II SA/Lu 1105/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 marca 2013 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy na dożywianie I. oddala skargę; II. przyznaje [...] E. O.-M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia ...Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia ...o odmowie przyznania J. S. świadczenia pieniężnego na zakup żywności w marcu 2012r. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie toczy się na wniosek J. S. z dnia 2 marca 2012r. o "podwyższenie świadczenia pieniężnego otrzymanego na podstawie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 31 sierpnia 2012r. ustalono, że J. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką H. P. – wspólnie z nią zamieszkuje w mieszkaniu składającym się z pokoju i kuchni, korzystając ze wspólnej łazienki oraz sprzętów znajdujących się w mieszkaniu. H. P. jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, zaś J. S. w stopniu umiarkowanym. O wspólnym gospodarowaniu świadczy to, że J. S. nie ma własnych źródeł utrzymania, poza dodatkiem mieszkaniowym i pomocą na dożywianie, a zatem nie jest w stanie sama się utrzymać bez pomocy finansowej matki. Organ wskazał, że prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego oznacza korzystanie z pomieszczeń domowych i sprzętu znajdującego się w domu, utrzymywanie czystości, robienie zakupów, przyrządzanie i spożywanie posiłków, gospodarowanie pieniędzmi, a taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż J. S. dotychczas opiekowała się matką, robiła wspólne zakupy dla nich, dbała o czystość w mieszkaniu, przygotowywała posiłki. Organ wyjaśnił, że w toku postępowania J. S. kwestionowała fakt wspólnego gospodarowania z matką wskazując na zawartą z nią umowę użyczenia lokalu mieszkalnego z dnia 8 marca 2006r. wraz z aneksem z dnia 24 marca 2011r., zgodnie z którym każda z nich zobowiązuje się płacić za siebie rachunki za wodę i ścieki oraz z aneksem z dnia 6 grudnia 2011r., zgodnie z którym matka zajmuje tylko część lokalu i płaci córce ryczałt odpowiadający połowie sumy za rachunek energetyczny. J. S. powoływała się również na ugodę sądową z dnia 16 kwietnia 2012r., na podstawie której H. P. zobowiązała się płacić na rzecz córki - począwszy od 1 grudnia 2011r. - alimenty w wysokości 100 zł miesięcznie. Są to jednak, zdaniem organu, działania pozorne, które nie świadczą o prowadzeniu przez J. S. i jej matkę odrębnych gospodarstw domowych. Wspólne zamieszkanie w lokalu o małym metrażu, posiadanie stałego dochodu tylko przez matkę odwołującej, jej stan zdrowia, nie pozwalający na samodzielne dokonywanie przez nią wielu czynności życia codziennego, wskazują na wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego. Nie wyklucza tego również to, że H. P. ma ustanowionego opiekuna w osobie syna, zwłaszcza że opiekun ten w oświadczeniu z dnia 11 października 2012r. wyjaśnił, że rachunki czasem płaci nie on, lecz J. S., która ponadto chodzi z matką na wizyty lekarskie. W konsekwencji uznania, że J. S. prowadzi wspólne gospodarstwo wraz z matką organ ustalił, że na dochód rodziny w lutym 2012r. składała się emerytura matki wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 821,35 zł oraz dodatek mieszkaniowy J. S. w kwocie 171,05 zł oraz przyznane jej świadczenie na dożywianie, co łącznie daje kwotę 1092,40 zł. Wydatki rodziny to opłata za czynsz – 30 zł oraz koszt żywności. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że wprawdzie dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące od 1 października 2012r. - 912 zł i jednocześnie nie przekracza 175% tego kryterium, podwyższonego uchwałą Rady Miejskiej z dnia 7 lutego 2008r., nr XVII/104/08, to jednak świadczenie nie może być wnioskodawczyni przyznane. J. S. otrzymała już bowiem pomoc na dożywianie decyzją z dnia 19 stycznia 2012r. na okres I - III 2012r. w wysokości 100 zł miesięcznie, a w 2011r. otrzymała takie świadczenia w łącznej kwocie 1200 zł oraz obiady w stołówce. Organ wskazał również, że Ośrodek ma obowiązek udzielać pomocy również innym osobom, a w okresie I - II 2012r. przeznaczył kwotę 6.512 zł na świadczenia pieniężne na zakup żywności, przy czym wysokość średniego świadczenia wynosiła w styczniu 45 zł, zaś w lutym 39,22 zł. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła J. S., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżąca kwestionując rozstrzygnięcie podniosła, że przez wiele lat organ przyjmował, że prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe, dlatego niezrozumiała jest dla niej zmiana stanowiska, tym bardziej, że obecnie dzielą się z matką wydatkami związanymi z utrzymaniem mieszkania. Wskazała, że nie sprawuje opieki nad matką, bowiem matka ma ustanowionego opiekuna (syna). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawą jej wydania były przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), zwanej dalej ustawą. Celem tego programu jest m.in. wsparcie gmin w wypełnianiu zadań własnych w zakresie dożywiania dzieci oraz zapewnienia posiłku osobom jego pozbawionym, ze szczególnym uwzględnieniem osób z terenów objętych wysokim poziomem bezrobocia i ze środowisk wiejskich. Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza co do zasady 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej, przy czym rada gminy może podjąć uchwałę o podwyższeniu kryterium dochodowego (art. 5 ust. 1 i 2). Do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania mają odpowiednie zastosowanie – na podstawie art. 5 ust.1 i art. 7 ustawy - przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), w świetle których udzielając świadczeń organ kieruje się zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz do możliwości finansowych organów odpowiedzialnych za udzielenie pomocy. Decyzja o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej oraz o ustaleniu jego wysokości ma charakter uznaniowy, co oznacza po pierwsze - że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie to otrzyma, po drugie – że otrzyma je w formie i wysokości, jakiej oczekuje. Uznanie administracyjne, pozwala bowiem organowi administracji na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe. Podkreślić należy, że decyzja wydana w oparciu o uznanie administracyjne nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.) Kontrola sądowa sprowadza się wyłącznie do oceny czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.), a więc dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Sąd nie może natomiast wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów administracyjnych, a więc – o ile prawidłowo przeprowadzono postępowanie - sąd nie może kwestionować rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie nie można zarzucić zarówno organowi I instancji, jak i organowi odwoławczemu naruszenia obowiązujących przepisów przy rozstrzyganiu wniosku skarżącej o przyznanie jej świadczenia na zakup żywności, a w konsekwencji nie można zarzucić organom przekroczenia granic uznania administracyjnego. Wydanie decyzji zostało poprzedzone czynnościami wyjaśniającymi zmierzającymi do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, wykorzystano również przeprowadzony ze skarżącą wywiad środowiskowy, a rozstrzygnięcie zostało należycie uzasadnione. Organ odmawiając przyznania skarżącej świadczenia na dożywianie w marcu 2012r., pomimo iż skarżąca spełnia przesłankę dochodową, bowiem jej dochód jest niższy od 175 % ustawowego kryterium dochodowego (podwyższonego uchwałą Rady Miejskiej z dnia 7 lutego 2008r., nr XVII/104/08) – wskazał, że świadczenie takie zostało jej przyznane na miesiąc marzec odrębną decyzją z dnia 19 stycznia 2012r. w wysokości 100 zł, a ponadto pomoc taką otrzymywała systematycznie w 2011r. na mocy odrębnych decyzji. Jednocześnie organ wskazał na stabilną sytuację życiową skarżącej, a także na konieczność przyznania pomocy finansowej innym osobom i ograniczone możliwości Ośrodka, co przemawiało za odmową przyznania jej świadczenia. Wbrew zarzutom skargi, organy prawidłowo przyjęły, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo z matką, a stanowisko to przekonująco uargumentowały. Skoro skarżąca wraz z matką wspólnie zamieszkują w jednopokojowym mieszkaniu, korzystając ze wspólnych urządzeń i pomagając sobie wzajemnie, to niezależnie od formalnych umów (użyczenia, alimentów) nie można przyjąć, że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, nawet jeśli każda z nich ponosi we własnym zakresie niektóre wydatki bądź opłaty (np. za energię elektryczną). Wspólne gospodarowanie to bowiem nie tylko ponoszenie wspólnych ciężarów, ale również czerpanie korzyści, przy czym nie musi mieć to wymiaru jedynie ekonomicznego. W razie wspólnego zamieszkiwania o braku wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego mogłyby świadczyć takie okoliczności, jak np. wyraźny konflikt pomiędzy tymi osobami, krótkotrwały, a nie stały charakter wspólnego zamieszkiwania oraz takie urządzenie mieszkania i zorganizowanie życia codziennego, które wskazuje na brak wzajemnego oddziaływania na siebie mieszkających wspólnie osób, a więc ich niezależność, przejawiającą się w samodzielnym podejmowaniu przez nie decyzji co do wspólnie zajmowanego mieszkania oraz urządzeń w nim się znajdujących. W ocenie Sądu, organy rozpatrując niniejszą sprawę nie miały podstaw do stwierdzenia takiej niezależności skarżącej i jej matki, która - pomimo wspólnego zamieszkiwania - uzasadniałaby przyjęcie, że prowadzą one odrębne gospodarstwa domowe, dlatego słusznie uznały, że prowadzą to gospodarstwo wspólnie. Okoliczność, iż w innych decyzjach wydanych w odrębnych sprawach organ dokonał odmiennych ustaleń w zakresie sytuacji życiowej skarżącej nie może być natomiast uwzględniana w obecnym postępowaniu, a skarżąca miała prawo kwestionować te decyzje w odpowiednim trybie. Reasumując, zarówno przebieg postępowania administracyjnego, w którym skarżąca brała udział, jak i uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazują, że organ nie naruszył obowiązujących przepisów, dlatego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z powyższych względów na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz.270) Sąd skargę oddalił; o wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu adwokata orzeczono natomiast na podstawie art. 250 cyt. ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r., Nr 163, poz.1348 ze zm.).