II SA/Lu 1175/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. G. – redaktora naczelnego dziennika na odmowę udzielenia informacji prasowej przez Okręgową Radę - w zakresie wniosku Okręgowej Rady o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 25 października 2013 r. P.G. – redaktor naczelny dziennika złożył skargę do Sądu na odmowę udzielenia informacji prasowej przez Okręgową Radę . W dniu 12 grudnia 2013 r. Okręgowa Rada (zwana dalej także: "Okręgową Radą ") złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Okręgowa Rada wskazała, że nie posiada żadnego majątku ani dochodów, zaś wchodzące w jej skład osoby pełnią swoją funkcję społecznie, nie pobierając z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Nie posiada ona także rachunków bankowych i kont. Zarządzeniem z dnia 16 stycznia 2014 r. wezwano Okręgową Radę do nadesłania dokumentów źródłowych wskazujących na źródło pochodzenia oraz wysokość środków finansowych przeznaczonych na bieżące funkcjonowanie tego podmiotu. Odpowiadając na wezwanie pełnomocnik Okręgowej Rady w piśmie z dnia 27 stycznia 2014 r. oświadczył, że nie prześle żadnych dokumentów wskazujących na źródło pochodzenia oraz wysokość środków finansowych przeznaczonych na bieżące funkcjonowanie, albowiem Rada nie posiada jakiegokolwiek majątku, dochodów ani budżetu. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania Okręgowej Radzie prawa pomocy. Odpis tego postanowienia doręczono Radzie w dniu 12 lutego 2014 r. (k. 37). W dniu 18 lutego 2014 r. (data nadania) pełnomocnik Rady złożył sprzeciw od tego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") wobec wniesienia sprzeciwu w terminie, postanowienie z dnia 6 lutego 2014 r. utraciło moc. Sprawa podlega zatem rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1, § 2 i § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym i w doktrynie ugruntowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy na rzecz osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej ma wyjątkowy charakter. Z treści powołanego art. 246 § 2 P.p.s.a. wynika bowiem, że przyznanie prawa pomocy takim podmiotom zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Spełnienie przesłanek ekonomicznych wskazanych w tym przepisie uprawnia jedynie sąd do udzielenia prawa pomocy. Ustawodawca uregulował więc tę kwestię odmiennie aniżeli w przypadku osób fizycznych, co do których przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. przesądza o obowiązku przyznania prawa pomocy w razie spełnienia przesłanek ekonomicznych (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 260 i 263 wraz z powołanym orzecznictwem). Oznacza to, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, iż w danym momencie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych. Musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (por. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., II GZ 324/13, Lex nr 1333384). W świetle § 98 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 1 ust. 1 Statutu Polskiego Związku Łowieckiego, przyjętego uchwałą XXI Krajowego Zjazdu Delegatów PZŁ z dnia 2 lipca 2005 r. (dostępny w WWW pod adresem: http://www.lowiecki.pl/prawo/statut/statut_new.pdf, dalej: "Statut"), okręgowe rady są okręgowymi organami Polskiego Związku (dalej: PZŁ). Majątek i fundusze PZŁ, jak wynika z § 175 Statutu, powstają z wpłat wpisowego, składek członkowskich, opłat, dochodów z własnej działalności i imprez organizowanych przez PZŁ, dochodów z majątku PZŁ oraz z darowizn i innych uznanych źródeł. PZŁ może otrzymywać dotacje według zasad określonych w odrębnych przepisach (§ 177 Statutu), a także może prowadzić działalność gospodarczą i rolniczą według zasad określonych w odrębnych przepisach (§ 176 Statutu). Stosownie do § 178 Statutu, przychody PZŁ są przeznaczane na finansowanie działalności statutowej oraz inne cele określone uchwałami władz i organów. Z powyższych zapisów Statutu wynika, że PZŁ, którego organem okręgowym jest Okręgowa Rada , prowadzi samodzielnie gospodarkę finansową w oparciu o własny majątek oraz ustanowione fundusze, w tym fundusz statutowy (§ 179 Statutu). Na ocenę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy nie może mieć wpływu podnoszony przez Okręgową Radę fakt, że nie osiąga ona dochodów. Skoro podmiot ten jest organem PZŁ, to rzeczą tego Zrzeszenia jest takie zorganizowanie własnej gospodarki finansowej, przy pomocy dostępnych środków prawnych, by wszystkie organy PZŁ, w tym Okręgowa Rada mogły należycie realizować swoje zadania. O ile faktycznie jest tak, że Okręgowa Rada nie posiada środków finansowych na pokrycie swoich zadań, w tym na pokrycie ewentualnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego związanych z udziałem Rady w niniejszym postępowaniu w roli "organu" w rozumieniu art. 32 P.p.s.a., to nie można z tego wywodzić konieczności zwolnienia przez Sąd tej jednostki organizacyjnej PZŁ od kosztów sądowych. Przyznanie w tych okolicznościach prawa pomocy prowadziłoby, w ocenie Sądu, do przerzucenia na podatników kosztów funkcjonowania organu PZŁ, co jest nieuzasadnione. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w sprzeciwie należy podkreślić, że fakt, iż Okręgowa Rada PZŁ nie jest dysponentem budżetu PZŁ, nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w niniejszej sprawie. Trzeba zauważyć, że jakkolwiek § 180 Statutu wskazuje, iż wpływy uzyskane ze składek członkowskich podlegają podziałowi między budżet Zarządu Głównego i budżety właściwych zarządów okręgowych, a zatem nie otrzymują ich bezpośrednio okręgowe rady łowieckie, to nie wynika z tego przepisu, by rady te nie mogły uzyskiwać żadnych środków pochodzących ze składek członkowskich bezpośrednio z budżetu Zarządu Głównego PZŁ bądź budżetów właściwych zarządów okręgowych PZŁ. Ponadto, jak wskazano wyżej, środki ze składek członkowskich nie stanowią jedynego źródła dochodu PZŁ. W ocenie Sądu nie ulega zatem wątpliwości, że Okręgowa Rada PZŁ nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, pomimo podjęcia wszelkich koniecznych działań w celu uzyskania tych środków. Z tych względów i na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w postanowieniu.