II SA/Lu 1131/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 marca 2015 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu A. C. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] r., odmówił T. P. przyznania świadczenia pieniężnego ze środków pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na zakup leków, żywności i potrzeby bieżące w miesiącu lipcu 2013r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że dochód samotnie gospodarującego wnioskodawcy w miesiącu czerwcu 2013 r. wyniósł 553,24 zł i przekracza kwotę 542 zł, która stanowi kryterium dochodowe osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe, ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Dodatkowo organ wskazał, że ubiegając się o pomoc wnioskodawca dołączył fakturę za zakupione leki z dnia 16 lipca 2013 r. na kwotę 47,94 zł. Zaznaczył, że w czerwcu 2013 r. wnioskodawcy przyznano jednorazowy specjalny zasiłek celowy na zakup odzieży i obuwia w kwocie 100,00 zł oraz jeden gorący posiłek dziennie w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w ramach ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Zaznaczono, że MOPS w P. w roku 2013 wykorzystał 90% limitu środków finansowych, jakie zaplanowano w rocznym budżecie Gminy przeznaczonych na realizację programu. Fakt ograniczenia środków finansowych Ośrodka zmusza do ograniczenia liczby udzielonych świadczeń w formie zasiłków celowych. Odwołanie od decyzji złożył T. P. podnosząc, że MOPS w P. doskonale wie, że jest niepełnosprawny, biedny i nie jest w stanie z posiadanych środków uregulować opłat miesięcznych, wykupić leki, zapłacić alimenty i nabyć potrzebną żywność. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] r. decyzję Prezydenta utrzymało w mocy. Zdaniem organu odwoławczego wnioskodawca nie spełnia warunków do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego ponieważ nie spełnia kryterium dochodowego niezbędnego do jego przyznania. Uzyskiwany przez niego dochód .w wysokości 553,24 zł w miesiącu czerwcu 2013 r., na który składa się dodatek mieszkaniowy w kwocie 85,89 zł oraz renta inwalidzka w kwocie 717,35 zł pomniejszone o alimenty na rzecz córki A. P. w kwocie 250 zł., jest wyższy, niż kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, wynikające z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wynoszące 542 zł. Kolegium stwierdziło, że pomimo przekroczenia kryterium dochodowego decyzjami z dnia [...] i z dnia [...] organ pierwszej instancji przyznał wnioskodawcy świadczenia w postaci jednorazowego specjalnego zasiłku celowego na zakup odzieży i obuwia w kwocie 100 zł oraz jednego gorącego posiłku dziennie w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. ( w ramach ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"). W tej sytuacji uznano, że po stronie wnioskodawcy – w myśl art. 40 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej - nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, uzasadniający w tak krótkim odstępie czasowym, przyznania kolejnego specjalnego zasiłku celowego. Tym bardziej, że jak wskazał MOPS w P., istnieją ograniczone możliwości finansowe pomocy wszystkim potrzebującym, w tym osobom, które nie przekroczyły kryterium dochodowego. Poza tym organ wyjaśnił, że niniejsze rozstrzygnięcie nie stanowi przeszkody, aby odwołujący się ponownie wystąpił z wnioskiem o zaspokojenie udokumentowanych potrzeb, o ile takie wystąpią.  W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. P. podniósł, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca, bowiem jego dochód miesięczny przekroczył kryterium dochodowe o 11,24 zł. W ocenie skarżącego kryterium dochodowe nie może być powodem nie przyznania mu pomocy. Ponadto wskazał, że jest niepełnosprawny i nadrzędną zasadą w myśl art. 100 ustawy o pomocy społecznej jest kierowanie się dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. Wobec tego należało zastosować art. 41 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej określają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). Cele pomocy społecznej określone zostały w art. 2 i 3 ustawy jako wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 3 ustawy - rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zasiłek celowy, którego domaga się skarżący, może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ustawy). Ustalono, że skarżący jest rozwiedziony, jego rodzice nie żyją. Ma problemy zdrowotne (schorzenia żołądkowe), ma stwierdzoną całkowitą niezdolność do pracy Zgodnie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 ustawy, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego w kwocie 542 zł. Dochód skarżącego w czerwcu 2013 r. wynosił 553,24 zł, na co składał się dodatek mieszkaniowy w kwocie 85,89 zł (przyznany na okres od 1 marca do 31 sierpnia 2013 r.) oraz renta inwalidzka w kwocie 717,35 zł, pomniejszone o alimenty na rzecz córki A. P. w kwocie 250 zł, przekraczał zatem wskazane wyżej kryterium dochodowe. Słusznie zatem w zaskarżonych decyzjach rozważono kwestię zasadności przyznania T. P., na wskazany przez niego cel w postaci zakupu leków i żywności w miesiącu lipcu 2013r., specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten bowiem w ust. 1 przewiduje, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. W ocenie Sądu rozstrzygając negatywnie o wniosku skarżącego organy nie dopuściły się naruszenia tego przepisu. Podkreślić należy, że według przytoczonego brzmienia art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decyzja w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Uznanie oznacza zaś przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., tzn. czy organ w sposób prawidłowy ustalił i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia. Analiza akt sprawy oraz okoliczności przywołanych w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji wskazuje, że granice uznania nie zostały przekroczone. W orzecznictwie podkreśla się, że szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. (wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1416/07 czy też w wyrok NSA z dnia 12 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 164/11). Brak jest podstaw, aby sądzić, że taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sama okoliczność złego stanu zdrowia i braku środków na sfinansowanie bieżących potrzeb nie uzasadnia przyznania omawianej pomocy. Godne jest natomiast podkreślenia, że skarżący nie jest pozbawiony pomocy, o czym świadczy przyznanie jednego gorącego posiłku od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w ramach ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". oraz zasiłku celowego w dniu 26 czerwca 2013r. w kwocie 100 zł na zakup odzieży i butów. Wydaje się natomiast oczywiste, że w sytuacji, gdy Gmina nie jest w stanie zaspokoić potrzeb osób spełniających warunki uzyskania pomocy , tym rozważniej musi odnosić się do wniosków osób, które kryteriów tych nie spełniają.. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę należało oddalić. O wynagrodzeniu radcy prawnego orzeczono na podstawie art. 250 wspomnianej ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt.1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U z 2013r. poz. 490).