II SA/Lu 1127/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca),, Sędzia WSA Robert Hałabis, Protokolant Asystent sędziego Kazimierz Marszałek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [....]., nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnia się wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. Ł. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] – po rozpatrzeniu odwołania A. Ł. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], nakazującej Gminie [...], na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1,2,3 i 4 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, wykonanie w terminie do 30 września 2013 r. umocnienia skarpy na długości około 40 m wzdłuż ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i [...] w miejscowości N. poprzez: - odtworzenie zniszczonej skarpy ziemnej z odpowiednim zagęszczeniem, - ułożenie podsypki cementowo-piaskowej w stosunku 1:4 z zagęszczeniem, - ułożenie płyt wielootworowych typu YOMB z wypełnieniem spoin pomiędzy płytami zaprawą cementowo-piaskową w stosunku 1:2 – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 11 czerwca 2013 r. przez inspektorów PINB w [...] stwierdzono, że pomiędzy działkami nr [...] i [...] istnieje różnica poziomów wynosząca 3,60 m. Działka wyższa będąca własnością A. Ł. zabudowana jest budynkami produkcyjno-usługowymi (piekarnia, sklep) z częścią mieszkalną. Działka jest utwardzona. Na działce nr [...] zlokalizowany jest zespół boisk sportowych z zapleczem "ORLIK 2012". Kompleks został przekazany do użytkowania w styczniu 2013 r. Roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym będącym załącznikiem do pozwolenia na budowę boisk. Oględziny wykazały, że grzbiet skarpy jest w bardzo złym stanie technicznym, występują ubytki skarpy spowodowane wodami opadowymi. Zagrożone jest fundamentowane ogrodzenie nieruchomości A. Ł., częściowo odkryte na całej swej głębokości poprzez osuwającą się skarpę. Zespół boisk ORLIK nie posiada kanalizacji burzowej. W trakcie oględzin ustalono, że stan techniczny skarpy powoduje zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Odnosząc się do odwołania A. Ł., zdaniem którego nakazane do wykonania Gminie [...] obowiązki są niewystarczające, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przytaczając treść art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego podkreślił, że przepis ten umożliwia organowi nadzoru budowlanego wydanie nakazów mających na celu zapewnienie odpowiedniego, tj. zgodnego z przepisami tej ustawy, utrzymania obiektów budowlanych. Konstrukcja tego przepisu wskazuje, że decyzja podejmowana przez właściwy organ na jego podstawie ma charakter związany, co oznacza, że jeżeli wystąpi chociaż jedna z przesłanek określonych w art. 66 ust. 1, to organ nadzoru jest nie tylko uprawniony, ale także zobligowany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Organ odwoławczy przypomniał, że w uzasadnieniu swojej decyzji PINB w [...] wskazał, iż poprzez będącą w nieodpowiednim stanie technicznym skarpę użytkowanie przedmiotowego kompleksu boisk, jak i ogrodzenia pomiędzy działkami, zagraża życiu i zdrowiu ludzi. W kwestii żądania strony, aby organ nadzoru budowlanego wydał decyzję w oparciu o projekt budowlany kompleksowo rozwiązujący problem, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że przepis art. 66 Prawa budowlanego nie tworzy dla właściciela czy zarządcy obiektu nowego obowiązku, lecz tylko precyzuje ustawowy obowiązek wynikający z art. 61. Ten ostatnio wskazany przepis stanowi, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego oraz zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Na podstawie art. 66 Prawa budowlanego mogą być usunięte jedynie nieprawidłowości powstałe w trakcie użytkowania obiektu. Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że w inspektoratach nadzoru budowlanego na stanowiskach inspektorów nadzoru zatrudnione są osoby, które mają co najmniej uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie, a zatem inspektor nadzoru budowlanego jest w stanie samodzielnie ocenić stan techniczny obiektu i na tej podstawie podjąć stosowne działania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe rozstrzygnięcie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł A. Ł. zarzucając naruszenie: 1. art. 8 i 11 w związku z art. 107 § 1 k.p.a. polegające na sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób ogólny i lakoniczny bez szczegółowego ustosunkowania się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji oraz bez wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ odwoławczy przy załatwieniu sprawy, co jest niezgodne z zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz zasadą przekonywania; 2. art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego przez przyjęcie, iż wskazane w decyzji organu pierwszej instancji czynności dokonywane w celu umocnienia skarpy pomiędzy działką należącą do A. Ł., a działką, na której znajdują się kompleksy boisk ORLIK 2012, są wystarczające do usunięcia nieprawidłowości mogących zagrażać życiu lub zdrowi ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska w sytuacji, gdy wskazane czynności – zdaniem skarżącego – nie mogą takich skutków osiągnąć. W oparciu o powyższe podstawy A. Ł. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł m. in., że w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzucał naruszenie art. 75 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, wskazywał także na naruszenie normy prawa budowlanego – Polska Norma PN-B-06050, zgodnie z którą nachylenie skarpy wykopów przy głębokości od 2 do 4 metrów nie powinno być większe niż 1:1,75. Dodatkowo skarżący wskazywał, że w decyzji podano błędne numery działek pomiędzy którymi ma zostać umocniona i odtworzona skarpa. Organ odwoławczy nie ustosunkował się zaś do żadnej z powyższych kwestii. Odnosząc się do drugiego z podniesionych zarzutów skarżący stwierdził, że wprawdzie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego nie określa precyzyjnie treści decyzji wydawanej w celu korygowania stwierdzonych nieprawidłowości, tym niemniej musi ona nakazywać dokonanie takich prac i robót, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie obiektu lub jego części. Z tego też względu treść (zakres nałożonych obowiązków) każdorazowo będzie zależało od skali i formy stwierdzonych nieprawidłowości, przy czym granice będzie tu wyznaczać wykładnia celowościowa art. 66 Prawa budowlanego, który ma za zadanie zapewnić odpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego (powołano w tym względzie wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 marca 2010r., sygn. akt II SA/Bk 778/2009). Skarżący przywołał także wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego (Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku) z dnia 16 maja 2002 r., sygn. akt SA/Bk101/2002, w którym stwierdzono, że usunięcie nieprawidłowości stanu technicznego obiektu budowlanego na podstawie art. 66 Prawa budowlanego zawsze powinno uwzględniać indywidulane cechy kontrolowanego obiektu, a rodzaj i zakres nakazów skierowanych do inwestora powinien być zależny od ustalonych konkretnych potrzeb. W niniejszej sprawie, w związku z realizacją inwestycji "[...]" wykonany został wykop o głębokości 3,60 m., którego ściana gruntowa nie została niczym zabezpieczona. Spowodowało to wymywanie ziemi poprzez przepływ wód opadowych oraz infiltrację wód gruntowych przez ścianę wykopu. W rezultacie powstałe osuwisko ziemi stanowi zagrożenie katastrofy budowlanej obiektów znajdujących się na działce A. Ł. Nastąpiło już wymycie ziemi spod fundamentów ogrodzenia odsłaniając je na głębokości około 150 cm. Stan ogrodzenia działki stale się pogarsza. Ponadto następują pęknięcia płyt cementowych, którymi wyłożony jest plan manewrowy wokół piekarni, widoczne są także pęknięcia przy samym budynku. W konkluzji skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję PINB w Z., jest niezgodna z art. 66 ust. 1 ostawy Prawo budowlane. Czynności przewidziane celem dokonania umocnień skarpy są –według skarżącego – niewystarczające. Nie doprowadza ona do stanu, w którym usunięte zostaną stwierdzone nieprawidłowości. Autor skargi podkreślił, że nie podjęcie prawidłowych działań może doprowadzić do katastrofy budowlanej. Zwrócił przy tym uwagę na fakt, że zobowiązana do podjęcia działań Gmina N. przystąpiła do nakazanych prac w dacie, kiedy decyzja organu I instancji nie była prowadzona. Wykonane umocnienie nie spełnia jednak funkcji, dla jakich zostało zbudowane, gdyż skarpa cały czas się osuwa, a zastosowane zabezpieczenia są niewystarczające. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skardze nie można odmówić słuszności. W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że grzbiet przedmiotowej skarpy jest w bardzo złym stanie technicznym, co powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Do wniosku takiego organy obu instancji doszły w oparciu o ustalenia z oględzin dokonanych w dniu 11 czerwca 2013 r. Istniały zatem przesłanki do nakazania w trybie art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "Pr. bud.") właścicielowi nieruchomości, na której skarpa jest usytuowana, tj. Gminie [...] usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości z określeniem terminu wykonania tego obowiązku. W ocenie organów w sprawie występują wszystkie przesłanki wskazane w pkt 1-4 cyt. przepisu, z których każda z osobna uzasadniała nakazanie wykonania określonych robót. Sporny jest jedynie zakres nałożonych obowiązków. Zdaniem właściciela działki sąsiedniej – A. Ł., która to działka wraz ze znajdującymi się na niej obiektami budowlanymi jest przedmiotem zagrożenia przez istniejący stan rzeczy na działce nr 907/5, nakazane do wykonania czynności są niewystarczające do osiągnięcia zamierzonego celu, jakim jest usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia. Zarzutu skarżącego w tym względzie nie da się odeprzeć w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z akt sprawy wynika, że jedyną czynnością podjętą w toku postępowania był wspomniany już dowód z oględzin w dniu [...] czerwca 2013 r. Z protokołu oględzin nie wynika jednak sposób zabezpieczenia skarpy, po jej odtworzeniu, przed dalszym osuwaniem i stworzeniem zagrożenia dla nieruchomości skarżącego. Stąd, nie kwestionując kwalifikacji pracowników organów nadzoru budowlanego, nie można odrzucić oceny, że wskazany w decyzji pierwszoinstancyjnej sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości został określony dowolnie, a uzasadnienie decyzji nie przedstawia argumentów przemawiających za takim właśnie zakresem nakazanych robót w aspekcie ich skuteczności. Wskazanie, że odtworzenie skarpy ma nastąpić "z odpowiednim zagęszczeniem" jest przy tym niejednoznaczne i mogłoby powodować trudności interpretacyjne przy wykonaniu decyzji. Te same zastrzeżenia należy odnieść do decyzji organu odwoławczego, który ani nie uzupełnił postepowania dowodowego, ani nie pogłębił argumentacji uzasadniającej prawidłowość przyjętych rozwiązań. Skarga trafnie zarzuca zatem ogólnikowość i lakoniczność uzasadnienia zaskarżonej decyzji, przez co naruszony został nie tylko przepis art. 107 § 3 k.p.a. (w skardze nieprawidłowo powołano § 1 tego artykułu), ale także zasady ogólne postępowania administracyjnego: zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) i zasada przekonywania (art. 11 k.p.a.). W toku postępowania pełnomocnik skarżącego przedstawił opinię techniczną wykonaną przez mgr inż. P. D., który we wnioskach końcowych stwierdził, że "Obecny stan wykonanej inwestycji, skarpa (ponad 3 mb.) w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości Piekarnia przy obfitych opadach atmosferycznych zagraża rozwarstwieniem się warstw geologicznych i obsunięciem się mas ziemnych wraz z budynkiem Piekarni. Doprowadzi to do katastrofy budowlanej. Ta sytuacja może zagrozić życiu i zdrowiu pracowników piekarni i osób postronnych znajdujących się na tej nieruchomości (...). Zachodzi pilna konieczność wykonania wzmocnienia skarpy wraz z murem oporowym i drenażem terenu z odprowadzeniem wód opadowych do zlewni (zbiornika retencyjnego) w oparciu o wykonany naprawczy projekt techniczny". Do tego dowodu organy obu instancji z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. w ogóle się nie odniosły. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że mając na uwadze cel przepisu art. 66 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 61 Pr. bud., tj. doprowadzenie do odpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, organy nadzoru budowlanego winny przed nałożeniem obowiązków wyjaśnić wszelkie kwestie, aby mieć pewność, że wykonanie tych obowiązków doprowadzi do skutecznego i w miarę trwałego skutku, a nie jedynie do chwilowej poprawy stanu technicznego obiektu. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy do nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu przyczyniają się czynniki nie związane z jego normalną eksploatacją. Wskazuje się nadto, że treść decyzji wydanej w trybie art. 66 ust. 1 Pr. bud. powinna określać rzeczywisty i pełny zakres stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego obiektu. Tylko precyzyjne ustalenie wszelkich niezbędnych prac skutkujących doprowadzeniem obiektu do właściwego stanu technicznego może bowiem decydować o prawidłowym zastosowaniu art. 66 ust. 1 pkt 3 Pr. bud. (zob. wyroki: WSA w Krakowie z dnia 10 października 2012 r., sygn. II SA/Kr 1911/11, LEX nr 1235516; WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. II SA/Po 396/07; WSA w Lublinie z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. II SA/Lu 747/11 – dostępne w CBOSA). W literaturze przedmiotu podkreśla się, że podstawą rozstrzygnięcia organu nadzoru budowlanego wydanego w trybie art. 66 ust. 1 Pr. bud. powinny stanowić ustalenia poczynione w wyniku kontroli obiektu budowlanego. Koniecznym elementem dowodowym będzie też ekspertyza stanu technicznego, która będzie zawierała ocenę stanu technicznego obiektu oraz określała zakres i sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Organ nadzoru budowlanego w toku prowadzonego postępowania może żądać przedstawienia takiej ekspertyzy w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 62 ust. 3 w związku z art. 81c ust. 2 Pr. bud., na które stronie będzie przysługiwało zażalenie (zob. A. Despot – Mładanowicz w: "Prawo budowlane – Komentarz" pod redakcją A. Glinieckiego, wydanie 2, LexisNexis Warszawa 2014, s. 807). Zarzut niewystarczającej skuteczności nakazanych do wykonania Gminie [...] czynności mających doprowadzić do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości i umocnienia skarpy zdaje się znajdować potwierdzenie w przedstawionych na rozprawie sądowej w dniu 27 listopada 2014 r. dowodach z dokumentacji fotograficznej dotyczącej wykonanych prac nakazanych decyzją organu I instancji, aczkolwiek chodzi tu o okoliczności faktyczne powstałe już po wydaniu zaskarżonej decyzji, zatem nie mające bezpośredniego wpływu na ocenę jej zgodności z prawem. Ponadto, wobec wskazanych wcześniej mankamentów postępowania dowodowego, przedwczesne byłoby formułowanie obecnie kategorycznych wniosków w tej mierze. Z tego też względu nie można na tym etapie postępowania ocenić zasadności zarzutu skargi naruszenia przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. polegającego na niezasadności – w ocenie autora skargi – przyjęcia, że nakazane do wykonania Gminie [...] czynności są wystarczające do usunięcia nieprawidłowości mogących zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi i bezpieczeństwu mienia lub środowiska. Będzie to możliwe dopiero po stosownym uzupełnieniu postępowania dowodowego. Wskazane naruszenie przepisów postępowania administarcyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powołanej jako "p.p.s.a."). Rozpatrując ponownie sprawę właściwy organ administracji (tj. w pierwszym rzędzie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]) uwzględni przedstawione wyżej uwagi, a w szczególności odniesie się do złożonej przez stronę skarżącą opinii technicznej mgr inż. P. D., rozważy też dopuszczenie z urzędu dowodu z ekspertyzy stanu technicznego przedmiotowej skarpy, ewentualnie zobowiąże jej właściciela do przedstawienia takiej ekspertyzy w trybie art. 62 ust. 3 w związku z art. 81c ust. 2 Pr. bud. Na podstawie tych dowodów, uzupełnionych ewentualnie innymi, wskazanymi przez strony, lub których potrzebę dostrzeże organ w toku dalszego postępowania, organ I instancji wyda decyzję określającą zakres obowiązków nałożonych na właściciela działki nr [...]i wskazującą termin ich wykonania. Wyjaśnienia wymaga przy tym podnoszona przez stronę skarżącą kwestia prawidłowej numeracji działek: skarżącego i Gminy [...], na której usytuowana jest skarpa. Uzasadniając decyzję organ będzie miał na względzie wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Sąd rozpoznał skargę A. Ł. merytorycznie uznając, że jest on stroną postępowania w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących użytkowania obiektu budowlanego usytuowanego na działce sąsiedniej w stosunku działki stanowiącej jego własność. Tak też skarżący był zresztą traktowany przez organy obu instancji. W orzecznictwie wyrażono wszakże pogląd, że właściciele nieruchomości sąsiednich nie mają uprawnień strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 Pr. bud. Stanowisko to uzasadniono tym, że po wejściu w życie ustawy z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz zmiana niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718) i zmianie brzmienia m. in. art. 5 i 61 ustawy – Prawo budowlane, w postępowaniu w przedmiocie utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego odpadła przesłanka nakazująca uwzględnianie uzasadnionych interesów osób trzecich. W art. 61 Pr. bud. ustawodawca odsyła wprawdzie do zasad, o których mowa w art. 5 ust. 2, jednakże w obecnym brzmieniu tego ostatniego przepisy brak jest nawiązania do obowiązku poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich (zob. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2007 r., sygn. II OSK 999/06 – LEX nr 366267 i poprzedzający go wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 kwietnia 2006 r. sygn. akt II SA/Ol 947/05 oraz wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. art. II SA/Lu 487/10 – LEX nr 753853). Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela powyższego stanowiska. Interes prawny właściciela nieruchomości sąsiedniej w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 Pr. bud. dający mu przymiot strony może wynikać m.in. z przepisów prawa cywilnego o ochronie własności (art. 222 i nast. k.c.) czy – jak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w której stwierdzono zagrożenie przez zły stan techniczny przedmiotowej skarpy życia i zdrowia ludzi – o ochronie dóbr osobistych człowieka (art. 23 k.c.). Na możność wynikania interesu prawnego z przepisów prawa cywilnego (chociaż nie jest to pogląd przyjmowany powszechnie) wskazano w szeregu orzeczeń NSA, np. w wyroku z 30 czerwca 1999 r., sygn. IV SA 629/97 – LEX nr 47855, w wyroku z dnia 2 lipca 1998r. sygn. IV SA 1306/96 – LEX nr 45158, czy też w wyroku z dnia 19 stycznia 1982 r. sygn. SA/Kr 517/81 – ONSA 1982, nr 1, poz. 11). Pogląd o dopuszczalności oparcia interesu prawnego na normie prawa cywilnego znajduje też akceptację w literaturze (zob. np. S. Jędrzejewski: Glosa do wyroku NSA z 24 stycznia 1996 r., IV SA 744/94 – OSP 1997, nr 4, poz. 82; J. Zimmermann: Glosa do wyroku NSA z 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95 – OSP 1997, nr 4, poz. 83; Ł. Gruszczyński: Ograniczenie prawa własności na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, "Rejent" 2001, nr 6, s. 66). Argumentacja zaprezentowana w przytoczonych wyrokach sądowych dla uzasadnienia tezy o braku przymiotu strony właścicieli nieruchomości sąsiednich w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 Pr. bud. spotkała się również z krytyką w piśmiennictwie. W szczególności Wojciech Piątek w cytowanym komentarzu do Prawa budowlanego pod redakcją Andrzeja Glinieckiego (s. 120) wskazał, że w art. 5 ust. 2 Pr. bud. ustawodawca posłużył się zwrotem "w szczególności", nie wykluczając tym samym definitywnie obowiązku uwzględnienia wymogu z art. 5 ust. 1 pkt 9 Pr. bud., aczkolwiek przyznał, że brak wyraźnego odwołania się od tego przy jednoczesnym odwołaniu się do art. 5 ust. 1 pkt 1-7 powoduje niepotrzebne wątpliwości interpretacyjne. Autor podniósł także, że pominięcie uzasadnionych interesów osób trzecich w procesie użytkowania znajdującego się w obszarze oddziaływania obiektu innego obiektu budowlanego nie znajduje uzasadnienia w art. 21 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji RP Wykładnia omawianych przepisów prawnych, (art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 w zw. z art 5 ust. 1 i 2 Pr. bud), jakiej dokonano w powołanych wyrokach (sygn. II OSK 999/06, II SA/Ol 947/05 i II SA/ Lu 487/10), prowadziłoby zatem do wniosku o niekonstytucyjności takiego unormowania. Wreszcie i to warto podkreślić, że ustawodawca, w przepisach Prawa budowlanego, ilekroć chce ograniczyć krąg stron postępowania, czyni to w sposób wyraźny (np. art. 28, art. 59 ust. 7). Powyższe względy przemawiały – w ocenie składu orzekającego – za stwierdzeniem, że organy administracyjne trafnie uznały A. Ł. za stronę postępowania w niniejszej sprawie, a w konsekwencji, że mógł on skutecznie wnieść skargę do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję organu odwoławczego. Z tych przyczyn i na podstawie powołanych wyżej przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt II). Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.