II SA/Lu 1175/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie NSA Witold Falczyński, WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi G. P. na czynność Starosty z dnia [...] r. w przedmiocie wykreślenia z rejestru zwierząt gatunków chronionych I. uchyla czynność Starosty z dnia [...] r. polegającą na wykreśleniu z rejestru zwierząt gatunków chronionych dwóch ptaków z gatunku E.(K.) posiadających oznakowania w postaci obrączek nr [...] i [...], wpisanych do rejestru w dniu [...] r. na wniosek G.P. nr rejestracji [...]; II. zasądza od Starosty na rzecz G. P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z 11 maja 2015 r. G. P. (dalej także: skarżący) wystąpił do Starosty (dalej także: Starosta) o dokonanie wpisu do rejestru zwierząt podlegających ograniczeniom w handlu na podstawie prawa Unii Europejskiej oraz umów międzynarodowych, 11 okazów ptaków, w tym 2 okazów z gatunku Kakadu różowe. Po rozpatrzeniu wniosku, w dniu 26 maja 2015 r. Starosta wydał zaświadczenie o wpisaniu do rejestru prowadzonego przez ten organ opisanych zwierząt. W dniu 21 lutego 2017 r. do Starosty wpłynęło pismo Powiatowego Lekarza Weterynarii w L. z 16 lutego 2017 r., znak: [...], z prośbą o "wznowienie" postępowania zakończonego opisaną czynnością materialno-techniczną i wykreślenie z rejestru zwierząt podlegających ograniczeniom w handlu na podstawie przepisów prawa Unii Europejskiej oraz umów międzynarodowych Eolophus roseicapillus (kakadu różowe) wpisanych do rejestru 26 maja 2015 r., posiadających oznakowanie w postaci obrączek nr [...] i nr [...], będących własnością skarżącego. Do wniosku dołączono kopię wyroku Sądu Rejonowego [...] Wydział Karny z 30 września 2016 r., sygn. akt [...], którym Sąd ten uznał skarżącego za winnego czynu polegającego na tym, że 29 kwietnia 2015 r. w L. w Powiatowym Inspektoracie Weterynarii w celu użycia za autentyczny użył podrobionego dokumentu – świadectwa pochodzenia osobników rodzicielskich papugi i usiłował poprzez podstępne wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego wyłudzić poświadczenie nieprawdy w treści zaświadczenia potwierdzającego fakt urodzenia w jego hodowli papugi z gatunku kakadu różowe, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na przeprowadzone czynności. Postanowieniem z dnia 10 marca 2017 r. Starosta wznowił z urzędu postępowanie zakończone opisaną czynnością materialno-techniczną, a następnie, po przeprowadzeniu tego postępowania, decyzją z 30 czerwca 2017 r., znak: [...], Starosta orzekł o wykreśleniu z rejestru zwierząt gatunków chronionych w drodze regulacji handlu nimi na podstawie prawa Unii Europejskiej oraz umów międzynarodowych, opisanych wyżej 2 okazów ptaków z gatunku Eolophus roseicapillus (Kakadu różowe). Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z 9 sierpnia 2017 r., znak: [...], uchyliło w całości decyzję Starosty i umorzyło, wskazując, iż wpis do omawianego rejestru jest czynnością materialno-techniczną, a zatem jego uchylenie nie następuje w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Pismem z 28 września 2017 r. Starosta poinformował skarżącego, że po rozpatrzeniu zgłoszenia Powiatowego Lekarza Weterynarii w L. zawartego w piśmie z 16 lutego 2017 r., organ ponownie przeanalizował sprawę wniosku rejestracyjnego znak: [...] i uznając za wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z 30 września 2016 r., sygn. akt [...], okoliczność sfałszowania dokumentów, na podstawie których dokonano czynności rejestracji –wykreślono z rejestru zwierząt gatunków chronionych w drodze regulacji handlu nimi na podstawie prawa Unii Europejskiej oraz umów międzynarodowych, omawiane wyżej 2 okazy ptaków z gatunku: Eolophus roseicapillus (Kakadu różowe). W dniu 6 listopada 2017 r. skarżący wniósł do Sądu skargę na wskazaną wyżej czynność materialno-techniczną Starosty, zarzucając organowi naruszenie art. 64 ust. 4 pkt 11 lit. d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej także: ustawa), przez przyjęcie, że