II SA/Lu 1100/98

Przepisy art. 9 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy /Dz.U. 1985 nr 54 poz. 276 ze zm./ nie dają podstaw do wydania nakazu przeprowadzenia postępowania powypadkowego. Państwowy Okręgowy Inspektor Pracy w L. decyzją z dnia 13 lipca 1998 r., wydaną na podstawie art. 138 par. 1 Kpa w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy /t.j. Dz.U. 1985 nr 54 poz. 276 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania od nakazu Państwowego Inspektora Pracy Oddział w Z. z dnia 17 czerwca 1998 r., nakazującego spółce cywilnej "A-T" w T. ustalenie przyczyn i okoliczności zdarzenia, na skutek którego 16 kwietnia 1998 r. zasłabł i zmarł w czasie wykonywania obowiązków służbowych Andrzej S., oraz sporządzenie protokółu wypadkowego zgodnie z wzorem ustalonym przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że z ustaleń kontroli przeprowadzonej przez inspektora pracy w dniu 17 czerwca 1998 r. wynika, że Zbigniew S. zmarł 17 kwietnia 1998 r. na skutek zawału mięśnia sercowego doznanego w zakładzie pracy. Inspektor ustalił, że protokół na okoliczność zawału serca został sporządzony 18 maja 1998 r. przez zespół specjalistów bhp Pierwszego Centrum Ochrony Pracy "C" spółka z o.o. Protokół ten nie odpowiada wymogom przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 1992 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy, a w szczególności w zakresie przepisów regulujących skład zespołu powypadkowego, tryb postępowania zespołu /par. 5 ust. 1/, zasięgnięcia opinii lekarza /par. 6 ust. 4/, a nadto wystąpiły inne uchybienia: niezapoznanie członków rodziny z treścią ustaleń protokołu, nie zatwierdzenie protokółu przez pracodawcę. W razie naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy inspektor pracy wydaje decyzje /nakazy/ na podstawie art. 9 pkt 1 i 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. W zakresie przedmiotowym nakazu, według wykładni art. 9 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy dokonanej przez Komisję Prawną Głównego Inspektora Pracy /Biuletyn Urzędowy Państwowej Inspekcji Pracy 1992 nr 1 poz. 1/, mieści się m.in. problematyka trybu postępowania przy ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy. Anna G. - współwłaścicielka s.c. "A.-T." w T. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, że pracownik spółki Andrzej S. zmarł wskutek zawału mięśnia sercowego. Nie miało to jakiegokolwiek związku z pracą, a sporządzony na zlecenie pracodawcy protokół miał na celu ustalenie okoliczności zawału mięśnia sercowego /śmierci/, a nie wypadku przy pracy. Nie jest to protokół powypadkowy, a zatem nie można do niego stosować wymogów wynikających z przepisów dotyczących wypadków przy pracy. Sąd administracyjny podkreślił, że sprawuje kontrolę w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że przy rozstrzyganiu sprawy sąd z urzędu bierze pod uwagę i takie naruszenie prawa, które nie było objęte zarzutami skargi. Zaskarżona decyzja nie jest zgodna z prawem z przyczyn innych niż poniesione w skardze. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji oraz utrzymanego przez tę decyzję w mocy nakazu organu I instancji wskazano art. 9 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy. Powołany przepis stanowi, że w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy organy państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do: 1/ w wypadku gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy - nakazania pracodawcy usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym w nakazie terminie, 2/ nakazania pracodawcy: wstrzymania robót, gdy naruszenie powoduje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia pracowników zatrudnionych przy tych robotach; skierowania do innych robót pracowników zatrudnionych wbrew obowiązującym przepisom przy pracach wzbronionych, szkodliwych lub niebezpiecznych albo pracowników zatrudnionych przy robotach niebezpiecznych, jeżeli pracownicy ci nie posiadają kwalifikacji; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu. W ocenie sądu przepisy te nie mogą stanowić podstawy do wydawania nakazu /decyzji/ dotyczącego trybu postępowania przy ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy. Taka interpretacja tego przepisu dokonana przez Główny Inspektorat Pracy wykracza poza ramy ustawowe określone przez ustawodawcę i sąd nie jest nią związany. Prowadzi to do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzający ją nakaz organu I instancji wydane zostały bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa i są przez to nieważne. Z tych powodów sąd stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji.