II SA/Lu 109/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2009r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania pomocy finansowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138§1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpoznaniu odwołania A. J. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej w grudniu 2008r. z uwagi na niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 1 grudnia 2008r. A. J. złożył podanie o udzielenie pisemnej informacji dotyczącej przyznania jego dzieciom posiłków w okresie przerwy świątecznej tj. od 20 grudnia 2008r. do 2 stycznia 2009r. W dniu 3 grudnia 2008r. pracownik socjalny bezskutecznie próbował przeprowadzić wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania A. J. W dniu 4 grudnia 2008r. organ skierował do niego pismo z prośbą o obecność w domu w dniu 10 grudnia 2008r. w godz. 12.00-14.00 w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z pouczeniem, że nieobecność zostanie potraktowana jako rezygnacja z ubiegania się o pomoc. Pomimo tego nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego, a żona A. J. – A. J. oświadczyła, że nie ubiegała się nigdy o żadną pomoc i odmówiła złożenia podpisu. Wniosku o pomoc nie potwierdził również sam A. J., dlatego należało umorzyć postępowanie. W odwołaniu A. J. podnosił, że jego podanie z dnia 1 grudnia 2008r. nie zawierało wniosku o pomoc finansową, dlatego niezrozumiałym jest wyznaczanie wizyt pracownika socjalnego w jego domu. Zarzucił, że postępowanie organu jest sprzeczne z raportem "Dożywianie dzieci w szkołach", a także nie uwzględnia znowelizowanych przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", zwalniających organ pomocy społecznej z obowiązku przeprowadzania wywiadu środowiskowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. nie uwzględniło zarzutów odwołania. W uzasadnieniu wyjaśniło, że pismo A. J. z dnia 1 grudnia 2008r. obejmowało prośbę o wydanie zaświadczenia o wysokości pobieranych świadczeń z MOPS w P. w okresie IX – XI 2008r. oraz o pisemną informację czy MOPS w P. za okres od 20 grudnia 2008r. do 2 stycznia 2009r. podejmie działanie i wsparcie dla dzieci uczących się w szkołach. Zdaniem Kolegium, takie sformułowanie podania dawało podstawy do przyjęcia, że A. J. wnosi o pomoc dla jego dzieci, a więc uprawniało organ do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skoro jednak skarżący sprecyzował, że nie wnosił o przyznanie takiej pomocy, postępowanie podlega umorzeniu i chociaż organ I instancji umorzył je z innych powodów, Kolegium utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że raport "Dożywianie dzieci w szkołach", na który powołuje się A. J., nie jest źródłem prawa, a więc nie zwalnia organów pomocy społecznej z obowiązku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Nie można ponadto zarzucić organowi nieuwzględnienia znowelizowanych przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz. 259), gdyż w dacie orzekania przez ten organ nowelizacja jeszcze nie obowiązywała. Poza tym, w ocenie Kolegium, wprowadzony art. 6a, zwalniający organ pomocy społecznej z konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, dotyczy wyłącznie przedszkolaków będących w tzw. "zerówkach". Dzieci A. J. – Ł., M. i K. są starsze (mają obecnie odpowiednio – 19, 17 i 16 lat), więc przepis ten nie ma do nich zastosowania. Kolegium podkreśliło, że trzema decyzjami z dnia [...] przyznano im pomoc w postaci obiadów od 1 września 2008r. do 30 czerwca 2008r. w okresie realizacji zajęć szkolnych, a pomoc ta jest kontynuowana. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. wniósł A. J., domagając się uchylenia decyzji Kolegium. Skarżący ogólnie zarzucił, że decyzja jest dla niego krzywdząca i niesprawiedliwa; jego zdaniem pomoc w dożywianiu "bez wywiadów" przysługuje wszystkim dzieciom uczącym się, a nie tylko dzieciom będącym w "zerówkach". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawą jej wydania był przepis art. 105 § 1 kpa, zgodnie z którym, w sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi m.in. wówczas, gdy zostanie ustalone, że postępowanie wszczęto pomimo braku wniosku osoby uprawnionej albo w razie cofnięcia złożonego wniosku. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Skarżący sam przyznał w piśmie (odwołaniu) z dnia 31 grudnia 2008r., że "żadnego wniosku o pomoc finansową nie składał" (k.9 akt admin.) Brak wniosku uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy i choć okoliczność ta ujawniła się dopiero na etapie postępowania odwoławczego zasadne było umorzenie postępowania. Zaskarżona decyzja jest zatem prawidłowa, pomimo iż organ I instancji w uzasadnieniu wskazał inne przesłanki bezprzedmiotowości postępowania. Wbrew argumentom skargi, nie można zarzucić organowi I instancji, że umarzając postępowanie ze względu na niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącym, nie uwzględnił przepisu art. 6a ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz.2259 ze zm.). Powołany przepis obowiązuje bowiem dopiero od 1 stycznia 2009r. (został dodany ustawą z dnia 5 grudnia 2008r. /Dz.U. Nr 225, poz.1487/), a więc wszedł w życie już po wydaniu w dniu [...] decyzji przez organ I instancji. Niezależnie od tego stwierdzić należy, że przepis ten nie tylko znosi obowiązek prowadzenia wywiadu środowiskowego, ale w ogóle wyłącza możliwość wydawania decyzji administracyjnej, przy czym podkreślić należy, że dotyczy to wyłącznie sytuacji w nim określonej. Zgodnie z tym przepisem, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy uczeń albo dziecko korzystające z zajęć w ramach rocznego przygotowania przedszkolnego w szkole lub przedszkolu wyraża chęć zjedzenia posiłku, odpowiednio dyrektor szkoły lub przedszkola udziela pomocy w formie posiłku, informując jednocześnie ośrodek pomocy społecznej właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ucznia lub dziecka o udzieleniu pomocy. Pomoc ta nie wymaga ustalenia sytuacji rodziny w drodze rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz wydania przez ośrodek pomocy społecznej decyzji administracyjnej. Udzielenie pomocy na podstawie powołanego przepisu ma więc charakter czynności faktycznej, która należy do uznania dyrektora szkoły lub przedszkola, a w konsekwencji postępowanie administracyjne w takiej sprawie jest niedopuszczalne. Wniosek złożony do ośrodka pomocy społecznej o przyznanie posiłków na podstawie art. 6a nie mógłby być rozpoznany, a postępowanie podlegałoby umorzeniu. Z tych względów, pomimo iż – jak słusznie podnosi skarżący – powołany art. 6a odnosi się nie tylko do dzieci w "zerówkach", ale do wszystkich uczniów, nawet, gdyby przepis ten obowiązywał w dacie wydawania decyzji przez organ I instancji, postępowanie podlegałoby umorzeniu. Organ nie mógł również oprzeć rozstrzygnięcia na raporcie "Dożywianie dzieci w szkołach. Analiza barier, rekomendacje działań" sporządzonym w dniu 10 czerwca 2008r. przez zespół roboczy ds. przeciwdziałania barierom w dożywianiu dzieci w szkołach, powołany z inicjatywy Premiera Donalda Tuska, ponieważ raport ten nie stanowi źródeł prawa powszechnie obowiązującego, i pomimo iż przyczynił się do nowelizacji ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w szczególności do wprowadzenia art. 6a, nie mógł być podstawą orzekania przez organ. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, a skarga na nią podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.)