II SA/Lu 1158/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Referent Paulina Nagajek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy na dożywianie oddala skargę. Decyzją z dnia .... Samorządowe Kolegium Odwoławcze ... po rozpatrzeniu odwołania Z. W. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy ... przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej ... z dnia ....o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego z rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Organ wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek Z. W. dnia 11 czerwca 2013r. Pismem z dnia 14 czerwca organ I instancji poinformował Z. W. o terminie wizyty pracowników socjalnych w dniu 20 czerwca 2013r. i w tym dniu wizyta odbyła się, jednak brama wejściowa na posesję była zamknięta - z wizyty sporządzono notatkę służbową. Pismem z dnia 25 czerwca 2013r. organ wezwał Z. W. do przedłożenia niezbędnych dokumentów, jednak ten odmówił przyjęcia pisma. W tych okolicznościach organ I instancji odmówił przyznania świadczenia wskazując na brak współdziałania wnioskodawcy z pracownikami socjalnymi. Organ ustalił na podstawie akt innych spraw, że Z. W. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jego żona mieszka w tym samym domu, jednak małżonkowie pozostają w separacji. Z. W. zajmuje dwa pomieszczenia – pokój i kuchnię, przedpokój i łazienka są wspólnie użytkowane. Z. W. korzysta z kuchni węglowej, mieszkanie jest wyposażone w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest emerytura w wysokości 852,88 zł brutto (735,12 zł netto – jedyny posiadany odcinek emerutury), choć z uwagi na zajęcia komornicze faktycznie skarżący otrzymuje kwotę 521, 90 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie przekracza więc kryterium dochodowego wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", mimo to organ nie przyznał mu świadczenia. Wskazał, że Z. W. posiada stały dochód, z którego powinien wygospodarować środki na zaspokojenie potrzeb objętych wnioskiem, a ponadto nie udokumentował swojej trudnej sytuacji życiowej. Stwierdził, że decyzją z dnia 7 stycznia 2013r. organ przyznał mu specjalistyczne usługi opiekuńcze na okres od 14 stycznia do 31 grudnia 2013r. Wyjaśnił ponadto, że Ośrodek udziela pomocy wielu innym osobom potrzebującym, nie posiadającym stałego dochodu, w tym dzieciom. W odwołaniu od tej decyzji Z. W. zarzucał pracownikom organu brak profesjonalizmu i podnosił, że w stosunku do pracownic – E. W. i H. L., ma zastosowanie art. 24 kpa. W związku z wnioskiem Z. W.z dnia 9 sierpnia 2013r., postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2013r. Prezes SKO odmówił wyłączenia od udziału w sprawie członków Kolegium – K. A. i Z. C. Rozpatrując następnie odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ... zleciło – w trybie art. 136 kpa – organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego tj. przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z T. W. w celu ustalenia sytuacji życiowej jej męża. W wykonaniu tego zlecenia, organ I instancji pismem z dnia 5 września 2013r. poinformował T. W. o terminie przeprowadzenia w dniu 12 września 2013r. wywiadu, pismo odebrał w dniu 6 września 2013r. Z. W., jednak w wyznaczonym dniu nikt nie otworzył drzwi. Pismem z dnia 19 września 2013r. organ ponownie poinformował T. W. o kolejnym terminie wywiadu w dniu 26 września 2013r., jednak również i tym razem w wyznaczonym dniu nikt nie otworzył drzwi. W dniu 11 października 2013r. wpłynęło natomiast pismo Z. W., który zarzucał, że organ I instancji nie wyłączył od udziału w postępowaniu pracowników socjalnych – E. W. i H. L.. Pracownicom tym zarzucił najścia z Policją, fałszowanie stanu zdrowia, sytuacji mieszkaniowej, pomówienia o alkoholizm, fałszowanie wywiadów w Ośrodku po wizycie. Przyznał, że w dacie wyznaczonego wywiadu w dniu 26 września 2013r. był w domu, jednak nie otworzył ich z powodu zagrożenia pomówieniami oraz zagrożenia życia z powodu "smrodów". Zarzucił, że Prezes SKO powinien wyłączyć od udziału w sprawie członków Kolegium – K. A. i Z. C.; oświadczył, że w dniu 1 sierpnia 2013r. zrezygnował ze specjalistycznych usług opiekuńczych. Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe i nie nosi znamion dowolności. Kolegium podkreśliło, że pomimo wielokrotnych prób nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego ze Z. W. ani jego żoną. Z. W. nie przedstawił aktualnego odcinka emerytury z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, dlatego organ I instancji prawidłowo ustalił dochód na podstawie posiadanego odcinka z grudnia 2012r. Kolegium stwierdziło ponadto, że Z. W. jest osobą legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności "P" i z tego powodu ma przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Jest on jednak osobą sprawną fizycznie, porusza się samodzielnie, jeździ rowerem, prowadzi samochód osobowy, sam prowadzi swoje sprawy zarówno przed organami administracyjnymi, jak i przed sądami, utrzymuje dobre kontakty z żoną. Z uwagi na stały dochód i brak udokumentowanych aktualnych wydatków Kolegium uznało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku i przyznania świadczenia. Ponadto z akt sprawy jednoznacznie wynika brak współpracy wnioskodawcy z pracownikami socjalnymi w celu rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej, co dodatkowo przemawia za odmową przyznania świadczenia. Kolegium podniosło również, że Z. W. nie składał wniosku o wyłączenie od udziału w postępowaniu pracownic socjalnych E. W. i H. L., dlatego zarzut niewyłączenia tych pracownic jest bezpodstawny, natomiast w odniesieniu do członków Kolegium, zostało wydane postanowienie odmowne z dnia 12 sierpnia 2013r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. W. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący ogólnie wskazał na "patologię administracyjną z niskich pobudek", fałsz, pomówienia członków Kolegium. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawą jej wydania były przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), zwanej dalej ustawą. Celem tego programu jest m.in. wsparcie gmin w wypełnianiu zadań własnych w zakresie dożywiania dzieci oraz zapewnienia posiłku osobom jego pozbawionym, ze szczególnym uwzględnieniem osób z terenów objętych wysokim poziomem bezrobocia i ze środowisk wiejskich. Do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają - na podstawie art. 5 ust.1 i art. 7 ustawy - odpowiednie zastosowanie przepisy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej "u.p.s.". Pomoc w zakresie dożywiania może być więc przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza co do zasady 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s. W świetle tego przepisu kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł, a zatem 150 % tej kwoty to 813 zł. Decyzja o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie to otrzyma. Podkreślić należy, że decyzja wydana w oparciu o uznanie administracyjne nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.) Kontrola sądowa sprowadza się wyłącznie do oceny czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.), a więc dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Sąd nie może natomiast wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów administracyjnych, a więc – o ile prawidłowo przeprowadzono postępowanie - sąd nie może kwestionować rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie nie można zarzucić zarówno organowi I instancji, jak i organowi odwoławczemu naruszenia obowiązujących przepisów przy rozstrzyganiu wniosku skarżącego o przyznanie mu świadczenia na zakup żywności, a w konsekwencji nie można zarzucić organom przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organ podjął wszelkie możliwe czynności (w tym w trybie art. 136 kpa) w celu ustalenia aktualnej sytuacji życiowej skarżącego, w szczególności wielokrotnie podejmował próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego bezpośrednio z nim oraz z jego żoną, które jednak okazały się bezskuteczne z przyczyn leżących po stronie skarżącego, który bezzasadnie odmawiał kontaktu z pracownikami organu I instancji. Skarżący, wbrew wezwaniu przez organ, nie przedłożył również dokumentów wskazujących na jego aktualną sytuację życiową, a zatem organy uprawnione były do ustalenia tej sytuacji na podstawie posiadanych, w związku z innymi sprawami skarżącego, dokumentów. Organy ustaliły zatem, że skarżący spełnia kryterium dochodowe będące przesłanką przyznania świadczenia (jego dochód z grudnia 2012r., wskazany w jedynym posiadanym przez organ odcinku emerytury, wynosi 735, 12 zł, a więc jest niższy niż kryterium ustawowe wynoszące 813 zł), jednak mając na uwadze, że skarżący posiada stały dochód oraz często korzysta z pomocy Ośrodka, jest przy tym zaradny życiowo – pomimo swojej choroby psychicznej, jest sprawny fizycznie, a także samodzielnie załatwia swoje sprawy przed organami administracyjnymi i sądami, korzysta przy tym często z pomocy Ośrodka, odmówił przyznania świadczenia. Organ wskazał również na brak współdziałania skarżącego z pracownikami socjalnymi, podkreślając w szczególności uniemożliwianie przez niego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, będącego szczególnym i najważniejszym dowodem w postępowaniu w przedmiocie przyznania świadczeń z pomocy społecznej (art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 i 4 u.p.s.), co w świetle art. 11 ust. 2 u.p.s. może stanowić samodzielną podstawę odmowy przyznania świadczeń. Organ zwrócił również uwagę na konieczność udzielania pomocy innym osobom potrzebującym, znajdującym się w gorszej, niż skarżący, sytuacji. W ocenie Sądu, zarówno przeprowadzone postępowanie, jak i uzasadnienie zaskarżonej decyzji, które nie nosi cech dowolności – nie naruszają obowiązujących przepisów, a zatem skarga jest niezasadna. Wbrew zarzutom skargi, nie było podstaw do wyłączenia od udziału w postępowaniu przed organem I instancji – na podstawie art. 24 § 3 kpa pracownic socjalnych – E. W. i H. L., ponieważ skarżący nie składał takiego wniosku, a jednocześnie nie stwierdzono okoliczności, o których mowa w art. 24 § 1 pkt 1 - 7 kpa. Brak również uzasadnionych podstaw do kwestionowania postanowienia Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego ... z dnia 12 sierpnia 2013r. o odmowie wyłączenia od udziału w sprawie jego członków – K. A. i Z. C. Okoliczność, że osoby te brały udział w wydaniu orzeczeń uchylonych następnie przez Sąd, nie stanowi żadnej z przyczyny wyłączenia pracownika organu (członka samorządowego kolegium odwoławczego) określonej w art. 24 § 1 i § 3 kpa, w szczególności nie zachodzi przyczyna wyłączenia wskazana w art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Z powyższych względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, dlatego skarga podlega oddaleniu na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).