II SA/Lu 1191/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Asesor WSA Jerzy Drwal (spr.), Protokolant ref.st. Joanna Janiak, po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi B. G., J. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie umarzającej postępowanie administracyjne dotyczące rozbiórki obiektu budowlanego uchylono zaskarżoną decyzję Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. – wydaną na podstawie art. 105 § 1 kpa – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek B.G. w sprawie rozbiórki drewnianego budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce Nr [...], położonej w miejscowości O. W świetle uzasadnienia decyzji, umarzając postępowanie administracyjne, organ kierował się następującymi względami. Podstawą wszczęcia postępowania w sprawie o wydanie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego był złożony wniosek ( w dniu 7 listopada 2000r.) przez B.G., który informował, że działkę Nr [...] w miejscowości O., zabudowano – bez zgody właściciela gruntu – budynkiem gospodarczym. Poczynione ustalenia faktyczne wskazywały, że na działce Nr [...] w latach 60-tych wybudowano drewniany budynek o wymiarach 15,20 m x 4,10 m, obecnie wykorzystywany na cele gospodarcze. Postępowanie dowodowe wykazało ponadto, iż sporny budynek podlegał rozbiórce – zgodnie z zatwierdzonym planem sytuacyjnym stanowiącym załącznik do decyzji Nr [...] – pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wydanej przez Naczelnika Gminy w dniu 7 lipca 1988r. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego uznał, że postępowanie w sprawie rozbiórki budynku gospodarczego podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Po rozpoznaniu odwołania B.G. i J.B., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2003r. umorzył postępowanie odwoławcze powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Uzasadniając decyzję, organ odwoławczy argumentował, że odwołujący się nie mają przymiotu strony w tym postępowaniu w rozumieniu art. 28 kpa. Organ wyjaśniał, że w sprawach dotyczących obiektów budowlanych stroną postępowania jest inwestor, właściciel lub zarządca nieruchomości oraz każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B.G. i J.B. wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając, iż decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem prawa. Wskazali przy tym, że budynek gospodarczy zrealizowano w warunkach samowoli budowlanej, co powinno skutkować odpowiednimi działaniami organów nadzoru budowlanego. Skarżący podnieśli argument, że bezpodstawnie odmówiono im przymiotu strony pomimo, że w trakcie dotychczasowego dwuletniego postępowania administracyjnego ich prawa do udziału w tej sprawie organ nie kwestionował. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując swoje stanowisko jak w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego narusza prawo. W myśl kodeksowej zasady dwuinstancyjności, obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy już załatwionej merytorycznie (co do istoty) decyzją organu I instancji. Wyjątek od tej zasady ustawodawca przewidział w art.138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ odwoławczy może wydać decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze. Na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa – wydanie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego jest dopuszczalne w sytuacjach kiedy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Podstawę umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego wprowadza art. 105 § 1 kpa. Biorąc pod uwagę , iż art. 138 § 1 pkt 3 kpa nie wymienia przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, stosownie do art. 105 § 1 kpa obowiązkiem organu jest ustalenie przyczyny bezprzedmiotowości postępowania w każdej rozpoznawanej sprawie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikało, że skarżący nie mają przymiotu strony, co wyczerpuje przesłankę bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego. Zasadniczy argument organu II instancji, iż skarżący nie mieli interesu prawnego w tym aby domagać się rozbiórki spornego budynku gospodarczego, był bezpodstawny w świetle zgromadzonego materiału dowodowego w tej sprawie. Pogląd organu odwoławczego, iż odwołujący się B.G. i J.B. mieli tylko interes faktyczny w żądanym wniosku o nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego nie był zasadny. W świetle akt sprawy nieruchomość /działka nr [...]/ stanowiąca własność B.G. graniczy z działką Nr [...] (położoną w miejscowości O.), na której posadowiono sporny budynek gospodarczy. Ponadto figurujący w aktach sprawy akt własności ziemi /wydany na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych/ stwierdzał nabycie na własność działki Nr [...] przez B.G. Działka Nr [...] należąca do J.B. usytuowana była w bezpośrednim sąsiedztwie działki Nr [...] /granice działek spotykały się tylko w jednym punkcie – rogami/. Zdaniem Sądu, B.G. i J.B. posiadali przymiot strony w postępowaniu administracyjnym (art. 28 kpa). W myśl art. 127 § 1 kpa, stronie służy odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Zatem zgodnie z art. 127 § 1 kpa obu skarżącym przysługiwało prawo odwoływania się od decyzji organu pierwszoinstancyjnego umarzającego postępowanie w sprawie rozbiórki budynku – wobec bezprzedmiotowości tego postępowania. W tej sytuacji obowiązkiem organu było /zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania/ ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Z wyżej wymienionych względów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.