II SA/Lu 1130/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 8 listopada 2023 r., znak: SKO.41/6027/OS/2023 w przedmiocie zasiłku celowego i specjalistycznego zasiłku celowego oddala skargę. Z. W. (dalej jako "strona", "skarżący", "wnioskodawca"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 8 listopada 2023 r. w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika następujący stan faktyczny i prawny: Wnioskiem z dnia 21 sierpnia 2023 r. skarżący zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie zasiłku na pokrycie połowy dachu w budynku mieszkalnym nad jego lokalem. W toku postępowania pracownicy socjalni podjęli bezskuteczną próbę przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego. Decyzją z dnia 9 października 2023 r. Wójt Gminy [...] odmówił Z. W. przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na pokrycie połowy dachu w budynku mieszkalnym nad jego lokalem. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał m.in., że wnioskodawca został poinformowany o terminie przeprowadzenia w miejscu zamieszkania aktualizacji wywiadu środowiskowego, na który w dniu 13 września 2023 r. udali się pracownicy socjalni w asyście funkcjonariuszy Policji. Po kilkukrotnym dzwonieniu do drzwi wejściowych do domu nikt z domowników nie otworzył. Z wizyty sporządzono notatkę służbową. Pismo o przeprowadzeniu wywiadu wnioskodawca odebrał, po jego awizowaniu w dniu 14 września 2023 r. Organ I instancji wskazał, że w dniu 14 września 2023 r. zostało wysłane do wnioskodawcy pismo informujące o braku spełnienia przesłanek w zakresie przedłożenia koniecznych dokumentów i oświadczeń wymienionych w tym piśmie, wyznaczając wnioskodawcy 7 - dniowy termin na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zwrócił uwagę, że wnioskodawca miał możliwość przedłożyć dowody celem wykazania spełnienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji zgodnej z jego żądaniem, jak również mógł poinformować o ewentualnie nowym terminie przeprowadzenia wywiadu. Obowiązku tego nie dopełnił, pomimo osobistych wizyt w Urzędzie Gminy w [...] w dniach 20 września 2023 r., 21 września 2023 r., 26 września 2023 r., 29 września 2023 r. składając różne pisma. Wskazano także, że wnioskodawca w dniu 26 września 2023r. złożył pismo datowane na 21 września 2023 r. w którym zawarł swoje uwagi nie mające związku z zawiadomieniem. Organ I instancji podał, że wnioskodawca systematycznie widywany jest w środowisku robiąc wspólnie z żoną zakupy (nosi siatki) jeżdżąc do lekarza, załatwiając nie tylko sprawy swoje w urzędzie ale również i żony. Za środek lokomocji służy mu rower i samochód, którym kieruje. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] i informacji w wywiadach środowiskowych wynika, że Z. W. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe od kilkudziesięciu lat, sam dysponuje swoim świadczeniem, żona klienta mieszka w tym samym domu i gospodarstwo domowe prowadzi oddzielnie. Z. W. zajmuje dwa pomieszczenia, pokój i kuchnię. Przedpokój, łazienka i ganek są wspólnie użytkowane. Z. W. z powództwa T. W. ma orzeczoną separację sądową, na podstawie wyroku Sądu Okręgowego [...] Wydział Cywilny Rodzinny z dnia 6 lutego 2004 r. sygn. akt [...], legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 20 kwietnia 2022 r. Nr akt [...], gdzie został uznany za niezdolnego do samodzielnej egzystencji na czas określony do 30 kwietnia 2023 r. i orzeczeniem z 14 marca 2023 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności [...] w stopniu znacznym do 30 wrzenia 2027 r. Dochód Z. W. stanowi kwota [...]zł na którą składa się emerytura netto w wysokości 1.445,48 zł, dodatek pielęgnacyjny w kwocie 294,29 zł miesięcznie (decyzja ZUS z marca 2023 r.). Dodatkowo wnioskodawca otrzymywał świadczenie uzupełniające w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Emerytura jest pomniejszana o zajęcie komornicze, którego nie odlicza się od dochodu. Z. W. w marcu 2023r. dysponował kwotą 1.919,65 zł. Aktualna wysokość otrzymywanej emerytury nie jest znana z braku przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego i braku dokumentacji Z. W.. Wskazano także, że we wrześniu 2023 r. otrzymał 14 emeryturę. Organ I instancji stwierdził, że analizując dokumentację oraz znany z urzędu stan faktyczny, współdziałanie Z. W. z ośrodkiem przybiera szczególną postać z uwagi na stan zdrowia, jako osoby niepełnosprawnej z powodu schorzeń psychicznych. Z dokumentacji wynika, że jest osobą przewlekle chorą, jednak z wpływających informacji ze środowiska, pracowników Urzędu Gminy w [...], pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] i wiedzy Ośrodka, Z. W. nie ma poważniejszych problemów z poruszaniem się, komunikowaniem i funkcjonowaniem w