II SA/Lu 1098/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędzia NSA Witold Falczyński, po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 22 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie uprawnień kombatanckich oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. Inne na podstawie art. 149 § 3, art. 150 § 1, art. 145 § 1 pkt 4, art. 148 § 1 K.p.a. oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1255) odmówił S. K. wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego orzeczeniem Związku Bojowników o Wolność Demokracji z dnia [...] r. o pozbawieniu jej uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ - po sprecyzowaniu wniosku zainteresowanej z dnia [...] r. – wskazał, że wniosła o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ zwrócił uwagę, że zakładając, iż strona nie otrzymała orzeczenia ZBiWiD z [...] r., prowadziła ona korespondencję w sprawie, jeszcze 1986 r., a następnie w 1999 r. Organ wskazał także, że zainteresowana otrzymała informację, wynikającą z odpowiedzi na skargę do NSA z dnia [...] r., że została pozbawiona uprawnień kombatanckich. Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego biegł, zakładając datę najbardziej korzystną dla strony, od czerwca 2001 r. Termin ten został wyznaczony jako miesięczny, na postawie art. 148 § 1 k.p.a., czyli zainteresowana powinna złożyć wniosek najpóźniej [...] r. Wniosek o wznowienie z powodu braku udziału w postępowaniu zostało natomiast złożony dopiero [...] r. (data stempla pocztowego). W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wskazała, że "osobiście nie uczestniczyła w przedmiotowym postępowaniu", a sprawy związane z przyznaniem uprawnień kombatanckich prowadzone były przez pracownika organu, który zmarł. Wskazała, że "osobiście nie otrzymała orzeczenia ZBoWiD z [...] r. i nie potwierdzała żadnej korespondencji w 1986 r. i 1999 r., nie składała skargi do NSA i nie znana jest jej treść odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. O cofnięciu uprawnień kombatanta dowiedział a się po raz pierwszy w 2014 r. z decyzji KRUS o wstrzymaniu wypłaty dodatku kombatanckiego, ryczałtu energetycznego i dodatku kompensacyjnego. Inne postanowieniem z dnia [...] r. rozpoznając ww. zażalenie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] r. Organ odwoławczy powołując się na zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a., wskazał, że jednym ze sposobów weryfikacji decyzji ostatecznych jest wznowienie postępowanie mogące nastąpić jedynie w stosunku do decyzji ostatecznych i jedynie w przypadkach przewidzianych przepisami prawa. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania mające charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, które w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszczają możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. W rozpatrywanej sprawie organ wskazał, że kwestia ustalenia dochowania przez stronę terminu nie wymagała prowadzenia szczególnie skomplikowanego postępowania dowodowego, bowiem strona w zażaleniu z dnia [...] r. wskazała, że dowiedziała się o pozbawieniu uprawnień z decyzji KRUS z dnia [...] r. W świetle art. 148 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie biegł od dnia, w którym wnioskodawczym dowiedziała się o decyzji. S. K. w skardze na postanowienie Inne z dnia [...] r. wniosła o jego uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu ponownie wskazała, że o cofnięciu uprawnień kombatanta dowiedziała się po raz pierwszy z decyzji Prezesa KRUS z dnia [...]. o wstrzymaniu wypłaty dodatku kombatanckiego, ryczałtu energetycznego i dodatku kompensacyjnego i nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem w dniu [...]. wniosła odwołanie do Sądu Okręgowego w Z. Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Ze względu na stan zdrowia nie uczestniczyła osobiście w rozprawach. Podniosła, że przez cały ten okres prowadziła korespondencję, ale niestety nie otrzymała informacji, że w powyższej sprawie winna złożyć wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego orzeczeniem Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...] r., którego nie otrzymała. Ponadto wyjaśniła, że do 2014 r. pobierała dodatek kombatancki. Pierwszą legitymację kombatanta otrzymała [...] r. W 1999 r. Związek Kombatantów w H. wydał jej drugą legitymację numer [...] jako członka Związku Kombatantów. W dalszej części uzasadnienia strona skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację zdrowotną i finansową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie zaskarżonego aktu (decyzji). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest postanowienie Inne w W. z dnia [...] r., wydane na podstawie 149 § 3 k.p.a. w związku z art. 148 § 1 k.p.a., którym to orzeczeniem organ utrzymał w mocy rozstrzygnięcie własne z dnia [...] r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostatecznym orzeczeniem Związku Bojowników o Wolność Demokracji z dnia [...] r. o pozbawieniu S. K. uprawnień kombatanckich. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz na zasadzie art. 135 P.p.s.a. postanowienia organu pierwszej instancji wykazała, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie odpowiadają prawu. W związku powyższym wyjaśnić należy, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1, art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. i stanowi ono odstępstwo od zasady ogólnej postępowania administracyjnego - trwałości decyzji ostatecznej - wyrażonej w art. 16 k.p.a. Wznowienie postępowania prowadzi do ponownego rozpatrzenia sprawy celem sprawdzenia, czy którakolwiek z wad postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Możliwość uruchomienia ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy w tym nadzwyczajnym postępowaniu, uwarunkowana jest pozytywnym wynikiem przeprowadzonego uprzednio wstępnego postępowania, dotyczącego ustalenia istnienia przesłanek dopuszczalności wszczęcia wznowionego postępowania. I tak przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji zobowiązany jest zbadać czy wniosek o wznowienie postępowania złożyła strona postępowania, czy oparty jest on na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a., oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. W przypadku, gdy organ ustali, że wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowych przesłankach i został wniesiony z zachowaniem terminów z art. 148 k.p.a. organ wznawia postępowanie w sprawie, brak spełnienia ww. przesłanek uprawnia organ do odmowy wszczęcia postępowania. W sprawie koniecznym jest także zwrócenie uwagi, że ustawodawca zakreślił w art. 148 k.p.a. terminy warunkujące skuteczne złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wniesienie podania z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postepowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie niewątpliwym jest, że skarżąca posiada przymiot strony postępowania i że we wniosku z dnia [...] r. (doprecyzowanym w kolejnych piśmie z dnia [...] r.) wskazała przesłanki wznowienia postępowania wymienione w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przed przystąpieniem do oceny legalności jednak zapadłych w sprawie postanowień wskazać należy jeszcze, że organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2043, Lex nr 1450858). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd podzielił stanowisko organu orzekającego w sprawie, że oświadczenia złożone przez skarżącą w konfrontacji z dotychczas zebranym w sprawie materiałem dowodowym nie mogło skutkować wzruszeniem ostatecznego rozstrzygnięcia Związku Bojowników o Wolność Demokracji z dnia [...] r. o pozbawieniu S. K. uprawnień kombatanckich. W ocenie Sądu, zarówno z oświadczeń składanych przez skarżącą, jak i z ustaleń organów wynika, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z przekroczeniem określonego w art. 148 k.p.a. terminu. Organy przyjęły bowiem, że termin do złożenia ww. wniosku skarżącej upłynął w dniu [...] r. kiedy to o możliwości jego złożenia dowiedziała się z uzasadnienia odpowiedzi na skargę do NSA z dnia [...] r. (k.68 akt admin.). Natomiast termin, na który powołuje się skarżąca tj. data doręczenia jej decyzji KRUS z dnia [...] r. o pozbawieniu ją uprawnień kombatanckich, od którego wniosła odwołanie – biegł jej właśnie od momentu doręczenia ww. decyzji KRUS w 2014 r., i także nie został zachowany. Okoliczności powyższe nie są kwestionowane, jak również fakt, że wniosek o wznowienie postępowania skarżąca złożył dopiero w dniu [...] r., a więc z przekroczeniem terminu jednego miesiąca. Zgodnie bowiem z art. 148 § 1 K.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Reasumując, w sytuacji, gdy po dokonaniu wstępnej kontroli wniosku organ stwierdzi, że wniosek został złożony po terminie, o którym mowa w art. 148 K.p.a., koniecznym jest wydanie na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. W sprawie nie dochodzi wówczas do wznowienia postępowania, a w konsekwencji brak jest podstaw do przeprowadzenia postępowania, co do przyczyn wznowienia postępowania oraz co do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Ze względów wskazanych wyżej, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.