II SA/Lu 1130/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego – w zakresie sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 1130/14 p o s t a n a w i a: I. przyznać I. N. prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych); II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca I. N. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) oraz przedłożonych przez nią dokumentów wynika, że sama prowadzi gospodarstwo domowe i zamieszkuje w domu o pow. [...] m2. Jej dochód w okresie od miesiąca stycznia do marca 2015 r. wyniósł [...] zł, czyli po [...] zł miesięcznie (obejmował: wynagrodzenie za pracę w wysokości – [...] zł netto, należność czynszu najmu – [...] zł i część należności z umowy zlecenie to jest kwotę [...] zł netto), zaś łączne wydatki za ten okres stanowiły kwotę [...] zł, to jest średnio po [...] zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie jej od każdej przewidywanej w tej sprawie opłaty sądowej ponad kwotę 250 zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie uznając, że skarżąca ma możliwość poniesienia części kosztów sądowych bez narażania siebie na uszczerbek utrzymania koniecznego. W sprzeciwie od tego postanowienia I. N. podniosła, że wbrew ocenie referendarza nie jest w stanie ponieść kosztów nawet w pomniejszonej wysokości, gdyż wszystkie środki finansowe wydatkuje na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz.270 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu (...) postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Rozstrzygając zatem wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należało, że zasługuje on jedynie na częściowe uwzględnienie. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. przewiduje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na jej wniosek w zakresie całkowitym, w sytuacji gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Skarżąca we wniosku domagała się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Trzeba jednak zauważyć, że z jednozdaniowego uzasadnienia wniosku jednoznacznie wynika, że dotyczy on w istocie żądania zwolnienia jedynie w całości od wpisu od wniesionej skargi, który wynosi 500 zł. Otóż, złożone przez skarżącą oświadczenie o stanie majątkowym wskazuje, że wniosek jest tylko częściowo zasadny i uzasadnia zwolnienie skarżącej od połowy wpisu od skargi. W pozostałym zakresie wniosek ten nie znajduje uzasadnienia. Jak wynika z przedłożonych przez skarżącą dokumentów, wysokość jej miesięcznych dochodów nie jest rażąco niska i jest niemal identyczna, jak wysokość miesięcznych wydatków. Należało jednak mieć na uwadze, że nie wszystkie wykazane przez nią wydatki mają charakter stały, a dotyczy to w szczególności kosztów zakupu węgla, stąd w okresie wiosenno-letnim są w rzeczywistości znacznie mniejsze. Z załączonych faktur wynika, że zimą (w styczniu i w lutym 2015 r.) skarżąca zakupiła węgiel za łączną kwotę [...], a obecnie z uwagi na porę roku koszt ten ulegnie obniżeniu, co umożliwi jej poniesienie części kosztów postępowania, to jest przynajmniej połowy opłaty od skargi w wysokości 250 zł. Taką kwotę skarżąca będzie musiała uiścić wyłącznie tytułem wpisu sądowego (który wynosi 500 zł zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.). Wniosek skarżącej dotyczył w istocie jedynie tej właśnie opłaty sądowej, dlatego tylko w takim zakresie możliwe było częściowe uwzględnienie tego wniosku. Natomiast inne ewentualne opłaty sądowe, wymienione przez referendarza w uzasadnieniu postanowienia, jakie mogą stanowić należności Skarbu Państwa w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym, to należności przyszłe i hipotetyczne o wysokości niższej niż należny wpis od skargi, a więc aktualnie niewymagalne, przez co nieobciążające skarżącej na tym etapie postępowania. Dlatego odmawiając skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, Sąd miał przede wszystkim na względzie, że instytucja ta jest wyjątkiem od zasady odpłatności i dotyczy wydatkowana tych pomocowych środków z budżetu Skarbu Państwa. Z tych przyczyn też winna być przyznawana z dużą ostrożnością, w wyjątkowych sytuacjach, rzetelnie i należycie udokumentowanych. W tej sprawie dochód skarżącej nie jest niski, skoro jest o ok. 600 zł niższy od aktualnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego przez Prezesa GUS. Skoro jednak skoro skarżąca pomimo tego wykazała, że dochód ten jest prawie w całości pochłaniany przez wydatki w okresie kiedy są one największe, to Sąd – co do zasady – uwzględnił żądanie, przy czym z uwagi na to, że niektóre z tych wydatków nie są stałe, wniosek należało uwzględnić jedynie w części (połowie) odnośnie wpisu od skargi. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w postanowieniu.