środowisku. Organ I instancji stwierdził, że sytuacja Z. W. dochodowa i bytowa nie pozwala w świetle zgromadzonego materiału dowodowego orzec o występowaniu szczególnie uzasadnionego przypadku. Podkreślił, że osoby znajdujące się w trudniej sytuacji dokumentują ją przedstawiając wszelkie dowody, które tą sytuację potwierdzają. Zdaniem organu I instancji sytuacja dochodowa i bytowa wnioskodawcy nie pozwala w świetle zgromadzonego materiału dowodowego orzec o występowaniu szczególnie uzasadnionego przypadku, a tym samym brak jest przesłanek do przyznania pomocy na remont. Organ stwierdził, że analizując dokumentację oraz znany z urzędu stan faktyczny, współdziałanie Z. W. z ośrodkiem przybiera szczególną postać z uwagi na stan zdrowia, jako osoby niepełnosprawnej z powodu schorzeń psychicznych. W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia 8 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podzieliło argumentację organu I instancji. Kolegium powołało treść przepisów ustawy o pomocy społecznej mających zastosowanie w sprawie oraz wskazało, że jak wynika z poczynionych przez organ I instancji ustaleń skarżący jest osobą przewlekle chorą, legitymuje się orzeczeniami o niepełnosprawności w stopniu znacznym (okresowe do 2027 r.), jednak z wpływających informacji ze środowiska, pracowników Urzędu Gminy w [...], pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] i wiedzy ośrodka, wnioskodawca nie ma poważniejszych problemów z poruszaniem się, komunikowaniem i funkcjonowaniem w środowisku. Systematycznie widywany jest w środowisku robiąc wspólnie z żoną zakupy (nosi siatki), jeżdżąc do lekarza, załatwiając nie tylko sprawy swoje w urzędzie ale również i żony. Za środki lokomocji służą mu rower i samochód, którym kieruje. Kolegium wskazało także, że wynikające z akt postępowania dane w zakresie sytuacji materialnej wnioskodawcy powołane przez organ w oparciu o wiedzę posiadaną z urzędu z innych spraw Z. W. przez pryzmat regulacji z art. 8 u.p.s. dają podstawy do poczynienia ustaleń, że w przypadku wnioskodawcy zostało przekroczone kryterium dochodowe wynoszące 776,00 zł, gdyż dysponuje on miesięcznie kwotą przekraczającą ww. kryterium. Tym samym skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek do ewentualnego przyznania wnioskowanego wsparcia pomocowego. Poczynione w tym zakresie ustalenia organu I instancji, zdaniem Kolegium są prawidłowe. W ocenie Kolegium organ I instancji dokonał także prawidłowej analizy czy w sytuacji wnioskodawcy nie mogłyby mieć zastosowanie regulacje z art. 41 pkt 1 u.p.s. Organ odwoławczy wskazał, że zebrane w aktach sprawy dowody nie dają podstaw do przyjęcia, że Z. W. znalazł się w trudnej sytuacji, szczególnie, że miesięcznie dysponuje kwotą, która dwukrotnie przekracza kryterium dochodowe uprawniające beneficjentów do wsparcia w formie pomocy socjalnej. Z materiału dowodowego wynika, że żadne takie nadzwyczajne zdarzenie nie wystąpiło, a zatem wydane w sprawie rozstrzygnięcie organu I instancji nie ma cech dowolności. Wyjaśniano, że w rozpatrywanej sprawie sytuacja bytowa i zdrowotna wnioskodawcy od pewnego okresu czasu jest niezmienna i nie nastąpiło żadne szczególne nadzwyczajne wydarzenie, które pogorszyłoby jego dotychczasową sytuację i wypełniało znamiona z art. 41 pkt 1 u.p.s. Ponadto Kolegium podkreśliło, że Z. W. nie współpracował z pracownikami socjalnymi poprzez niewpuszczenie do domu w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (w sprawie z innego wniosku) dlatego w żaden sposób nie można wnioskować, że znalazł się w trudnej sytuacji. W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżący wyraził niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia zarzucając "naruszenie rażące prawa zagrażające życiu". Zdaniem skarżącego naruszono art. 107 ust.4 u.p.s., co do aktualizacji wywiadu środowiskowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że skarga podlega oddaleniu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 u.p.s. trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.). Przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom czy rodzinom m.in. z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby (art. 7 u.p.s.), z zaznaczeniem, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Stosownie do art. 36 u.p.s. pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego (ust. 1) i niepieniężnego (ust. 2). Jednym ze świadczeń pieniężnych jest zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy (art. 36 pkt 1 lit. c u.p.s.). O przyznanie takiej formy pomocy wystąpił skarżący we wniosku z 21 sierpnia 2023 r. Zgodnie z art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że - jak wynika z art. 8 u.p.s. w powiązaniu z zapisami rozporządzenia § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021r.. poz. 1296) - prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej"; 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie"; rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W związku z powyższym pomoc w ramach zasiłku celowego może zostać przyznana wyłącznie osobom spełniającym warunki do uzyskania pomocy w trybie u.p.s., których dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 tej ustawy. W przedmiotowej sprawie na podstawie informacji posiadanych przez organ I instancji dochód Z. W. w marcu 2023 r. dysponował kwotą 1.919,65 zł. W tym miejscu podkreślić, że Sądowi znana jest sytuacja skarżącego oraz zakres udzielanej mu pomocy z szeregu postępowań zainicjowanych jego skargami, które toczyły się i toczą przez tut. Sądem. Zestawiając ze sobą powołane na wstępie przepisy u.p.s. z przedstawionym powyżej stanem faktycznym stwierdzić należy, że skarżący nie spełnia warunków, aby uzyskać pomoc w formie świadczenia pieniężnego, jakim jest zasiłek celowy. Jak słusznie wskazały organu obu instancji - dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s., wyniósł bowiem w miesiącu marcu 2023 r. wynosił 1.919,65 zł. W sytuacji braku podstaw - ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego - do przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego w trybie art. 39 u.p.s., organy rozważyły, czy okoliczności sprawy uzasadniają przyznanie stronie specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 41 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zasiłek ten, tak jak zasiłek celowy przewidziany w art. 39 u.p.s.. ukierunkowany jest na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. O tym jednak, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. będą decydowały indywidualne okoliczności każdej sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy rozumieć taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że zaistniały nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia, które to zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych (por. wyroki NSA: z 18 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1557/19 i z 8 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 711/17, publ. CBOSA). Specjalny zasiłek celowy powinien zatem być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności. Podkreślić w tym miejscu należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza treść wskazanych wyżej przepisów u.p.s., w których ustawodawca użył zwrotu "może być przyznany". Kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji publicznej wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. W takich przypadkach kontrola sądowa obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu, czy wszechstronność oceny faktów. Nie ulega zatem wątpliwości, że decyzja uznaniowa powinna być oparta o wszechstronne ustalenie wszystkich okoliczności sprawy w zakresie sytuacji materialnej i dochodowej oraz potrzeb wnioskodawcy oraz analizę tej sytuacji w odniesieniu do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy (por. wyrok WSA w Olsztynie z 8 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 4/22). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z remontem pokrycia połowy dachu w budynku mieszkalnym nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Sąd zwraca uwagę, że w przedmiotowej sprawie organ pomocowy w asyście funkcjonariuszy Policji w celu aktualizacji wywiadu środowiskowego udał się w dniu 13 września 2023 r. do miejsca zamieszkania skarżącego, ale wnioskodawca nie wpuścił nikogo. W myśl art. 107 ust. 1 i ust. 4 u.p.s., rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103. W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu; w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych - nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Według natomiast art. 107 ust. 4a u.p.s., niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Strona ma zatem obowiązek współpracować z organem w ustaleniu sytuacji faktycznej (osobistej, rodzinnej, dochodowej, majątkowej). Odmowa zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, obliguje organ do odmownego załatwienia wniosku, zgodnie z art. 107 ust. 4a u.p.s. (por. przykładowo: wyrok NSA z 29 maja 2020 r., I OSK 1966/19; wyrok WSA w Kielcach z 22 stycznia 2020 r., II SA/Ke 897/19). Ponadto, zgodnie z art. 107 ust. 5 u.p.s., pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy może domagać się od osoby wnioskującej o przyznanie pomocy, złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym, a odmowa złożenia takiego oświadczenia również stanowi podstawę odmowy przyznania świadczenia. Należy także zwrócić uwagę, że sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby lub rodziny ustala się np. na podstawie decyzji właściwego organu w sprawie renty lub emerytury, orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Jednakże w przypadku gdy okoliczności sprawy, mające wpływ na prawo do świadczeń, wymagają potwierdzenia innym oświadczeniem lub dokumentem niż wymienionym w ust. 5b, można domagać się takiego oświadczenia lub dokumentu (art. 107 ust. 5d u.p.s.). Sąd podziela pogląd przyjmowany w orzecznictwie, że występując o udzielenie wsparcia na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej, skarżący musi akceptować zasady procedowania w tej materii. Oznacza to, że zobligowany jest on do współdziałania z pracownikiem socjalnym. Przejawem owej współpracy jest przedstawienie wszelkich informacji mających znaczenie dla rozpoznawanej sprawy (por. m. in. wyroki WSA w Gliwicach z 27 października 2022 r., II SA/Gl 1629/21 i II SA/Gl 1628/21; wyrok WSA w Warszawie z 30 sierpnia 2023 r., I SA/Wa 757/23). Środki pomocy społecznej nie powinny być kierowane do osób, które nie współpracują z organami w wyjaśnieniu swej sytuacji, a także zatajają swe dochody czy stan zdrowia i związane z nim potrzeby, uniemożliwiając rzetelne rozpatrzenie wniosku o pomoc społeczną. Należy wskazać, że strona ubiegająca się o pomoc społeczną powinna współdziałać z organem już na etapie ustalania czy jej sytuacja spełnia ustawowe przesłanki do uzyskania wsparcia. Bierna postawa strony, a szczególnie jej negatywne nastawienie do pracowników socjalnych, na etapie postępowania wyjaśniającego wskazuje, że również dalsza współpraca organu z taką osobą nie będzie możliwa. Z akt sprawy oraz wiedzy Sądu posiadanej z urzędu wynika, że skarżący jest negatywnie nastawiony do współpracy z organem pomocowym. Z jednej strony składa szereg pism i systematycznie wnioskuje o pomoc społeczną, a z drugiej strony uniemożliwia organowi pomocowemu ustalenie jego aktualnej sytuacji wnioskodawcy, odmawiając przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i wykazania swojej aktualnej sytuacji. Ogranicza się jedynie do wskazywania swoich oczekiwań w zakresie przyznania pomocy społecznej. W związku z powyższym należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie ustalono aktualnego stanu rodzinnego, finansowego i zdrowotnego skarżącego wyłącznie z jego winy – gdyż w oczywisty sposób odmawia współpracy z organem. Skarżący nie zgadza się na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i skutecznie uniemożliwia wykonanie tej czynności. Uznaje próby skontaktowania się z nim przez pracowników organu za "nękanie". Ze względu na postawę skarżącego organy zasadnie przy rozstrzygnięciu sprawy wykorzystały dokumentację i wiedzę posiadaną z urzędu na temat sytuacji wnioskodawcy. Sąd w tym miejscu podkreśla, że ani ustawa o pomocy społecznej ani Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. z 2021 r., poz. 893) nie przewidują obowiązku uprzedzenia strony, o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Niewątpliwie również możliwe jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przy udziale drugiego pracownika, jak i w asyście funkcjonariuszy Policji (art. 107 ust. 3a u.p.s.). Mając powyższe rozważania na względzie Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone decyzje naruszały przepisy u.p.s. Brak jest również podstaw do uznania naruszenia przepisów k.p.a. w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniach decyzji organy w sposób dostateczny wykazały, że wszystkie istotne okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w wydanych w sprawie decyzjach argumentacja odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia nakazywała uznać, że ich uzasadnienia spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawierają bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygające sprawę organy się oparły oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Należy zwrócić uwagę, że skarżący nie pozostaje bez wsparcia organu opieki społecznej. Pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb ubiegających się o nią osób. Natomiast uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2408/16). W ocenie Sądu całokształt okoliczności niniejszej sprawy przemawiał za prawidłowością podjętych przez organy rozstrzygnięć. Należy zwrócić uwagę, że skarżący nie jest zobligowany do ujawniana informacji o swojej sytuacji życiowej, jednakże postawa, którą reprezentuje w postępowaniu ma wpływ na jego sytuację. Jak już wcześniej wskazano, jeżeli organ nie ma możliwości ustalenia okoliczności istotnych dla sprawy z uwagi na bierną postawę strony, może z tego względu odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia. W tym stanie rzeczy Sąd, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.