II SA/Lu 1134/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jacek Czaja, NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu S. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie – wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta K. D. na podstawie art. 7 ust.1 i 1c ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt ( Dz. U. z 2013 r. poz. 856 ze zmianami ) orzekł o czasowym odebrania Z. K. konia, krowy, 7 psów i 12 królików, utrzymywanych w gospodarstwie rolnym, położonym w K. D. i przekazaniu zwierząt pod opiekę Fundacji M. ! Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że podczas kontroli w gospodarstwie rolnym, jaka miała miejsce w dniu [...] r., przedstawiciele Fundacji M. ! ujawnili, że jego właścicielka nie zapewnia utrzymywanym przez siebie zwierzętom właściwych warunków bytowania, pokarmu i wody, czym narusza prawne zasady ochrony zwierząt . Stwierdzono, że na terenie posesji znajduje się niedożywiony koń, krowa, króliki zamknięte w pomieszczeniach, klatkach bez możliwości swobodnego ruchu (zbyt niskie pomieszczenia), zaniedbane psy, zwierzęta przebywają na podłożu zanieczyszczonym odchodami, bez dostępu do wody oraz pożywienia. Powyższe fakty potwierdziły późniejsze opinie lekarza weterynarii co do stanu zdrowia zwierząt oraz protokół dokumentacji lekarskiej. W ocenie Fundacji zwierzęta były traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 pkt. 10 i 19 ustawy o ochronie zwierząt. Zgodnie z tym przepisem utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania tj. warunkach niezgodnych z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku (art. 9, art.4 pkt. 15 ww. ustawy ), w tym utrzymywanie zwierząt domowych bez stałego dostępu do wody pitnej (art. 9 ust. 1 ww. ustawy) stanowi formę znęcania się nad zwierzęciem, która jest podstawą do czasowego odebrania zwierzęcia właścicielowi. Z kolei stosowne do art. 7 ust.2 ustawy zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji burmistrza właściwego dla miejsca pobytu zwierzęcia. Po rozpoznaniu odwołania Z. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję utrzymało w mocy. Również organ odwoławczy przypomniał, że stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt zabrania się znęcania nad zwierzętami. Z kolei zgodnie z przepisem art. 6 ust. 2 pkt. 10 i 19 ustawy przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji oraz utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku. Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt, zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane podmiotowi, który zapewni mu właściwą opiekę. Przepis art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt stanowi natomiast, iż w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 4 cyt. ustawy w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna. Organ odwoławczy zaznaczył, że decyzja wydana w tym trybie przez organ właściwy jest decyzją następczą, a organ wydający rozstrzygnięcie zobowiązany jest ustalić, czy zaistniały przesłanki do odebrania zwierzęcia, to jest czy zwierzę traktowane było w sposób określony w art. 6 ust. 2, a nadto czy zaistniał stan zagrażający jego życiu lub zdrowiu. Decyzja wydana w trybie art. 7 ust. 3 ustawy stanowi zatem szczególny rodzaj decyzji, która zostaje wydana gdy zwierzę zostało już odebrane. Wydanie decyzji w trybie art. 7 ust. 3 ustawy uzależnione jest od ustalenia, że miało miejsce znęcanie się nad zwierzęciem w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy oraz, iż wystąpił przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu. Z ustaleń w sprawie wynika, że posiadane przez Z. K. utrzymywane były w niewłaściwych warunkach bytowania oraz były niedożywione i odwodnione. Stan zdrowotny zwierząt wykazywał objawy chorobowe o szerokim spektrum. W wyniku interwencji Fundacji zwierzęta zostały odebrane ich właścicielowi z uwagi na wskazane wyżej okoliczności, a ich stan zdrowia uzasadniał podjęcie natychmiastowego leczenia, co potwierdziły opinie weterynaryjne. Odebranie zwierząt na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy było uzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. K. stwierdziła, że