dopisek o tożsamej treści, dokonany przez skarżącego na dwóch dokumentach świadczących o legalności pochodzenia przedmiotowych ptaków, sprawia, że dokumenty te nie mogą one stanowić podstawy wpisu, podczas gdy prawidłowa wykładania tego przepisu, pozwala stwierdzić, że dopisek ten pozostaje bez wpływu na fakt legalności pochodzenia ptaków przez skarżącego i prawdziwości danych zawartych w dokumencie. Skarżący podkreślił, że zaskarżona czynność narusza jego interes prawny, albowiem wskutek jej podjęcia, omawiane ptaki, należące do skarżącego, nie mają uregulowanego stanu pranego, gdyż nie znajdują się w rejestrze zwierząt podlegających ochronie prowadzonym przez Starostę, pomimo iż skarżący nabył je z legalnego źródła i przedstawił Staroście wymagane do rejestracji dokumenty. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej czynności. Organ podkreślił, że wymóg zawarcia w rejestrze danych wskazujących posiadacza zwierząt wyraźnie wskazuje, że miejsce urodzenia nie musi być jednocześnie źródłem pochodzenia zwierzęcia dla kolejnego właściciela. Zgodnie z przepisem art. 64 ust. 4 ustawy, dokumentem świadczącym o legalnym pochodzeniu zwierzęcia urodzonego w hodowli jest potwierdzenie tego faktu wydane przez powiatowego lekarza weterynarii, zezwolenie na import zwierzęcia do kraju albo zezwolenia na schwytanie zwierzęcia w środowisku. Wszystkie te dokumenty zawierają w swojej treści dane osoby, która otrzymała zezwolenie lub posiada hodowlę i fakt ten ma znaczenie i jest pożądany dlatego, że w dalszym toku życia zwierzęcia utrzymywana jest ciągłość informacji i nawet przy wielokrotnej zmianie właściciela można ustalić czy owo zwierzę pochodzi z legalnego źródła, a nie jej przedmiotem przestępstwa. Dokument taki jest swego rodzaju "paszportem" zwierzęcia. Zdaniem Starosty, posiadacz zwierzęcia musi udokumentować legalność jego pochodzenia oraz to, że wszedł w jego posiadanie za zgodą poprzedniego właściciela. W przypadku częściowo wypełnionego, dokumentu legalności mógłby on być kopiowany i wykorzystywany do rejestracji wielu okazów tego samego gatunku, również pochodzących z nielegalnego źródła. Tylko dokument pochodzenia zwierzęcia z wpisanymi danymi nabywcy przez sprzedającego daje gwarancję legalnego wejścia w posiadanie. Zasady tej przestrzegają zwykle sami sprzedający i kupujący, w których interesie jest, aby ich dokumenty nie były wykorzystywane do nielegalnej działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona czynność została podjęta z naruszeniem prawa. Wymaga podkreślenia, że zaskarżona czynność Starosty, polegająca na wykreślenie z rejestru zwierząt gatunków chronionych w drodze regulacji handlu nimi na podstawie prawa Unii Europejskiej oraz umów międzynarodowych, opisanych wyżej 2 okazów ptaków z gatunku Eolophus roseicapillus (Kakadu różowe), stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, która podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym wyrokiem z 12 października 2017 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 515/17, po rozpoznaniu skargi G. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w L. z 20 marca 2017 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Lekarza Weterynarii w L. z 27 stycznia 2017 r., znak: [...], o odmowie wydania zaświadczenia skarżącemu o urodzeniu w hodowli przedmiotowych 2 okazów ptaków z gatunku Eolophus roseicapillus (Kakadu różowe), uchylił postanowienia organów obu instancji. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że "wyrok z 30 września 2016 r., [sygn. akt [...]], Sądu Rejonowego [...] Wydział [...] Karny jest wyrokiem warunkowo umarzającym, a nie skazującym. Mając na uwadze charakter zaświadczenia wydawanego na podstawie art. 217 k.p.a. przez organy administracji publicznej stwierdzić należy, że wyrok nie będący wyrokiem skazującym, nie przesądza o braku przesłanek do wydania żądanego zaświadczenia. Niewątpliwie warunkowe umorzenie postępowanie zawiera w sobie stwierdzenie popełnienia przestępstwa. Jednakże wyrok o warunkowym umorzeniu postępowania karnego nie może być w toku postępowania w sprawie wydania zaświadczenia wyłącznie jedynym elementem materiału dowodowego i stanowić wyłączną przesłankę wydania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Okoliczność, że w stosunku do skarżącego toczyło się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa z art. 272 k.k. zakończone wyrokiem warunkowo umarzającym postępowanie, powinna być przez organ rozważona przy wydawaniu zaświadczenia, jednak ustalenia zawarte w orzeczeniu o warunkowym umorzeniu powinny podlegać swobodnej ocenie organu na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie organy były zobowiązane przeprowadzić postępowanie dowodowe, które umożliwiłoby dokonanie oceny czy rzeczywiście brak jest okoliczności uzasadniających potwierdzenie urodzenia papug w hodowli". Stanowisko wyrażone w tym wyroku, stosownie do art. 170 p.p.s.a., jest prawnie wiążące. Wskazać również należy, że w świetle z art. 64 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, starosta właściwy ze względu na miejsce przetrzymywania zwierząt lub prowadzenia ich hodowli prowadzi rejestr zwierząt gatunków chronionych w drodze regulacji handlu nimi na podstawie prawa Unii Europejskiej oraz umów międzynarodowych. Do tego rejestru wpisywane są zwierzęta gatunków wymienionych w załącznikach A i B rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 z 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi. Papugi, których właścicielem jest skarżący, zostały wymienione w załączniku B, a więc podlegają wpisowi do rejestr prowadzonego przez Starostę. Z art. 64 ust. 5 ustawy wynika, że wpisu do rejestru dokonuje się na wniosek właściciela. Z ust. 6 przywołanego przepisu wynika, że wraz z wnioskiem składa się dokument, o którym mowa w ust. 4 pkt 11 tego artykułu. Przepis ten przewiduje dołączenie jednego z czterech dokumentów: a) zezwolenia na import zwierzęcia do kraju albo b) zezwolenia na schwytanie zwierzęcia w środowisku, albo c) dokumentu wydanego przez powiatowego lekarza weterynarii, potwierdzającego urodzenie zwierzęcia w hodowli, albo d) innego dokumentu stwierdzającego legalność pochodzenia zwierzęcia. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że żaden przepis prawa unijnego ani krajowego nie reguluje kwestii, jakie informacje powinien zawierać dokument stwierdzający legalność pochodzenia zwierzęcia, o którym mowa w art. 64 ust. 4 pkt 11 lit. d ustawy, w tym, czy warunkiem ważności tego dokumentu jest wskazanie danych nowego nabywcy. Niewątpliwie dokument taki powinien zawierać dane pozwalające na jednoznaczną identyfikację zwierzęcia, dla którego został wydany, poprzez wskazanie jego gatunku oraz indywidualnego oznaczenia. Z jego treści wynikać również powinno, że okaz dla którego został wystawiony pochodzi z legalnego źródła. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że opisane wyżej 2 okazy ptaków z gatunku Eolophus roseicapillus (kakadu różowe) zostały nabyte przez skarżącego w 2007 r. na giełdzie w [...] od niemieckiego hodowcy, prowadzącego legalną hodowlę tych ptaków. Potwierdzają to przedłożone przez skarżącego "dokumenty hodowli", wystawione przez hodowcę H. F. w dniu 9 grudnia 2007 r., z których wynika, że będące w posiadaniu skarżącego ptaki z gatunku Eolophus roseicapillus (kakadu różowe) to samiczka, oznaczona obrączką nr [...], która wykluła się 10 lutego 2007 r. oraz samiec, oznaczony obrączką nr [...], który wykluł się 1 marca 2007 r. Przedmiotowe dokumenty potwierdzają również legalne pochodzenie tych ptaków od zwierząt rodzicielskich szczegółowo opisanych w tych dokumentach (k. 4-5, 7-8 akt sądowych opisanej wyżej sprawy karnej o sygn. akt [...]). Bezsprzecznie też, na co zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w cytowanym wyżej wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 515/17, skarżący od 2007 r. zarejestrował kilkadziesiąt papug pochodzących z tej samej pary rodzicielskiej, co oznacza, że pochodzenie tej pary uznawane było przez organy administracji za legalne. Nie budzi przy tym wątpliwości, że autentyczność metryki pochodzenia zwierząt nie została nigdy zakwestionowana. Organy uznawały bowiem, że dane zawarte w przedmiotowych dokumentach hodowli były wystarczające dla dokonania czynności rejestracji zarówno wskazanych dwóch okazów ptaków, jak i pochodzącego od nich potomstwa. Niekwestionowane jest też, że w wyroku z 30 września 2016 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy [...] Wydział Karny uznał skarżącego za winnego czynu polegającego na tym, że 29 kwietnia 2015 r. w L. w Powiatowym Inspektoracie Weterynarii w celu użycia za autentyczny użył podrobionego dokumentu – świadectwa pochodzenia osobników rodzicielskich papugi i usiłował poprzez podstępne wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego wyłudzić poświadczenie nieprawdy w treści zaświadczenia potwierdzającego fakt urodzenia w jego hodowli papugi z gatunku kakadu różowe, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na przeprowadzone czynności. Sąd karny ustalił, że na opisanych wyżej dokumentach skarżący dokonał jedynie dopisków wskazujących jego dane osobowe, natomiast Sąd ten nie zakwestionował w żaden sposób autentyczności tych dokumentów w pozostałej części. Oznacza to, że ustalenia poczynione przez Sąd karny nie czyniły wątpliwym okoliczności, że opisane wyżej ptaki pochodziły z legalnej hodowli. Mając na względzie powyższe, podkreślenia wymaga, że zasadniczym celem prowadzenia rejestru, o którym mowa w art. 64 ustawy o ochronie przyrody, jest wykazywanie legalnego pochodzenia żywych zwierząt gatunków wymienionych w załącznikach A i B rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi, zaliczonych do płazów, gadów, ptaków lub ssaków, będących w posiadaniu określonego podmiotu. W konsekwencji, w ocenie Sądu, bez znaczenia dla oceny, czy zwierzę pochodzi z zarejestrowanej hodowli jest fakt opatrzenia dokumentu stwierdzającego legalność pochodzenia zwierzęcia, o jakim to dokumencie mowa w art. 64 ust. 4 pkt 11 lit. d ustawy, dopiskiem o danych aktualnego właściciela, w sytuacji gdy – tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie – nie są kwestionowane wszystkie inne dane uwidocznione w tym "paszporcie", potwierdzające legalność pochodzenia zwierzęcia. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie, albowiem niewątpliwie brak jest jakichkolwiek podstaw, by twierdzić, że skarżący wszedł w posiadanie omawianych ptaków, bez zgody poprzedniego właściciela bądź też wspomniany "paszport", stwierdzający legalność pochodzenia tych zwierząt, był kopiowany i wykorzystywany do rejestracji wielu okazów tego samego gatunku, pochodzących z nielegalnego źródła. Z powyższego wynika zatem, że zaskarżona czynność wydana została z naruszeniem powołanych przepisów prawa, co uzasadnia wyeliminowanie jej przez Sąd z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji. Wskazać należy, że stosownie do tych przepisów, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów prawa procesowego (niedającego podstawy do wznowienia postępowania), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd administracyjny stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności. Sąd błędnie zatem sformułował sentencję wyroku, wskazując, że uchyla zaskarżoną czynność, zamiast wskazania, że stwierdza bezskuteczność tej czynności. Nie budzi jednak wątpliwości Sądu, że podjęte przez Sąd orzeczenie wywiera ten sam skutek co stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, albowiem sprowadza się ono do wyeliminowania z obrotu prawnego tej czynności Starosty, zgodnie z istotą żądania zawartego w skardze. Podkreślenia wymaga, że w konsekwencji wydania niniejszego wyroku, nastąpi powrót do stanu sprawy sprzed wydania zaskarżonej czynności, potwierdzonego zaświadczeniem Starosty o wpisaniu omawianych zwierząt do rejestru prowadzonego przez ten organ, na podstawie art. 64 ustawy. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.