II SA/Lu 1128/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Sekretarz sądowy Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych oddala skargę. II SA/Lu 1128/17 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] września 2017 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 2017 r., Nr [...] w sprawie zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych w postaci zasiłku stałego w okresie od [...] czerwca 2007 r. do [...] czerwca 2009 r. w kwocie [...]zł w terminie po 30 dniach, od kiedy decyzja stanie się ostateczna, najpóźniej do [...] sierpnia 2017 r. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 104 ust. 1, 3, 4 i 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.), dalej "u.p.s." uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o zwrocie należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia z pomocy społecznej w kwocie [...]zł w postaci pobranych przez niego zasiłków stałych za okres od [...] września 2007 r. do [...] czerwca 2009 r. w terminie do [...] grudnia 2017 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Prezydent Miasta L. przyznał M. M. zasiłek stały w kwocie [...]zł miesięcznie na okres 1 czerwiec 2007 r. - 30 czerwiec 2009 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. organ zmienił tę decyzję zmieniając od [...] września 2007 r. wysokość zasiłku z kwoty [...]zł na kwotę [...]zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. organ ponownie zmienił decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. zmieniając od [...] czerwca 2008 r. wysokość zasiłku z kwoty [...]zł na kwotę [...]zł miesięcznie i kolejną decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., wysokość zasiłku zmieniono od [...] grudnia 2008 r. z kwoty [...]zł na kwotę [...]zł miesięcznie. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. organ I instancji przyznał M. M. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...]zł miesięcznie na okres 1 czerwiec 2007 r. - 30 czerwiec 2009 r., o czym M. M. nie poinformował organu administracji. W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. organ I instancji ustalił, że M. M. w okresie 1 czerwiec 2007 r. - 30 czerwiec 2009 r. pobrał w sposób nienależny świadczenia pieniężne w formie zasiłku stałego w kwocie [...]zł. Decyzja została uchylona przez organ odwoławczy. Kolejną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. organ I instancji wydał identyczną decyzję, którą organ odwoławczy również uchylił. Kolejną decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. organ administracji ustalił M. M. nienależnie pobrane świadczenia w postaci zasiłku stałego za taki sam okres, tj. od [...] czerwca 2007 r. do [...] czerwca 2009 r., jednak w innej wysokości tj. w kwocie [...]zł. Od decyzji tej nie wniesiono odwołania, przez co stała się ona ostateczna. W związku z powyższym organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2016 r. zażądał od M. M. zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń za okres od [...] czerwca 2007 r. do [...] czerwca 2009 r. w kwocie [...]zł, a decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy tę decyzję. Następnie wyrokiem z dnia [...] listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 826/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję organu odwoławczego z uwagi na to, że organ administracji nie wypowiedział się czy w sprawie istnieje przesłanka do umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w całości lub w części, bądź też do odstąpienia od żądania zwrotu tego świadczenia. W związku z tym wyrokiem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając odwołanie M. M., decyzją z dnia [...] maja 2017 r. uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2016 r. i sprawę przekazało temu organowi w celu ustalenia aktualnego stanu faktycznego sprawy, dającego podstawę do zajęcia stanowiska w sprawie zaistnienia przesłanek z art. 104 ust. 4 u.p.s. W międzyczasie M. M. wnioskiem z dnia [...] czerwca 2017 r. zwrócił się do organu I instancji o umorzenie pobranego nienależnie świadczenia. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. organ I instancji ponownie orzekł o zwrocie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w okresie od [...] czerwca 2007 r. do [...] czerwca 2009 r. w kwocie [...]zł w zakreślonym terminie. W oparciu o przeprowadzony z M. M. wywiad rodzinny organ ustalił, że M. M. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją małżonką oraz z dwojgiem dzieci w wieku szkolnym, rodzina zajmuje część domu wielorodzinnego, tj. trzy pokoje z łazienką i kuchnią, wyposażone w skromny, niezbędny sprzęt, a opłaty za mieszkanie obejmują - energię elektryczną - [...] zł (opłacana, co drugi miesiąc), gaz [...] zł, woda [...] zł oraz wywóz śmieci [...] zł. M. M. jest osobą niepracującą, nie zarejestrowaną w Miejskim Urzędzie Pracy w L., legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (zwyrodnienie i dyskopatia kręgosłupa - stan po uszkodzeniu stawu kolanowego), leczy się także z powodu cukrzycy, astmy oskrzelowej, dny moczowej oraz podwójnego widzenia. Żona M. M. zatrudniona jest w [...], a jej wynagrodzenie za kwiecień 2017 r. wyniosło [...] zł. Otrzymuje ona również zasiłki rodzinne na dwoje dzieci w kwocie [...]zł oraz świadczenia wychowawcze z programu 500+ w łącznej kwocie [...]zł. Legitymuje się do dnia [...] stycznia 2018 r. orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności z powodu schorzenia kręgosłupa szyjnego i piersiowego. Udokumentowane wydatki na leki to: w marcu 2017 r. - [...] zł, w kwietniu - [...] zł oraz w maju - [...] zł. Na dochód rodziny składa się: dochód z tytułu wynagrodzenia U. M., zasiłki rodzinne na dzieci oraz zasiłek pielęgnacyjny przysługujący M. M.. Dochód ten w maju wyniósł [...] zł i obejmował: wynagrodzenie U. M. - [...] zł, zasiłki rodzinne na dzieci - [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny [...] zł. Nadto rodzina dysponowała kwotą [...]zł z tytułu świadczeń wychowawczych z programu 500+, która to kwota na mocy przepisu szczególnego nie jest wliczana do dochodu, Organ I instancji uznał w konsekwencji, że rodzina M. M. posiada wystarczające środki finansowe do uiszczenia świadczeń nienależnie pobranych i orzekł o ich zwrocie. W odwołaniu od decyzji organu I instancji M. M. zarzucił, że organ błędnie uwzględnił dochody jego żony z kwietnia, a nie z maja, to jest z miesiąca poprzedzającego miesiąc przeprowadzenia tego wywiadu, poza tym upłynął 10-letni termin przedawnienia, gdyż decyzja przyznająca zasiłek stały była wydana w dniu [...] czerwca 2007 r. Podniósł, że wywiad środowiskowy został przeprowadzony wadliwie, gdyż zawiadomienie o jego terminie wyznaczonym na 2 i [...] czerwca 2017 r. odebrał dopiero w dniu [...] czerwca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględniło zarzuty odwołania dotyczące przedawnienia. Przytoczyło treść art. 104 ust. 7 u.p.s., zgodnie z którym nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat i stwierdziło, że w świetle tego przepisu część spornych świadczeń w dacie orzekania przez Kolegium tj. [...] września 2017 r. jest przedawniona. Dotyczy to okresu od czerwca 2007 r. do sierpnia 2007 r., a więc brak podstaw do żądania zwrotu za ten okres. Kolegium ustaliło, że wypłacone w tych trzech miesiącach zasiłki wyniosły [...] zł (128,13 zł x 3 m-ce), a zatem kwotę nienależnie pobranego świadczenia za cały okres 1 czerwiec 2007 r. - 30 czerwiec 2009 r. (894,16 zł) należało pomniejszyć o kwotę świadczeń przedawnionych, zwrotowi podlega więc kwota [...]zł. W związku z tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i zaskarżoną decyzją orzekło o zwrocie tej kwoty w zakreślonym terminie. Kolegium wyjaśniło ponadto, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 104 ust. 4 u.p.s., dotyczący możliwości odstąpienia od orzekania o zwrocie świadczeń nienależnie pobranych, ich umorzenia, rozłożenia jej na raty, czy odroczenia, gdyż M. M. w dniu [...] czerwca 2017 r. złożył do organu I instancji odrębny wniosek o umorzenie spornych świadczeń. Kolegium wprawdzie podzieliło stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wyrażone w wyroku z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 826/16 o tym, że wykładni przepisu art. 98 u.p.s. nie można dokonywać w oderwaniu od przepisu art. 104 ust. 4 u.p.s., to jednak złożenie przez skarżącego wniosku o umorzenie stanowi nową okoliczność w sprawie, a więc organ obecnie nie jest związany tym wyrokiem. Kolegium wyjaśniło, że wniosek o umorzenie będzie podlegał rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu, a więc obecnie organ orzekając w przedmiocie zwrotu świadczeń, nie jest zobligowany do dokonania oceny sytuacji zobowiązanego pod kątem zastosowania z urzędu art. 104 ust. 4 u.p.s. Zdaniem Kolegium, rozpatrywanie w postępowaniu odwoławczym przesłanek z tego przepisu równoznaczne byłoby z rozpatrzeniem wniosku skarżącego o umorzenie, co stanowiłoby rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności. Kolegium podkreśliło, że powyższe stanowisko nie dotyczy sytuacji, gdy osoba, która pobrała nienależne świadczenie, nie wystąpiła z wnioskiem o jego umorzenie. Kolegium nie uwzględniło zarzutów odwołania dotyczących błędnego uwzględnienia przez organ I instancji dochodu U. M. za kwiecień, a nie za maj. Przytaczając treść art. 8 ust. 3 u.p.s., zgodnie