II SA/Lu 1096/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi G. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości p o s t a n a w i a I. przyznać L. T. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego o wyznaczenie którego zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w L.; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Uczestnik postępowania L. T. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy druk PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wniosek uzasadnił tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwoma pełnoletnimi synami, z którymi zamieszkuje w mieszkaniu o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych i utrzymuje się ze swojej emerytury w kwocie [...]złotych netto, emerytury żony w kwocie [...]złotych netto oraz renty socjalnej jednego z synów w kwocie [...]złotych netto. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego uczestnika postępowania wynosi [...] złotych netto. Do stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego uczestnik postępowania zaliczył wydatki na mieszkanie – [...] złotych, na energię elektryczną – [...] złotych, media – [...] złotych, koszty leczenia i rehabilitacji – [...] złotych miesięcznie, łącznie wydatki te wynoszą [...] złotych miesięcznie. Uczestnik wyjaśnił, że pozostała kwota to jest [...] złotych przeznaczana jest na wyżywienie czteroosobowej rodziny oraz zakup dla niej środków czystości i higieny osobistej. Uczestnik postępowania jest właścicielem nieruchomości o powierzchni [...] ha stanowiącej nieużytki i nie przynoszącej dochodu. Uczestnik wyjaśnił, że dwie osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym mają orzeczoną niepełnosprawność. Do wniosku dołączono dokumenty źródłowe (kserokopie decyzji o wysokości emerytur, kserokopie faktur oraz zaświadczeń lekarskich, kart informacyjnych leczenia, orzeczeń lekarskich). Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). Żadna z tych sytuacji nie zachodzi w sprawie niniejszej. Uczestnik postępowania i jego żona oraz jeden z synów mają stałe źródła dochodu, które pokrywają koszty utrzymania czteroosobowej rodziny. Mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Nie można więc przyjąć, aby uczestnik i członkowie jego rodziny byli osobami ubogimi, pozbawionymi środków do życia bądź, których dochody nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym. Z tego powodu referendarz sądowy nie znalazł podstaw do uwzględniania wniosku o przyznanie prawa pomocy w całości. W ocenie referendarza sądowego uczestnik postępowania wykazał jednak, że nie jest w stanie bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla siebie oraz rodziny ponieść kosztów ustanowienia radcy prawnego z wyboru. Ustalenie wystąpienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów, które musi ponieść w toku postępowania, przy uwzględnieniu wysokości stałych kosztów utrzymania koniecznego. Pozostające po poniesieniu kosztów postępowania środki finansowe muszą bowiem umożliwić pokrycie wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. W niniejszej sprawie minimalny koszt ustanowienia radcy prawnego z wyboru wynosi 480 złotych zaś koszty sądowe, które uczestnik może być zobowiązany ponieść każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (por. postanowienie z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 39/15 – publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Kwota [...]złotych umożliwia poczynienia oszczędności w wysokości 100 złotych nie uszczuplając przy tym środków finansowych przeznaczanych na zakup wyżywienia i środków czystości i higieny osobistej na tyle, aby uniemożliwić poniesienie związanych z ich zakupem wydatków. Nie będzie to zatem skutkowało uszczerbkiem w kosztach utrzymania koniecznego dla uczestnika postępowania i jego rodziny. Skutek taki wywoła zaś opłacenie minimalnego wynagrodzenia radcy prawnego ustanowionego z wyboru. Jego wysokość to bowiem ponad Ľ część kwoty pozostającej miesięcznie w gospodarstwie domowym uczestnika na wyżywienie i zakup środków czystości oraz higieny osobistej dla czteroosobowej rodziny. Z tych powodów referendarz sądowy ustanowił dla uczestnika postępowania radcę prawnego i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Z powyższych względów referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. oraz art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak na wstępie.