z powodu braku upoważnienia dla pracownika, które reprezentował Fundację w czynności faktycznej odebrania zwierząt należało orzec o odmowie odebrania zwierząt. W jej ocenie nie jest możliwe wydawania wstecznego pełnomocnictwa. Oznacza to, że czynność odebrania zwierząt była czynnością bezprawną, co zresztą organ I instancji zauważył. Zarówno czynność odebrania zwierząt, jak i opisanie stanu ich zdrowia opierają się na opiniach i działaniach osób nie uprawnionych do działania i opiniowania. Stan faktyczny został opisany już po czynnościach, gdyż pracownik fundacji nie posiadał ważnego pełnomocnictwa. Według skarżącej organ odwoławczy nie wskazał na źródło dokumentacji medycznej, czy zostało sporządzone przez osobę upoważnioną. Zaprzeczyła ponadto, aby stan zwierząt był zły. W jej ocenie był w normie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoją dotychczasową argumentację i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wbrew przekonaniu skarżącej ustalenia faktyczne sprawy dają wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że sprawowana nad zwierzętami opisanymi w decyzji opieka w istocie miała formę znęcania się, co zgodnie z art. 6 ust. 1a ustawy 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt ( Dz. U z 2017r. poz. 1840 ) jest zabronione. Stosownie do ust. 2 tego przepisu przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji ( pkt.10 ). Złożona do akt dokumentacja fotograficzna sporządzona przez inicjującą postępowanie Fundację M. !, podczas odbierania zwierząt skarżącej obrazuje w sposób nie budzący wątpliwości warunki w jakich zwierzęta egzystowały. Nie zapewniono im odpowiedniej przestrzeni, konie i krowa przebywały w zbyt niskich pomieszczeniach obory, bez możliwości zajęcia prawidłowej pozycji, bez dostępu do wody, na warstwach odchodów. Z kolei króliki znajdowały się w małych klatkach, na warstwach odchodów, również bez dostępu do wody. W tym świetle zupełnie gołosłowne jest twierdzenie skarżącej o dobrym stanie utrzymywanych zwierząt. Przeczą temu złożone przez Fundację szczegółowe opisy stanu zdrowia poszczególnych zwierząt oraz opinia Lekarsko – Weterynaryjna sporządzone przez lekarzy weterynarii w dniu [...]. w schronisku prowadzonym przez Fundację w K. , a więc następnego dnia po odebraniu zwierząt. Wynika z nich jednoznacznie, że zwierzęta były niedożywione, zaniedbane, często zarobaczone. Odebrana klacz była niedożywiona, miała przerośnięte kopyta, gnijące strzałki kopytowe, chorowała na biegunkę z pasożytami, była odwodniona. Podobnie odwodniona była również krowa, także u niej stwierdzono niedożywienie i biegunkę prawdopodobnie spowodowaną pasożytami w układzie pokarmowym oraz zmiany skórne. Stan zwierząt lekarz weterynarz ocenił jako zagrażający ich zdrowiu. Również u pozostałych zwierząt stwierdzono niedożywienie i zaniedbania wskazujące na ewidentny brak profilaktyki i pielęgnacji. Psy były zarobaczone, zapchlone z biegunką, część z zapaleniem spojówek, także ich stan określono jako zagrażający zdrowiu. Wszystkie króliki miały objawy inwazji świerzbowca usznego, część ze stanem zapalnym spojówek. Trzy z nich poddano leczeniu w specjalistycznej klinice weterynaryjnej, a w aktach znajdują się opisy wizyt lekarza w klinice. Skarżąca nie podała żadnych powodów dla których dokonana przez lekarzy weterynarii ocena stanu zdrowia zwierząt miała być nieobiektywna lub nieprawdziwa. Opisane okoliczności oczywiście uzasadniały interwencję pracowników Fundacji i niezwłoczne odebranie zwierząt. Trafnie przy tym Kolegium uznało, że miał zastosowanie tryb przewidziany w art. 7 ust.3 ustawy, zamiast wskazanego w decyzji organu I instancji art. 7 ust.1, chociaż z uzasadnienia decyzji sądzić należy, iż takie właśnie rozwiązanie również ten organ uznawał za prawidłowe. Ma ono miejsce w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawienie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu. Wówczas czynność odebrania zwierzęcia podejmuje policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny decyzja wydana w powyższym trybie stanowi szczególny rodzaj decyzji, która zostaje wydana, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 2417/12, Lex 1354936). W odróżnieniu do trybu zwykłego, o jakim mowa w art. 7 ust.1 decyzja wydana w tym trybie art. 7 ust. 3 ustawy jest decyzją następczą, a organ wydający rozstrzygnięcie zobowiązany jest ustalić czy zaistniały przesłanki do odebrania zwierzęcia, to jest, czy zwierzę traktowane było w sposób określony w art. 6 ust. 2, a nadto, czy zaistniał stan zagrażający jego życiu lub zdrowiu, co w sprawie miało właśnie miejsce i zostało wystarczająco wykazane. Nie jest jasny zarzut udziału w postępowaniu, ściślej przy odbieraniu zwierząt, pracownika nie mającego upoważnienia do reprezentowania Fundacji. Skarżąca nawet nie sprecyzowała o jakiego pracownika chodzi, z akt nie wynika natomiast, aby Fundacja kiedykolwiek kwestionowała występowanie w jej imieniu osób podejmujących interwencję w tej sprawie. Z przedłożonego do wniosku odpisu statutu Fundacji wynika, że jej celem jest m.in. działalność charytatywna i edukacyjna w zakresie opieki i pomocy zwierzętom bezdomnym, porzuconym lub okrutnie traktowanym. Wśród wskazanych w § 2 form działalności i aktywności, jakie realizuje Fundacja wskazano zakładanie i prowadzenie schronisk dla zwierząt. Oddanie zatem zwierząt pod opiekę Fundacji także należało ocenić jako nie nasuwające wątpliwości. Sąd nie znalazł natomiast podstaw do odroczenia rozprawy, o co wnioskował pełnomocnik skarżącej, wskazując na stan choroby. Zgodnie z art. 109 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2017r. poz. 1369 ) rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron, albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. W orzecznictwie sądowym powszechnie uznaje się, że wykazana zaświadczeniem lekarskim choroba strony lub jej pełnomocnika, uniemożliwiająca stawienie się w sądzie jest "znaną sądowi przeszkodą" w rozumieniu przytoczonego przepisu, co w zasadzie w każdym przypadku pociąga za sobą konieczność odroczenia rozprawy. Niemniej jednak pamiętać należy, że choroba, na którą powołuje się strona, musi być nie tylko "znaną sądowi przeszkodą", ale i przeszkodą "której nie można przezwyciężyć". Dopiero przy spełnieniu obu tych warunków stanowi ona podstawę odroczenia rozprawy. W wyroku z dnia 18 maja 2017r. ( II OSK 2680/16 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w przypadku pełnomocnika będącego radcą prawnym sposobem na przezwyciężenie tego rodzaju przeszkody w osobistym stawieniu się na rozprawie jest udzielenie dalszego pełnomocnictwa (substytucji) innemu radcy prawnemu lub adwokatowi. Sąd zaznaczył, że przepisy prawa nie ograniczają możliwości świadczenia pomocy prawnej tylko do radcy prawnego, któremu bezpośrednio zostało udzielone pełnomocnictwo. Jest wręcz odwrotnie, gdyż w art. 21 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych przewidziano generalną regułę, według której radca prawny może udzielić substytucji innemu radcy prawnemu, adwokatowi i prawnikowi zagranicznemu wykonującemu stałą praktykę w zakresie wynikającym z ustawy o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej. Nie było więc przeszkód prawnych, aby radca prawy udzielił substytucji innemu radcy prawnemu lub adwokatowi w celu reprezentowania skarżącej na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2017r. Zważyć ponadto trzeba, że według przedstawionego 9 kwietnia 2017r. zaświadczenia lekarskiego pełnomocnik skarżącej był chory w dniach 9 kwietnia 2017r. - 11 kwietnia 2017r. Jednak w dniu 9 kwietnia 2017r. zapoznawał się z aktami sprawy, co potwierdza znajdująca się w aktach informacja. Nie była to więc choroba tego rodzaju, że uniemożliwiała podjęcia koniecznych czynności w celu udzielenia substytucji, tym bardziej, że według zaświadczenia nie wskazano w nim konieczności leżenia. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2017r. poz. 1369 ) skargę należało oddalić. O wynagrodzeniu radcy prawnego ustanowionego w ramach pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 §1 wspomnianej ustawy oraz § 21 ust.1 pkt.1 lit. c ) i § 4 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. Jest to kwota [...]zł powiększona o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki 23 %.