II SA/Lu 119/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi B.R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie renty strukturalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; II. stwierdza nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., Nr [...] III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz B.R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie § 21 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191) oraz art. 104 i 107 § 3 k.p.a., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako ARiMR) przyznał B.R. rentę strukturalną. W następstwie wznowienia postępowania postanowieniem z dnia [...]r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...]r. uchylił decyzję ostateczną z dnia [...] r. i odmówił B.R. przyznania renty strukturalnej. Na skutek odwołania wniesionego przez B.R., Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] r., uchylił decyzję z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ponownie odmówił B.R. przyznania renty strukturalnej. Po ponownym odwołaniu wniesionym przez skarżącego B.R., organ administracji drugiej instancji wydał decyzję nr [...] z dnia [...] r. o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Rozpoznawszy sprawę ponownie, organ administracji pierwszej instancji, decyzją nr [...] z dnia [...] r. odmówił B.R. przyznania renty strukturalnej. Po rozpoznaniu odwołania B.R. od tej decyzji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, decyzją nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2) w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., § 4 pkt 4 i 5, § 6 ust. 1, § 9 ust. 1, § 17 ust. 1, § 18, § 20 ust. 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2005 r. Nr 211, poz. 1759 oraz Dz. U. z 2006 r. Nr 135, poz. 950 i 951) w zw. z art. 5a ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] r. w całości oraz uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] r. o przyznaniu renty strukturalnej i odmówił skarżącemu przyznania renty strukturalnej. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji, podzieliwszy ustalenia organu pierwszej instancji dotyczące zaistnienia przesłanek odmowy przyznania skarżącemu renty strukturalnej, wskazał jednocześnie na wadliwość decyzji pierwszoinstancyjnej polegającą na błędnym sformułowaniu rozstrzygnięcia i błędnym powołaniu jego podstawy prawnej. W ocenie organu odwoławczego istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji [...] z dnia [...] r. mającej walor rzeczy osądzonej, uniemożliwiało rozstrzygnięcie sprawy nowym orzeczeniem wydanym w trybie zwyczajnym, tj. decyzją nr [...] z dnia [...] r. o odmowie przyznania B.R. renty strukturalnej. Organ drugiej instancji wskazał, iż skoro w niniejszej sprawie w pierwszej instancji organ załatwił sprawę w trybie przepisów o wznowieniu, to po uchyleniu zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, organ pierwszej instancji nie mógł rozpoznać wniosku strony o przyznanie renty strukturalnej, tak jakby sprawę rozpatrywał po raz pierwszy. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł B.R. , zarzucając naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, naruszenie § 4, § 6 ust. 1 i § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez błędne uznanie, iż stan prawny w zakresie współwłasności w 7/16 części spadku, należącego do żony rolnika jest równoznaczny z prowadzeniem przez rolnika działalności rolniczej na własny rachunek na tym udziale spadkowym (na tych użytkach rolnych) oraz uznanie, iż udział 7/16 części spadku należącego do żony rolnika wchodzi w skład gospodarstwa rolnego rolnika i wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji nr [...] z dnia [...] W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. Postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego AR i MR wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] r. o przyznaniu B.R. renty strukturalnej. Zgodnie z art. 149 § 2 kpa, postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Natomiast w myśl art. 151 § 1 kpa organ administracji po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 (pkt 1) albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (pkt 2). Powołane przepisy zawierają wyczerpujący katalog rozstrzygnięć, jakie może podjąć organ administracji po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 kpa z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 146 (art. 151 § 2 kpa), a także w przypadku bezprzedmiotowości wznowionego postępowania (art. 105 kpa). W rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do wydania decyzji w oparciu o art. 151 § 2 oraz art. 105 kpa. Zatem organ I instancji rozpatrując sprawę, po uprzednim wznowieniu postępowania, zobowiązany był wydać jedną z decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 kpa. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji z dnia [...] r. wynika, że w ocenie tego organu zaistniała podstawa wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, jakkolwiek nie zostało to wyrażone wprost. W takiej sytuacji, nie dokonując oceny zasadności powyższego stanowiska, stwierdzić należy, że jego konsekwencją powinno być wydanie decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa., tj. uchylenie decyzji dotychczasowej (decyzji z dnia [...] r.) i wydanie decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Organ I instancji z naruszeniem art. 151 § 1 pkt 2 kpa wydał decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (decyzję o odmowie przyznania renty strukturalnej), nie odnosząc się do decyzji dotychczasowej (decyzji z dnia [...] r. o przyznaniu renty strukturalnej). Oznacza to, że w sprawie rozstrzygniętej decyzją ostateczną z dnia [...] r. została wydana nowa decyzja z dnia [...]r. Decyzjami tymi rozstrzygnięto więc tę samą sprawę choć w różny sposób. Decyzja rozstrzygająca ponownie sprawę już poprzednio rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną, jeśli decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego zgodnie z przepisami prawa, dotknięta jest wadą nieważności określoną art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Z przyczyn wskazanych powyżej decyzja organu I instancji z dnia [...] r. wydana została w warunkach nieważności. W postępowaniu odwoławczym brak jest prawnych możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, od której wniesione zostało odwołanie. W przypadku ustalenia przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja pierwszoinstancyjna wydana została z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 kpa, organ odwoławczy zobowiązany jest, stosując art. 138 § 1 pkt 2 in fine kpa, uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (por. B.Adamiak (w:) B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s.615). W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy wprawdzie uchylił decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] r., powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 2 in principio kpa, jednakże uchylił również decyzję dotychczasową z dnia [...] r. i orzekł co do istoty sprawy, do czego, w świetle wcześniejszych uwag, nie był uprawniony. Uchybienie powyższe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeśli bowiem organ I instancji z naruszeniem art. 151 kpa nie wydał rozstrzygnięcia co do decyzji dotychczasowej (decyzji z dnia [...] r.) , niedopuszczalne było orzekanie w tym zakresie przez organ odwoławczy. Strona pozbawiona została możliwości weryfikacji tego rozstrzygnięcia w toku instancji w postępowaniu administracyjnym, a tym samym podniesienia zarzutów odnoszących się do zasadności uchylenia decyzji dotychczasowej. Ze względu na charakter popełnionych uchybień i ich wpływ na ocenę w zakresie zgodności z prawem decyzji organów obu instancji, zbędne jest odnoszenie się do zarzutów skargi dotyczących bezzasadnej, w ocenie skarżącego, odmowy przyznania renty strukturalnej. Wskazane uchybienia powodują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z dnia 31 października 2006 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 tej ustawy. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 ustawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji I instancji, uwzględniając powyższe uwagi, po przeprowadzeniu postępowania w myśl art. 149 § 2 kpa, wyda decyzję przy zastosowaniu art. 151 § 1 kpa. Z tych względów należało orzec jak w sentencji.