z którym za dochód uważa się "sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku", Kolegium stwierdziło, że w świetle wywiadu środowiskowego, U. M. za kwiecień 2017 r. uzyskała wynagrodzenie w kwocie [...]zł, które zostało jej wypłacone w maju, a zatem to wynagrodzenie należało uwzględnić w dochodzie. Odnosząc się do zarzutu, że skarżący odebrał zawiadomienie o terminie wywiadu środowiskowego już po przeprowadzeniu tego wywiadu, Kolegium wyjaśniło, że organ nie ma obowiązku informowania o dacie przeprowadzenia wywiadu, zaś praktyka informowania o tej dacie związana jest z racjonalnym gospodarowaniem czasem pracowników organów pomocy społecznej. Poza tym okoliczność ta nie miała wpływu na rzetelność ustaleń faktycznych organu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. M. domagał się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.. Podniósł, że wywiad środowiskowy, na podstawie którego ustalono sytuację jego rodziny, został przeprowadzony wadliwie, tj. na zewnątrz, a nie w mieszkaniu, w obecności innych osób, w związku z czym skarżący był skrępowany i udzielał wywiadu niechętnie. Zarzucił - podobnie, jak w odwołaniu - że o terminie wywiadu został powiadomiony już po tym wywiadzie oraz że organ powinien uwzględnić zarobki żony za maj, a nie za kwiecień; zarzucił także, że kwotę polegająca zwrotowi organ powinien wykazać w harmonogramie wypłat. Wniósł o umorzenie należności w całości ze względu na przedawnienie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, jak wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki sąd administracyjny ocenia więc zaskarżoną decyzję administracyjną wyłącznie z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny nie ocenia natomiast decyzji pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Sąd nie rozpatruje zatem samodzielnie spraw administracyjnych, a więc nie może sam orzekać o zwrocie bądź odmowie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, ani o ich umorzeniu, czego domaga się skarżący. Sąd jedynie kontroluje czy organ zastosował właściwe przepisy i czy prawidłowo przeprowadził postępowanie. Rozpatrując niniejszą skargę w takim zakresie stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż organ nie naruszył obowiązujących przepisów. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 98 u.p.s., zgodnie z którym "świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Art. 104 ust. 4 stosuje się odpowiednio". W świetle powołanego przepisu, zasadniczo w przedmiocie ustalenia świadczeń nienależnie pobranych i ich zwrotu prowadzi się jedno postępowanie i wydaje jedną decyzję, która powinna być poprzedzona postępowaniem wyjaśniającym aktualną sytuację osoby i rodziny, której świadczenie zostało przyznane. Nie można jednak wykluczyć dwóch odrębnych postępowań - w przedmiocie ustalenia świadczeń nienależnie pobranych i w przedmiocie zwrotu takich świadczeń. W takim przypadku, tylko przy wydawaniu decyzji ustalającej świadczenia nienależnie pobrane organ bada, czy zachodzą przesłanki pozwalające uznać, że dane świadczenia były nienależnie pobrane w rozumieniu art. 6 pkt 16 u.p.s., za jaki okres zostały pobrane i jaka jest ich wysokość, natomiast kolejne postępowanie tj. w przedmiocie zwrotu ustalonych tą decyzją świadczeń, ma charakter związany. W postępowaniu tym organ bada wyłącznie to, czy w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja ustalająca świadczenie nienależne i czy jest ona decyzją ostateczną. (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 768/12). Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Bezspornie kwestia pobrania przez skarżącego nienależnie zasiłku stałego za okres od [...] czerwca 2007 r. do [...] czerwca 2009 r. została rozstrzygnięta decyzją ustalającą takie świadczenia z dnia [...] grudnia 2015 r. Decyzja ta nie została zaskarżona, wskutek czego stała się ostateczna zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. i art. 127 k.p.a., które stanowią, że "od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji" (art. 127 § 1), a "decyzje, od których nie służy (np. na skutek upływu terminu) odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne" (art. 16 § 1) Zasadnie zatem organ wszczął z urzędu odrębne postępowanie w przedmiocie zwrotu określonych tą decyzją świadczeń. W przypadku bowiem, gdy w obrocie prawnym istnieje decyzja ostateczna, z której wynika, iż strona pobrała nienależnie świadczenie, organ właściwy zobligowany jest do ustalenia kwoty świadczenia nienależnie pobranego i orzeczenia o jego zwrocie (zob. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 939/12) Jak wyżej wyjaśniono, ustalenia ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r., a więc zarówno wysokość, jak i okres, w jakim skarżący pobierał świadczenia nienależnie, nie mogą być kwestionowane w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest wyłącznie zwrot tych świadczeń. Możliwe byłoby to wyłącznie w postępowaniach nadzwyczajnych dotyczących decyzji ustalającej świadczenia nienależne (np. na skutek wznowienia postępowania, czy w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji). Orzekając o zwrocie organ nie może na nowo badać tego, czy świadczenia rzeczywiście były pobrane nienależnie, nie może też ustalać na nowo ich wysokości. Jedynym wyjątkiem jest - jak słusznie wskazał skarżący oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze - instytucja przedawnienia możliwości orzekania w sprawie zwrotu, o której mowa w art. 104 ust. 7 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Kolegium prawidłowo uwzględniło ten przepis, stwierdzając, że 10 - letni termin przedawnienia upłynął - w dacie orzekania przez ten organ tj. [...] września 2017 r. - w odniesieniu do świadczeń pobranych przez skarżącego w okresie od czerwca 2007 r. do sierpnia 2007 r., a zatem kwota nienależnie pobranych świadczeń ustalonych ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. należało pomniejszyć o kwotę świadczeń, w stosunku do których, ze względu na upływ czasu, nie jest już dopuszczalne orzeczenie zwrotu. Prawidłowo również Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w niniejszej sprawie nie było możliwe rozpatrywanie przesłanek z art. 104 ust. 4 u.p.s., na co wskazywał WSA w - wydanym w niniejszej sprawie - wyroku z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 826/16. Przepis ten stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. We wskazanym wyroku Sąd stwierdził, że przed wydaniem decyzji orzekającej zwrot nienależnie pobranych świadczeń, skarżący powinien być pouczony o prawie złożenia wniosku z żądaniami określonymi w art. 104 ust. 4 u.p.s., a wobec braku takiego pouczenia organ powinien z urzędu zbadać, czy zachodzą przesłanki wymienione w tym przepisie. Wprawdzie zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), dalej jako "p.p.s.a." organy były co do zasady związane tym wyrokiem, gdyż przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie, to jednak rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że po wydaniu tego wyroku zmieniły się okoliczności sprawy, gdyż skarżący - mając na uwadze treść uzasadnienia wyroku, z którego dowiedział się o prawie złożenia wniosku o umorzeniu, wystąpił w dniu [...] czerwca 2017 r. z takim wnioskiem. W tej sytuacji wniosek o umorzenie będzie podlegał rozpatrzeniu w odrębnym postepowaniu, w którym badane będą przesłanki z art. 104 ust. 4 u.p.s. Skoro więc skarżący skorzystał ze swojego prawa składając wniosek w trybie tego przepisu, to orzekając o zwrocie świadczeń, organ zwolniony jest obecnie z obowiązku badania przesłanek wskazanych w tym przepisie. W związku z powyższym nie mają znaczenia zarzuty skargi dotyczące wadliwego ustalenia sytuacji materialnej rodziny skarżącego, w szczególności sposobu wyliczenia dochodu, gdyż sytuacja ta nie mogła mieć żadnego wpływu na orzeczenie o zwrocie świadczeń. Jak wyżej wskazano, decyzja o zwrocie ma charakter związany w stosunku do decyzji ustalającej nienależnie pobrane świadczenie, a więc istotne w niniejszej sprawie okoliczności to istnienie ostatecznej decyzji ustalającej takie świadczenia i orzekającej o wysokości tych świadczeń. Organ miał obowiązek uwzględnić jedynie świadczenia, co do których ze względu na upływ 10 lat od ich pobrania, nie był dopuszczalny ich zwrot, co uczynił. Wprawdzie organ przeprowadził wywiad środowiskowy i na podstawie tego wywiadu ustalił aktualną sytuację skarżącego, jednak wyniki tych ustaleń nie mają wiążącego charakteru przy wydaniu zaskarżonej decyzji, gdyż - jak wyjaśniono - w sytuacji, gdy organ prowadził wcześniej odrębne postępowanie w przedmiocie ustalenia świadczeń nienależnie pobranych i zakończyło się ono ostateczną decyzją, przy wydawaniu kolejnej decyzji o zwrocie tych świadczeń, sytuacja materialna nie jest w ogóle brana pod uwagę. Ubocznie należy stwierdzić, że kwestia spóźnionego zawiadomienia skarżącego o terminie wywiadu, nie ma znaczenia przy ocenie prawidłowości przeprowadzenia wywiadu, gdyż rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że przepisy nie nakładają na organ obowiązku informowania o nim stron. Informowanie takie ma charakter wyłącznie zwyczaju pracowników ośrodków pomocy społecznej. W świetle powyższego skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw prawnych podlega oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.