył na J. O. karę pieniężną w wysokości [...] zł za ich wprowadzanie do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W odwołaniu od tej decyzji J. O. zarzucał:
1) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że wprowadził do obrotu środek zastępczy, podczas gdy nabył go na własny użytek i nie zamierzał przekazać go innym osobom, wskutek czego niemożliwym jest przyjęcie, że zostały wypełnione znamiona "wprowadzania do obrotu";
2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, a w szczególności naruszenie: art.7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, którego prawidłowa ocena prowadziłaby do wniosku, że skarżący nie wprowadził do obrotu środków zastępczych, a także przejawiające się w pominięciu okoliczności, iż wymieniony nie miał świadomości środka zastępczego, którego zakup jest zakazany, albowiem dopiero analiza laboratoryjna wykazała, że środek należy do grupy tzw. środków zastępczych.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie uwzględnił zarzutów odwołania i podzielając ustalenia i stanowisko organu I instancji, wskazaną na wstępie decyzją, utrzymał w mocy decyzję tego organu.
W obszernym uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 44 b ust. 1 art. 52 a ust. 1 u.p.n., z których wynika zakaz wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych lub/i nowych substancji psychoaktywnych oraz uprawnienie organu do nałożenia za naruszenie tego zakazu kary pieniężnej w wysokości od 20 000 do 100 000 zł. Organ przytoczył również definicję pojęcia "wprowadzanie do obrotu" zawartą w art. 4 pkt 34 u.p.n., stwierdzając, że w świetle orzecznictwa sądowoadministarcyjnego – pojęcie to oznacza udostępnienie takich środków odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim, zarówno niebędącym ich konsumentami, jak i będącym ich konsumentami tj. nabywającym je w celu własnego spożycia. Wyraźne rozdzielenie przez ustawodawcę części karnej u.p.n., regulującej zagadnienia związane z popełnianiem przestępstw (z wyłączeniem regulacji odnoszących się do środków zastępczych), od części odnoszącej się do kary administracyjnej, dotyczącej środków zastępczych, pozwala na zastosowanie systemowej wykładni dopuszczającej nadanie wyrażeniu "wprowadzanie do obrotu" odmiennego znaczenia w przypadku stosowania kary administracyjnej, a innego znaczenia, w przypadku stosowania przepisów karnych. Pojęcia "wprowadzania do obrotu" nie można więc rozumieć wyłącznie jako czynności rozporządzającej danym środkiem, w następstwie której środek ten staje się częścią rynku konsumenckiego. Przepis art. 4 pkt 34 u.p.n. należy interpretować stosując wykładnię językową, która nie daje podstaw do przyjęcia, że przez osoby trzecie, o których mowa w tym przepisie, rozumieć należy wyłącznie konsumentów.
Organ wyjaśnił ponadto, że odpowiedzialności administracyjnej z art. 52a ust. 1 u.p.n. podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy (tzw. "dopalacz"). Organ wymierzając karę administracyjną nie bada więc świadomości, co do niezgodnego z prawem działania sprawcy, czy postawy sprawcy. Istotą kary administracyjnej jest bowiem przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów, a proces wymierzania kar pieniężnych należy postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. W razie stwierdzenia, że wytworzono lub wprowadzono do obrotu na terytorium RP środek zastępczy określony w art. 4 pkt 27 u.p.n. organ inspekcji sanitarnej jest obowiązany nałożyć administracyjną karę pieniężną w wysokości uwzględniającej w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego (art. 52a ust. 3). Obiektywny fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji i bez znaczenia jest to, czy sprawca miał świadomość, że wprowadzone przez niego do obrotu substancje należą do grupy środków zastępczych.
Niezależnie od tego organ stwierdził, że skarżący wiedział, jakiego charakteru substancje zakupił od nieznanej osoby, gdyż zakupił je od tej samej osoby, która udostępniała mu również marihuanę. Skarżący przyznał to w protokole przesłuchania sporządzonym w Komisariacie VI Policji w L. z dnia [...] grudnia 2016 r., co następnie potwierdził w siedzibie Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w L. w dniu [...] marca 2017 r. Fakt ten potwierdzają również notatki urzędowe sporządzone przez funkcjonariuszy Policji w dniach 6 i [...] grudnia 2016 r., w których stwierdzono, że J. O. przyznał się, że znalezione środki narkotyczne należą do niego. Susz roślinny posiadał na własny użytek natomiast "kryształ" posiadał do sprzedania", oraz że "w trakcie wykonywania czynności służbowych uzyskano informację, że w mieszkaniu przy ul. [...] zajmowanym obecnie przez [...] J., znajduje się znaczna ilość środków narkotycznych różnego rodzaju, które są rozprowadzane na terenie dzielnicy [...]." Organ ustalił ponadto, że w trakcie dokonywania przeszukania mieszkania zajmowanego przez J. O. w dniu [...] grudnia 2017 r. funkcjonariusze Policji zabezpieczyli także m.in. wagę elektroniczną Digital Scalę, dwie karty SIM i gotówkę w kwocie [...]zł. Wprawdzie skarżący podniósł, że "waga służyła do odważania mleka i produktów dla dziecka, jest chore na fenyloketonurię", to jednak organ nie uznał tego wyjaśnienia za wiarygodne. Organ stwierdził bowiem, że dieta osoby chorej na fenyloketonurię polega na wykluczeniu produktów, będących źródłem fenyloalaniny, w tym m.in. mleka. Ponadto ilość i sposób przechowywania środków zastępczych w postaci 23 foliowych zgrzewanych pakietów o średniej gramaturze ok. 0,94 g jednoznacznie wskazuje na to, że przedmiotowe substancje były i służyły stronie do wprowadzania do obrotu w rozumieniu art. 4 pkt 34 ustawy.
W świetle powyższych okoliczności, zasadne było wymierzenie skarżącemu - na podstawie art. 52a u.p.n. - kary za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych.
Przy ustalaniu wysokości kary, organ kierował się ilością wprowadzonych do obrotu środków zastępczych, i mając na uwadze cel takiej kary przyjął, że adekwatną dla skarżącego dolegliwością finansową będzie określenie jej w wysokości 50 000 zł. Będzie ona stanowić odczuwalną dolegliwość finansową wobec skarżącego za stwarzanie tym samym potencjalnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzi, jak również będzie stanowić czytelny komunikat, że tego typu działalność polegająca na wprowadzaniu do obrotu nowych, syntetycznych substancji chemicznych oddziałujących na ośrodkowy układ nerwowy (tzw. dopalaczy) - z uwagi na oczywiście negatywne skutki społeczne takich działań - podlega zdecydowanej represji Państwa. Organ miał na uwadze również to, że skarżący przyczynił się do powstania naruszenia prawa poprzez nabycie środków zastępczych oraz nie podjął dobrowolnie działań w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa, a ponadto dążył do osiągnięcia korzyści finansowych poprzez wprowadzane do obrotu środków zastępczych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. O. domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji, podnosząc takie same zarzuty, jak w odwołaniu, podnosząc dodatkowo, że organ odwoławczy nie odniósł się należycie do tych zarzutów, naruszając zasady wyrażone w art. 8 i 11 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powielił jedynie przepisy prawa i stosowne orzecznictwo, co narusza zasadę dwuinstancyjności, która polega m.in. na tym, aby wszelkie dowody, żądania, opinie zostały wnikliwie przeanalizowane po raz kolejny.
Skarżący podniósł, że zarówno w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę, jak i następnie przez Sąd, nigdy nie zostało ustalone, aby miał on zamiar wprowadzenia środków do obrotu. Zostało jedynie stwierdzone, że posiadał te środki na własny użytek. Wprawdzie skarżący przyznał, że znalezione u niego substancje podczas przeszukania pomieszczeń mieszkania, należą do niego, to jednak zarówno susz roślinny, jak i "kryształ" znajdujący się w foliowym woreczku w ilości 81,45 g. oraz krystaliczne substancje znajdujące się w 23 zgrzewanych pakietach, o łącznej masie 21,59 g, miał na własny użytek. Natomiast waga elektroniczna służyła mu do odważania mleka i produktów dla dziecka, które jest chore na fenyloketonurię.
Zdaniem skarżącego, organ dokonał błędnej wykładni przepisów art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 u.p.n. Zdaniem skarżącego, pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 u.p.n. to rozporządzenie danym przedmiotem, który po dokonaniu czynności staje się częścią rynku konsumenckiego. Skarżący nigdy nie dokonał takiej czynności, czyli nie dokonał wprowadzenia środków do obrotu, gdyż środki posiadał na własny użytek. W tej sytuacji nałożenie kary pieniężnej za wprowadzenie środków do obrotu obarczone jest błędem logicznym. Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii nie sankcjonuje bowiem przechowywania środków zastępczych, lecz wyłącznie wytwarzanie i wprowadzanie ich do obrotu, co nie miało miejsca. Skarżący wskazał, że za takim rozumieniem pojęcia "wprowadzania do obrotu" przemawia to, że w u.p.n. zawarto przepisy z różnych dziedzin prawa, a więc użyte w nich sformułowania o tożsamym brzmieniu mogą być odmiennie rozumiane. W przepisach karnych u.p.n., ustawodawca oprócz sformułowania "wprowadzenie do obrotu" środka odurzającego, używa również sformułowania "udziela" środka odurzającego, a więc i na gruncie art. 52 a u.p.n. pojęcie "wprowadza do obrotu" należy rozumieć gramatycznie, a więc wąsko.
Skarżący podkreślił przy tym, że nie miał świadomości posiadania środka zastępczego, którego sprzedaż jest zakazana. Zgodnie z definicją środka zastępczego - jest to produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa. Dopiero analiza laboratoryjna wykazała, że substancje krystaliczne należą do grup tzw. środków zastępczych. Skarżący dostał natomiast te substancje za darmo na [...], od osoby która zapewniała go, że ta substancja jest całkowicie legalna.
Dodał, że zarówno jego sytuacja rodzinna, jak i materialna jest bardzo trudna. Wychowuje samotnie dwójkę dzieci. Jedno z dzieci jest chore na fenyloketonurię. Jest to wrodzona choroba metaboliczna. Nie ma na nią lekarstwa, można jedynie zapobiegać zatruwaniu organizmu i uszkodzeniu mózgu stosując odpowiednią, bardzo rygorystyczną dietę. Zabezpieczona przez funkcjonariuszy Policji waga elektroniczna służyła skrupulatnemu odmierzaniu porcji żywieniowych dla dziecka, aby utrzymany został prawidłowy bilans żywieniowy. Dodał, że jego sytuacja jest trudna, gdyż z uwagi na chorobę dziecka, które wymaga stałej opieki skarżący nie może podjąć pracy. Utrzymuje się jedynie ze świadczeń otrzymywanych z MOPS-u.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((t.j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonując zatem kontroli zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, we wskazanym zakresie stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.
Materialnoprawną podstawą jej wydania był art. 52 a ust. 1 u.p.n., zgodnie z którym kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy lub nową substancję psychoaktywną, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20 000 zł do 1 000 000 zł. Przepis ten pozostaje w ścisłym związku z przepisem art. 44b u.p.n., który zakazuje wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych.
Środkiem zastępczym jest - w myśl art. 4 pkt 27 u.p.n. - produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych
Z kolei definicję legalną pojęcia "wprowadzania do obrotu" zawiera art. 4 pkt 34 u.p.n., stanowiąc, że jest to "udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych".
W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane to, że skarżący posiadał środki zastępcze w powyższym rozumieniu. Stwierdzone w jego mieszkaniu substancje tj. drobnokrystaliczna substancja koloru białego, znajdująca się w foliowym woreczku w ilości 81,45 g, krystaliczne substancje znajdujące się w 23 foliowych zgrzewnych pakietach, o łącznej masie 21,59 g oraz podsuszone fragmenty roślinne koloru zielono – brązowego to środki zastępcze, o których mowa w art. 44 b i art. 52a u.p.n. Potwierdziły to opinie: biegłego sądowego z zakresu kryminalistycznych badań chemicznych przy Sądzie Okręgowym w L. z dnia [...] grudnia 2016 r. oraz Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji w W. z dnia [...] marca 2017 r. wydana na zlecenie PPIS w L..
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do wykładni pojęcia "wprowadzania do obrotu": w przekonaniu skarżącego obejmuje ono tylko takie czynności/ działania, w konsekwencji których substancje wymienione w tym przepisie staną się częścią rynku konsumenckiego, natomiast w ocenie organu, chodzi o każde nabycie takiej substancji przez kogokolwiek, nawet nieodpłatnie.
Sąd podziela w pełni stanowisko organu i jednolitą wykładnię tego pojęcia dokonaną przez sądy administracyjne, zgodnie z którą "wprowadzanie do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 u.p.n. oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim, zarówno niebędącymi ich konsumentami, jak i będącymi ich konsumentami, tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia (zob. wyroki NSA z dnia 26 stycznia 2017 r. w sprawach: II OSK 996/15, II OSK 2794/15, II OSK 2255/15; z dnia 24 listopada 2015 r., II OSK 703/14; z dnia 29 września 2015 r., II OSK 514/14; z dnia 9 września 2015 r., II OSK 77/14; z dnia 8 lipca 2015 r., II OSK 2965/13; z dnia 2 czerwca 2015 r., II OSK 2684/13, a także wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: WSA w Łodzi z dnia 16 listopada 2017 r., III SA/Łd 513/17; WSA w Gliwicach z dnia 27 lutego 2017 r., IV SA/Gl 674/16; WSA w Szczecinie z dnia 26 października 2016 r., II SA/Sz 821/16).
W powołanych orzeczeniach podkreśla się, że przepisy art. 44b i 52a u.p.n. zostały dodane ustawą z dnia 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 213, poz. 1396), zmieniającą przedmiotową ustawę z dniem 27 listopada 2010 r. Celem zmiany było przeciwdziałanie rozwojowi zjawiska wprowadzania do legalnego obrotu nowych substancji posiadających działanie psychoaktywne, nazywanych potocznie "dopalaczami". Ustawa wprowadziła w tym celu odpowiedzialność administracyjną, uzupełniając pierwotną ustawę o cały nowy rozdział 6a. Ustawodawca uznał, że oprócz obowiązujących regulacji penalizujących wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, w celu realizacji podstawowych założeń ustawy, należy wyodrębnić instytucję odpowiedzialności administracyjnej za wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu na terytorium Polski środków zastępczych, czyli substancji pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używanych zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa. Wprowadzenie do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w art. 52a sankcji administracyjnej z tytułu wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego miało na celu szybkie reagowanie na pojawiające się zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi.
Warto także zwrócić uwagę, że regulacja art. 52a u.p.n. funkcjonuje niezależnie od istniejących już wcześniej regulacji ustawy, przewidujących odpowiedzialność karną za wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej lub uczestniczenie w takim obrocie. Ustawodawca odrębnie penalizuje zatem czyn w postaci udzielania innej osobie środka odurzającego lub środków psychotropowych, określając w art. 58 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, że kto, wbrew przepisom ustawy, udziela innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej, ułatwia albo umożliwia ich użycie albo nakłania do użycia takiego środka lub substancji, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Podobnie w art. 59 u.p.n. przewidziano środki karne m.in. za udzielanie innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej.
Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela powyższy pogląd, ugruntowany w orzecznictwie i przytoczony przez organ wydający zaskarżoną decyzję.
Prawidłowo zatem organ stwierdził, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że na gruncie postanowień art. 52a ust. 1-3 u.p.n. pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34, oznacza udostępnianie ich odpłatnie lub nieodpłatnie wyłącznie osobom trzecim, które nie są konsumentami tych środków.
Bezspornie skarżący J. O., nabywając – jak twierdzi – na własny użytek sporne środki zastępcze, dokonał czynności "wprowadzenia ich do obrotu", w powyższym rozumieniu. Naruszył więc zakaz, o którym mowa w art. 44b u.p.n., czego konsekwencją było wymierzenie mu kary pieniężnej na podstawie art. 52 a ust. 1 u.p.n.
Rację ma organ, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, że skarżący nie wiedział, że nabywa środki zastępcze.
