II SA/Lu 1191/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] E. O.– M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w . – po rozpatrzeniu odwołania S. P. od decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] - wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Kierownika Filii nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. w przedmiocie przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego w miesiącu lipcu 2013 r. w wysokości 150,00 zł z przeznaczeniem na pokrycie w części kosztów zakupu leków i leczenia z powodu niepełnosprawności – uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz orzekło o przyznaniu S. P. zasiłku celowego w miesiącu lipcu 2013 r. w wysokości 450,00 zł z przeznaczeniem na pokrycie w części kosztów zakupu leków i leczenia. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, iż przyznając S. P. zasiłek celowy w kwocie 150,00 zł organ I instancji wskazał, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą, a jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 536,41 zł i nie przekroczył kryterium dochodowego. Organ I instancji uznał zatem, że sytuacja strony uzasadnia przyznanie mu wnioskowanej pomocy. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej S. P. zakwestionował wysokość udzielonego mu wsparcia podnosząc, że przyznanie mu kwoty 150,00 zł na pokrycie kosztów zakupu leków naraża go na ciężkie kalectwo, a nawet utratę życia. Odwołujący przedstawił wycenę niezbędnych mu leków ratujących życie, która opiewała na kwotę 758,03 zł za II kwartał 2013 r., co w przeliczeniu na miesiąc stanowi kwotę 261,68 zł. Ponadto podniósł, iż nie rozumie dlaczego zmniejszono mu, bez jakiegokolwiek uzasadnienia, wysokość zasiłku celowego na pokrycie zakupu leków z 477,00 zł za IV kwartał 2012 r. do 150,00 zł za II i III kwartał 2013 r. Stwierdził, że jego dochód nie tylko nie uległ zwiększeniu, ale ze względu na inflację realnie zmalał. Podsumowując odwołujący wniósł o przyznanie mu całej kwoty niezbędnej na zakup leków, bowiem kwota 150,00 zł uniemożliwia mu właściwe leczenie. Rozpatrując powyższe odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło ustalenia organu I instancji, iż dochód strony, będącej osobą samotnie gospodarującą, nie przekracza kryterium dochodowego w wysokości 542 zł, wynosząc 536,41 zł. Organ odwoławczy zauważył jednak, że decyzją pierwszoinstancyjną przyznano S. P. zasiłek w kwocie znacznie niższej od wnioskowanej, tj. w kwocie 150 zł, podczas gdy wnioskodawca oczekiwał kwoty 785,03 zł. W lakonicznym – w ocenie organu odwoławczego – uzasadnieniu tej decyzji zabrakło przy tym wyjaśnienia, dlaczego przyznano stronie pomoc w takiej, a nie innej wysokości, co Kolegium uznało za naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Stwierdziło, że organ I instancji nie dokonał analizy sytuacji wnioskodawcy w kontekście zgłoszonej potrzeby. Organ II instancji ustalił, że inną decyzją z dnia 3 lipca 2013 r. organ I instancji przyznał S.P. pomoc żywnościową w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w postaci świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w wysokości po 250,00 zł w miesiącach: lipiec, sierpień i wrzesień 2013 r. Kolegium uznało jednak, że z uwagi na trudną sytuację odwołującego spowodowaną brakiem możliwości podjęcia pracy z uwagi na niepełnosprawność oraz koniecznością zakupu lekarstw na cukrzycę i pasków do pomiaru poziomu stężenia cukru we krwi, uzasadnione jest udzielenie mu większego dofinansowania na zakup leków, w kwocie 450,00 zł. Organ odwoławczy podkreślił, że wziął przy tym pod uwagę wysokość otrzymywanej przez odwołującego pomocy oraz ograniczone możliwości organu pomocy społecznej. S. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję ostateczną, domagając się jej uchylenia oraz przyznania mu zasiłku celowego w wysokości 758,03 zł na zakup leków za okres trzech miesięcy III kwartału 2013 r. Skarżący ponownie podniósł, iż nie przyznanie mu zasiłku celowego na zakup leków we wnioskowanej wysokości nie tylko uniemożliwia mu właściwe leczenie zgodnie z zaleceniami lekarskimi, ale również naraża go na ciężkie kalectwo lub utratę życia. Wskazał również, że w 2012 r. Kolegium na ten sam cel przyznało mu zasiłek celowy w kwocie 477,00 zł. S. P. podniósł, że jego potrzeby w III kwartale 2013 r. znacznie przewyższają kwotę 2.000,00 zł. Już samo zapewnienie pięciu posiłków dziennie, dla osoby samotnej i nieporadnej, na diecie niezbędnej dla prawidłowego leczenia farmakologicznego, jest bardzo kosztowne. Kwota dochodzona jest ponad trzykrotnie niższa od zgłoszonych potrzeb, a tym samym pełni jedynie funkcję wspierającą. Podsumowując skarżący stwierdził, że jeżeli dobro człowieka (nie tylko zdrowie) nie jest nadrzędnym celem, jaki przyświeca organom państwa polskiego, w tym Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, to jest to sprzeczne nie tylko z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, lecz również z Powszechną Deklaracją Praw Człowieka. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz.182 ze zm., dalej jako "u.p.s."), pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). W niniejszej sprawie przedmiotem żądania skarżącego było przyznanie świadczenia w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zauważyć należy, że przyznanie świadczenia na podstawie powyższego unormowania, jak wynika z jego treści, pozostaje w dyspozycji właściwego organu, co sprawia, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Uznaniu administracyjnemu organu rozpoznającego sprawę podlega także wysokość przyznanego zasiłku. Wprawdzie uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, jednak również nie nakazuje mu spełnienia każdego wniosku i w żądanym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00, LEX nr 79608). Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się natomiast do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym. Podkreślić należy, iż ma ona charakter reformatoryjny w stosunku do poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej i na jej mocy wysokość zasiłku celowego przyznanego skarżącemu przez organ I instancji została zwiększona z kwoty 150 zł do kwoty 450 zł. Podejmując takie rozstrzygnięcie organ odwoławczy zasadnie uznał, że w decyzji organu I instancji nazbyt lakonicznie uzasadniono wysokość przyznanego świadczenia, co stanowiło naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Wadliwość ta została jednak skutecznie usunięta podczas kontroli instancyjnej. