II SA/Lu 114/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 czerwca 2018 sprawy ze skargi S.P. reprezentowanego przez P. M. S. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie nieodpłatnego nabycia z mocy prawa własności nieruchomości uchyla zaskarżone postanowienie. Pismem z dnia 22 września 2017 r. syndyk masy upadłości Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo- Kredytowej w W. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego celem wydania decyzji stwierdzającej, że Skarb Państwa nabył z dniem 20 kwietnia 2017 r. nieodpłatnie z mocy prawa, po podmiocie wykreślonym z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego - spółce L. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W., prawo własności nieruchomości położonej w miejscowości M. S., składającej się z działki ewidencyjnej nr [...], dla której Sąd Rejonowy we W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] [...], ewentualnie o dopuszczenie syndyka do udziału w charakterze strony w toczącym się już przed organem postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości. Uzasadniając wniosek podniesiono, że zgodnie z załączonym do niego wydrukiem z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości spółka L. numer REGON: [...] jest wpisana jako właściciel nieruchomości oraz dłużnik hipoteczny SKOK W. z tytułu kredytu udzielonego przez tę kasę przed ogłoszeniem jej upadłości na podstawie umowy nr [...] z dnia 18 września 2014 r. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2017 r. Sąd Rejonowy dla W. w W. XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego wykreślił z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego spółkę [...]. Postanowienie stało się prawomocne z dniem 20 kwietnia 2017 r. Wnioskodawca powołał się na art. 25e ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, według którego Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie pozostałe po wykreślonym z Rejestru podmiocie, bez względu na przyczynę wykreślenia, którym nie rozporządził przed wykreśleniem właściwy organ, z chwila wykreślenia z Rejestru. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotu wykreślonego z Rejestru. Wskazał, że jako wierzyciel Skarbu Państwa posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa w zainicjowaniu oraz byciu stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji. Udzielony przez SKOK W. kredyt nie jest bowiem spłacany przez dłużnika osobistego, a w konsekwencji zachodzi konieczność sądowego dochodzenia jego spłaty od Skarbu Państwa. Decyzją z dnia 2 listopada 2017 r. Starosta W. stwierdził nabycie z dniem 20 kwietnia 2017 r. z mocy prawa przez Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę Włodawskiego, jako organu wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, prawa własności nieruchomości położonej w miejscowości M. S., Gmina W. U., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. 1.0700 ha, dla której Sąd Rejonowy we W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] [...] Wyjaśniając rozstrzygnięcie wskazano, że zgodnie z art.25e ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie pozostałe po wykreślonym z Rejestru podmiocie, bez względu na przyczynę wykreślenia, którym nie rozporządził przed wykreśleniem właściwy organ, z chwilą wykreślenia z Rejestru. Jak wynika z art. 25e ust. 10 nabycie przez Skarb Państwa własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza w drodze decyzji starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości. W postępowaniach dotyczących mienia i zobowiązań po podmiotach wykreślonych z Krajowego Rejestru Sądowego, o których mowa w art. 25e ust. 2 oraz innych sprawach dotyczących gospodarowania tym mieniem Skarb Państwa jest reprezentowany przez starostę, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, właściwego ze względu na ostatnią siedzibę podmiotu, o którym mowa w art. 25e ust. 1. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla miasta St. W. XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 13 lutego 2017 r. [...] Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. została wykreślona z rejestru przedsiębiorców oraz Krajowego Rejestru Sądowego. W konsekwencji tego, zgodnie z art. 25e ust. 1 z dniem 20 kwietnia 2017 r. Skarb Państwa nabył nieodpłatnie z mocy prawa mienie pozostałe po L. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W.. Na podstawie art. 25e ust. 2 Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotu wykreślonego z Rejestru. Z kolei art.25e ust.3 stanowi, że wspólnicy, członkowie spółdzielni, i inne osoby uprawnione do udziału w majątku likwidacyjnym mogą dochodzić swoich praw, gdy reprezentują łącznie co najmniej dwie trzecie głosów i wykażą, że wszyscy wierzyciele zostali zaspokojeni lub zabezpieczeni. Jak ustalono w toku postępowania w skład mienia [...] Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. wchodziła w dniu 20 kwietnia 2017 r. nieruchomość niezabudowana, położona w obrębie M. S., Gmina W. U., oznaczona w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. 1,0700 ha, dla której Sąd Rejonowy we W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] [...] W dziale IV tej księgi wpisana jest hipoteka umowna na kwotę [...]zł. Ponieważ nieruchomość położona jest na terenie Powiatu Włodawskiego zgodnie z art. 25e ust. 10 organem właściwym do wydania deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Skarb Państwa własności tej nieruchomości jest Starosta W.. Natomiast w związku z tym, że siedziba LKM Investment Sp. z o.o. jest położona na terenie W. Skarb Państwa jest reprezentowany przez Prezydenta W. jako wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Kończąc rozważania podkreślono, że nabycie prawa własności opisanej wyżej nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie art.25e ust.2 ma charakter nabycia pierwotnego, co oznacza, że następuje bez obciążeń - poza przypadkami szczegółowo opisanymi w art. 25e ust. 2,3,4,5,6,7,8,9 tej ustawy. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł działający z upoważnienia Prezydenta W. Zastępca Dyrektora Biura Mienia i Skarbu Państwa Urzędu Miasta, zarzucając naruszenie art. 25e ust. 11 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym poprzez jego błędne zastosowanie oraz naruszenie art. 28 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie. Stwierdził, że za stronę przedmiotowego postępowania uznano syndyka masy upadłości SKOK w W. w upadłości likwidacyjnej. Zgodnie z art. 25e. ust. 11 wyżej wskazanej ustawy, w postępowaniach dotyczących mienia i zobowiązań, o których mowa w art. 25e ust. 2 tej ustawy, oraz w innych sprawach dotyczących gospodarowania mieniem Skarb Państwa jest reprezentowany przez Starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, właściwego ze względu na ostatnią siedzibę podmiotu, o którym mowa w art. 25e ust. 1. W związku z powyższym mienie pozostałe po wykreślonej z Krajowego Rejestru Sądowego LKM Investment sp. z o.o. nabywa Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta W.. Powołując się na artykuł 28 K.p.a. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że nieodpłatne nabycie mienia przez Skarb Państwa reprezentowanego przez właściwego starostę następuje z mocy samego prawa. Podobnie rzecz się ma w przypadku postępowań administracyjnych mających na celu stwierdzenie nabycia z mocy samego prawa przez gminę z dniem 27 maja 1990r. prawa własności nieruchomości stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Stwierdził, że uznanie za stronę postępowania administracyjnego dotyczącego nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa mienia po wykreślonym z Krajowego Rejestru Sądowego syndyka masy upadłości SKOK w W. w upadłości likwidacyjnej należy uznać za bezpodstawne. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Powołując się na treść art. 25e ust. 1, 2 i 10 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym Kolegium stwierdziło, że decyzja starosty właściwego dla miejsca położenia nieruchomości jedynie stwierdza nabycie. Decyzja wydana w niniejszym postępowaniu, w momencie jej wydania, nie rodzi żadnych praw zarówno dla syndyka masy upadłości SKOK W., który poinformował Starostę Włodawskiego o wykreśleniu z rejestru L. Sp. z o.o. w likwidacji, jak i dla Prezydenta W.. Dopiero ewentualne wystąpienie z roszczeniem w odpowiednim trybie skutkować będzie wszczęciem odrębnego postępowania i tym, że Prezydenta W. będzie reprezentantem Skarbu Państwa w takim postępowaniu. Zgodnie z art. 127 § 1 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. W doktrynie i orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że postępowanie odwoławcze może być wszczęte wyłącznie wskutek wniesienia środka zaskarżenia (odwołania) przez podmiot legitymowany. Brak wykazanego interesu prawnego przez odwołującego się uzasadnia stwierdzenie niedopuszczalności odwołania. W ocenie Kolegium w niniejszym postępowaniu Prezydent W. nie ma interesu prawnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe postanowienie wniósł Prezydent W.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 28 w zw. z art. 134 K.p.a. poprzez uznanie odwołania skarżącego za niedopuszczalne z uwagi na brak wykazania interesu prawnego oraz naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 25e ust. 11 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym poprzez utrzymanie w mocy decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę Włodawskiego jako organu wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, a nie przez Prezydenta W. działającego również w takim charakterze. Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając pierwszy z zarzutów podniesiono, że nie można zgodzić się z twierdzeniem Kolegium, iż skarżący nie wykazał interesu prawnego. Artykuł 25e ust. 2 i 11 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym w postępowaniach dotyczących mienia i zobowiązań po wykreślonych z KRS podmiotach wprost statuują legitymację starosty właściwego ze względu na ostatnią siedzibę takiego podmiotu do udziału w postępowaniu w sprawie nabycia mienia po wykreślonym z rejestru podmiocie. Pojęcie "interes prawny", na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, a mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązujący, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Skoro więc w prowadzonym przez Starostę Włodawskiego postępowaniu Skarb Państwa nabył mienie po wykreślonej z KRS L. Sp. z o.o. w likwidacji, której ostatnią siedzibą było W., to interes Prezydenta W. by uzyskać przymiot strony w tym postępowaniu z uwagi na art. 25e ust. 11 ustawy o KRS jest niewątpliwy. W przypadku zaś drugiego z zarzutów wyjaśniono, że z brzmienia art. 25e ust. 11 oraz ze względu na to, że ostatnią siedzibą wykreślonej z KRS spółki L. Sp. z o.o. w likwidacji było W. wynika, iż podmiotem reprezentującym Skarb Państwa jest Prezydent W., a nie jak błędnie wskazano w decyzji organu I instancji Starosta W.. Prezydent W. reprezentuje Skarb Państwa w postępowaniach sądowych i egzekucyjnych dotyczących mienia pozostałego po wykreślonych z rejestru podmiotach, których ostatnia siedziba znajdowała się na terenie W. i ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania tych podmiotów. Prawidłowe oznaczenie Prezydenta W. jako podmiotu nabywającego własność nieruchomości i ponoszącego odpowiedzialność z tego mienia zapewnia wykonalność orzeczeń zapadłych w postępowaniach dotyczących roszczeń wierzycieli. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Podstawą prawną wydania zaskarżonego postanowienia jest art. 134 K.p.a., który w zdaniu pierwszym stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przesłanek o charakterze przedmiotowym i podmiotowym. Do przesłanek o charakterze przedmiotowym zalicza się m.in.: zaskarżenie aktu nie będącego decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów K.p.a. albo wniesienie odwołania od decyzji, która nie została doręczona lub ogłoszona stronie. Jeśli chodzi zaś o przesłanki niedopuszczalności odwołania o charakterze podmiotowym, to należy do nich niezdolność odwołującego się do czynności prawnych oraz oczywisty brak legitymacji odwoławczej. Legitymację odwoławczą normuje art. 127 § 1 K.p.a., w myśl którego tylko strona może wnieść odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma zaś, stosownie do unormowania art. 28 K.p.a., każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny powinien wypływać z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego mającej związek z sytuacją prawną podmiotu aspirującego do roli strony postępowania. Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia, ani obowiązki powiązane z konkretną sprawą administracyjną, nie ma przymiotu strony w rozumieniu powołanego przepisu i nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania ani kwestionowania zapadłych w nim rozstrzygnięć. Pojęcie interesu prawnego może być rozumiane wyłącznie jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny. Stosownie do unormowania art. 25e ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 700 ze zm.) Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie pozostałe po wykreślonym z Rejestru podmiocie, bez względu na przyczynę wykreślenia, którym nie rozporządził przed wykreśleniem właściwy organ, z chwilą wykreślenia z Rejestru. Ustęp drugi tego przepisu stanowi zaś, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotu wykreślonego z Rejestru. Przy czym, jak stanowi ustęp jedenasty art. 25e, w postępowaniach dotyczących mienia i zobowiązań, o których mowa w ust. 2, a więc mienia nabytego i zobowiązań podmiotu wykreślonego z Rejestru, oraz w innych sprawach dotyczących gospodarowania tym mieniem, Skarb Państwa jest reprezentowany przez starostę, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, właściwego ze względu na ostatnią siedzibę podmiotu, o którym mowa w ust. 1. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że postanowieniem z dnia 13 lutego 2017 r. Sądu Rejonowego dla miasta St. W. XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego [...] Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. została wykreślona z rejestru przedsiębiorców oraz Krajowego Rejestru Sądowego jak i to, że postanowienie to stało się prawomocne z dniem 20 kwietnia 2017 r. Bezsporne jest, że w skład majątku wykreślonej spółki, którym nie zadysponowała przed wykreśleniem z rejestru, wchodzi niezabudowana nieruchomość, położona w obrębie M. S., Gmina W. U., oznaczona w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. 1,0700 ha, dla której Sąd Rejonowy we W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] [...] Poza sporem pozostaje również to, że ostatnia siedziba wykreślonej spółki znajdowała się w mieście stołecznym W.. W tym stanie faktycznym, stosownie do unormowania zacytowanych wyżej ustępów art. 25e, wraz z uprawomocnieniem się postanowienia o wykreśleniu L. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. z rejestru przedsiębiorców oraz Krajowego Rejestru Sądowego, działka nr [...] stała się z mocy prawa, nieodpłatnie własnością Skarbu Państwa (ust. 1), o czym decyzją z dnia 2 listopada 2017 r. orzekł właściwy ze względu na położenie działki Starosta W. (art. 25e ust. 10). Na skutek tej decyzji starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, właściwy ze względu na ostatnią siedzibę wykreślonej spółki, czyli w niniejszej sprawie Prezydent W., wykonujący uprawnienia starosty na zasadzie art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju W. (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r., poz. 1438) w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm., dalej zwana "u.g.n.") i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 1875 ze zm.), reprezentuje Skarb Państwa w postępowaniach dotyczących mienia nabytego i zobowiązań podmiotu wykreślonego z Rejestru, oraz w innych sprawach dotyczących gospodarowania tym mieniem (art. 25e ust. 11). Z art. 25e ust. 11 wynika zatem, że sam fakt nabycia przez Skarb Państwa mienia w trybie art. 25e ust. 10 rodzi dla starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, właściwego ze względu na ostatnią siedzibę podmiotu wykreślonego (w tej sprawie dla Prezydenta W.) obowiązek w postaci reprezentowania Skarbu Państwa w postępowaniach dotyczących nabytego mienia, w postępowaniach dotyczących zobowiązań podmiotu wykreślonego oraz w innych sprawach dotyczących gospodarowania mieniem nabytym. W niniejszej sprawie mieniem nabytym jest niezabudowana nieruchomość, działka nr [...]. W związku z tym zasady jej gospodarowania określają przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do unormowania art. 12 tej ustawy Prezydent W. będzie zobowiązany gospodarować działką nr [...] w sposób zgodny z zasadami prawidłowej gospodarki. W związku z tym będą na nim również ciążyć obowiązki i przysługiwać uprawnienia przypisane art. 23 u.g.n. staroście, wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej. Stwierdzić zatem należy, że z nabyciem przez Skarb Państwa działki nr [...] wiążą się obowiązki i uprawnienia związane z gospodarowaniem nią. Dlatego nietrafny jest argument Kolegium, że wydanie decyzji z dnia 2 listopada 2017 r. nie rodzi dla Prezydenta W. żadnych skutków prawnych (praw i obowiązków). Skoro więc w związku z nabyciem przez Skarb Państwa własności działki nr [...] przepisy ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (art. 25e ust. 11) oraz ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami (art. 12, art. 23) nakładają na Prezydenta W. konkretne określone nimi obowiązki oraz uprawnienia ma on interes prawny w inicjowaniu postępowania odwoławczego od decyzji z dnia 2 listopada 2017 r. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie.