II SA/Lu 115/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca),, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lipca 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego na zakup leków I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M. Ch. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia ...Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M. K. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia ... o odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego. W uzasadnieniu wskazano, że M. K. złożył w dniu 6 września 2011r. wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup leków "wg załączonych dowodów zakupu" tj. Diohespan - 23,99 zł i Senior Protect 50+ - 65,89 zł. W toku postępowania organ ustalił, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z renty inwalidzkiej w wysokości 498,72 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł – jego miesięczny dochód wynosi więc łącznie 651, 72 zł. Przeciętne miesięczne wydatki to: rachunek za telefon – 74,37zł, opłata za wywóz śmieci – 52, 41 zł, rata za pościel rehabilitacyjną – 107,92 zł, opłata polisy- 30 zł, zakup gazu – 52 zł, leków – 72, 35 zł, łącznie – 389,05 zł. Jest osobą niepełnosprawną (III grupa inwalidzka) i stale leczy się, faktyczną opiekę nad nim sprawuje Z. G., który jest dla niego osobą obcą. Wnioskodawca w sierpniu, a więc w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, kupił opał na kwotę 1760 zł za pieniądze jakie uzyskał z likwidacji lokaty bankowej w wysokości 2111,07 zł, a także leki – Diohespan - 23,99 zł i Senior Protect 50+ (suplement diety) - 65,89 zł, na zakup których domaga się obecnie zasiłku celowego. Organy obu instancji nie zakwestionowały trudnej sytuacji życiowej wnioskodawcy, ale stwierdziły, że jego dochód przekracza kryterium dochodowe osoby samodzielnie prowadzącej gospodarstwo domowe, tj. kwotę 477 zł, a zatem zasiłek celowy "zwykły" mu nie przysługuje. Organy uznały jednocześnie, że nie ma również podstaw do przyznania wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup wskazanych leków, skoro zakupił on je za własne środki. Poza tym kwota tych leków – 89,88 zł nie stanowi dużego obciążenia budżetu domowego, a suplement diety nie jest lekiem pierwszej potrzeby, dlatego okoliczność ta nie stanowi "szczególnego przypadku" uzasadniającego przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Organy wskazały przy tym, że wnioskodawca nie wyraża zgody na proponowane mu przez Ośrodek zajęcia i bezpłatne obiady w Dziennym Domu Pomocy Społecznej lub ŚDS, lecz zainteresowany jest wyłącznie pomocą finansową. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł M. K. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podniósł, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji, a lokata była przeznaczona na "czarną godzinę", zmuszony był przeznaczyć ją w całości na zakup drewna za 2160 zł (a nie jak ustalił organ – 1760 zł), w związku z czym obecnie nie ma już żadnych oszczędności, materialnie pomaga mu jego opiekun, mimo iż jego sytuacja również jest trudna. Wskazał, że odrębną decyzją z dnia 30 sierpnia 2011r. organ przyznał mu zasiłek celowy na leki nie kwestionując konieczności zakupu suplementu Senior Protect 50+. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.539 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W świetle przepisów art. 2 i 3 tej ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Skarżący wnosił o przyznanie mu pomocy w formie zasiłku celowego na zakup leków "wg załączonych dowodów zakupu" tj. Diohespan - 23,99 zł i Senior Protect 50+ - 65,89 zł. Zasiłek celowy może być przyznany bądź na podstawie art. 39 bądź na podstawie art. 41 ustawy. Przepis art. 39 stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu może być przyznany zasiłek celowy; przyznanie na tej podstawie takiego świadczenia uzależnione jest jednak od wysokości dochodów, które nie mogą być wyższe niż ustalone w ustawie kryterium dochodowe (art. 8 ust.1) – jego przekroczenie uniemożliwia bezwzględnie przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39. Organ może rozważać również udzielenie wnioskodawcy pomocy w formie zasiłku celowego na podstawie art. 41 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi albo zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczową, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Podkreślić należy, że przyznanie pomocy na podstawie tego przepisu nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz uznaniowy, co w szczególności oznacza, iż organ samodzielnie ustala wysokość przyznawanego świadczenia. Uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. O tym, jaka ma być treść wydawanej decyzji decyduje wyobrażenie organu o celowości wydania decyzji konkretnej treści. Decyzja taka nie podlega jednak kontroli sądowej z punktu widzenia owej celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.), lecz sprowadza się do oceny czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. (wyrok NSA z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.) Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji i polega na sprawdzeniu czy należycie przeprowadzono postępowanie dowodowe oraz ustalono stan faktyczny, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, 77 § 1, 80 i 136 kpa. W niniejszej sprawie nie można zarzucić zarówno organowi I instancji, jak i organowi odwoławczemu naruszenia obowiązujących przepisów przy rozstrzyganiu wniosku skarżącego o przyznanie mu zasiłku celowego. Organy słusznie uznając, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego na mocy art. 39 ustawy ze względu na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 477 zł – rozważały udzielenie skarżącemu pomocy w oparciu o uznanie administracyjne na podstawie art. 41 ustawy. Wydanie decyzji zostało poprzedzone czynnościami wyjaśniającymi zmierzającymi do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a rozstrzygnięcie zostało należycie uzasadnione. Organy nie zakwestionowały trudnej sytuacji życiowej skarżącego, spowodowanej w szczególności przez chorobę, ale stwierdziły, że skarżący we własnym zakresie zakupił wskazane leki, dlatego przyznanie mu obecnie zasiłku na ten cel byłoby w istocie refundacją, co nie mieści się w założeniach pomocy społecznej. Wobec powyższego organom nie można zarzucić przekroczenia granic przysługującego im uznania administracyjnego - okoliczność, iż nie wszystkie żądania skarżącego mogą być uwzględnione nie świadczy bowiem o dowolności organów w rozpoznawaniu jego spraw. Z tych względów, w sprawie niniejszej brak jest uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, dlatego na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz.270) Sąd orzekł, jak w sentencji; o wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu adwokata orzeczono natomiast na podstawie art. 250 ppsa w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r., Nr 163, poz.1348 ze zm.).