II SA/Lu 111/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Asesor WSA Jerzy Drwal-sprawozdawca, Protokolant Referent Beata Basak, po rozpoznaniu w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skargi A.F.P. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r.Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1-4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie przyznania A.P., urodzonej w dniu [...] kwietnia 1943 r. w R., uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca nie wskazała nowych faktów, które mogłyby mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Według organu, w sprawie bezspornym było, że podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące pobytu jej ciężarnej matki w obozie przesiedleńczym w Z., a następnie na wysiedleniu, nie stanowią represji w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, jak też nie mają one wpływu na przyznanie uprawnień kombatanckich. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A.P. zarzuciła organowi, wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Wnosiła jednocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji, uzasadniając swój wniosek zastosowaniem przez Urząd do Spraw Kombatantów zawężającej interpretacji pojęcia osoby represjonowanej z pominięciem w ten sposób praw dziecka poczętego, które powinno być traktowane jako osoba represjonowana w hitlerowskich obozach. Skarżąca argumentowała, powołując się przy tym na ustawę z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. Nr 17, poz. 78) oraz zajęte przez Sąd Najwyższy stanowisko, że osoba represjonowana w hitlerowskich obozach, to także dziecko poczęte, jeżeli urodziło się żywe. W odpowiedzi na skargę, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie, stwierdzając, iż przepis art. 8 § 2 Kodeksu cywilnego, w brzmieniu "zdolność prawną ma również dziecko poczęte; jednakże prawa i zobowiązania majątkowe uzyskuje ono pod warunkiem, że urodzi się żywe", został skreślony na mocy art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 139, poz. 646 z 1996 r.), wobec czego brak było podstaw do uwzględnienia przez organ skargi we własnym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu za osobę podlegającą represjom w hitlerowskich obozach należy uznać – w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.) – dziecko poczęte, jeżeli urodziło się żywe. Wprawdzie skarżąca nie przebywała w obozie przesiedleńczym w Z. jako osoba fizyczna, to jednak będąc dzieckiem poczętym, spełniała ustawowe przesłanki do przyznania jej uprawnień kombatanckich. Z akt sprawy wynikało, że bezspornym był fakt pobytu matki skarżącej, I.W. w obozie przesiedleńczym w Z. w okresie luty - marzec 1943 r. Podzielając w pełni pogląd zawarty w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sygn. akt III ARN 96/95 (OSNP 1996/24/366), uznającego za osobę podlegającą represjom w hitlerowskich obozach koncentracyjnych również dziecko poczęte, jeżeli urodziło się żywe, orzekający skład przyjął, iż brak jest podstaw do wyłączenia spod zakresu zastosowania ustawy kombatanckiej – dziecka poczętego, które powinno być traktowane jak osoba podlegająca represjom z okresu wojny. Skarżąca urodziła się w dniu [...] kwietnia 1943 r. w R. tuż po zwolnieniu jej matki z [...] obozu. Trudno w tej sytuacji nie uznawać skarżącej za represjonowaną w kontekście przepisów art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...) określających krąg osób, które podlegały represjom wojennym. Należy zwrócić uwagę, iż prawodawca w art. 4 ust. 1 nie ograniczył możliwości ubiegania się o przyznanie uprawnień kombatanckich wyłącznie do osób fizycznych, stąd też nieuzasadniona była dokonana przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zawężająca interpretacja pojęcia osoby represjonowanej, wykluczająca dziecko poczęte z kategorii osób podlegających represjom. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...), przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W świetle § 6 pkt 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie miejsc odosobnienia, w których osadzone były osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1154), obóz w Z. należał do innych miejsc odosobnienia określonych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" cyt. ustawy, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Mając powyższe na uwadze, Sąd ocenił zastosowaną przez organ zawężającą interpretację pojęcia osoby podlegającej represjom jako naruszającą przepis prawa materialnego art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...) i mającą bezpośredni wpływ na treść negatywnego dla strony rozstrzygnięcia w sprawie. Dlatego też zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu przez Sąd. Z tego względu na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd orzekł jak w sentencji.