Skarżący nabył je nieformalnie, od osoby, której nazwiska nie wskazał, i od której nabył także marihuanę. Niewątpliwie musiał wiedzieć, lub co najmniej przypuszczać jakie jest ich działanie, skoro w ogóle zdecydował się je nabyć. Już tylko to świadczy o tym, że wiedział, że nabywa substancje niedozwolone. Jest bowiem oczywiste, że obrót środkami zastępczymi i innymi zabronionymi w art. 44 b u.p.n. substancjami, a więc ich wytwarzanie, sprzedawanie, czy przekazywanie nieodpłatne kolejnym osobom nie odbywa się legalnie, w ramach zarejestrowanej, a więc kontrolowanej przez właściwe organy administracji publicznej, działalności. Skorzystanie z oferty nieformalnego ("z ręki do ręki") nabycia jakiegoś środka czy substancji niewiadomego pochodzenia powinna budzić niepokój każdej osoby, przeciętnie zorientowanej w aktualnych zjawiskach społecznych. Problem "dopalaczy" jest problemem powszechnie znanym obecnie i wskazuje się jednoznacznie na zagrożenia dla zdrowia i życia, jakie one powodują. W świetle powyższego, nie wymaga szczególnej wiedzy, ani umiejętności dla przeciętnej osoby zastosowanie się do zakazów, o których mowa w art. 44 b u.p.n., w tym do zakazu "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych czy innych substancji wymienionych w tym przepisie, polegającego m.in. na nabywaniu na własny użytek takich substancji. Cechą "dopalaczy" jest bowiem to, że ich szkodliwe działanie nie obejmuje wyłącznie osoby je spożywającej. Substancje te działając na ośrodkowy układ nerwowy modyfikują zachowanie osoby je zażywającej, stwarzają jednocześnie poważne zagrożenie dla otoczenia – ludzi i zwierząt. Nabywanie zatem takich substancji "na własny użytek", nie jest więc indywidualną sprawą nabywcy, dlatego mając na uwadze cel przytoczonych przepisów art. 44b i art. 52 a u.p.n., jakim jest ochrona społeczeństwa przed negatywnymi skutkami zażywania dopalaczy, w pełni uzasadniony jest pogląd, że "wprowadzanie do obrotu" to również nabywanie ich na własny użytek.
Nie ulega, zdaniem Sądu, wątpliwości, że skarżący nabywając od nieznajomej osoby, nieformalnie, wraz z marihuaną, substancje niewiadomego (jego zdaniem) pochodzenia, wiedział, że są to substancje, których posiadanie jest zabronione. Skarżący mógł nie znać ich nazw, ale skoro zdecydował się na ich nabycie, to musiał znać ich działanie.
W świetle powyższego, organ zasadnie wydał zaskarżoną decyzję, nakładającą na skarżącego karę pieniężną na podstawie art. 52 a u.p.n.
Organ uzasadnił przy tym przekonująco wysokość tej kary tj. 50 000 zł. Zasadnie podkreślił, że kara w takiej wysokości jest na tyle dotkliwa, że nie tylko zapobiegnie, by sam skarżący ponownie nie dopuścił się podobnych czynów, ale również stanowi wyraźny przejaw sprzeciwu Państwa wobec nieprzestrzegania zakazu wyrażonego w art. 44 b u.p.n. Organ wziął także pod uwagę dużą ilość posiadanych przez skarżącego środków. Ponadto należy zauważyć, że były one zapakowane w 23 foliowych torebkach (zgrzewnych pakietach), co może być potraktowane jako przygotowanie do dalszego przekazywania tych środków innym osobom, co świadczy o intencjonalnym działaniu skarżącego i stwarzaniu większej skali zagrożenia, a więc uzasadnia wymierzenie mu wyższej kary pieniężnej.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji nie naruszają obowiązujących przepisów, zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Organy wszechstronnie przeprowadziły postępowanie dowodowe, wykorzystując akta spraw karnych, co było dopuszczalne, a rozstrzygnięcia obszernie i szczegółowo uzasadniły. Dokonały również prawidłowej wykładni przepisów u.p.n.
Skarga podlega zatem oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.p.s.a
Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło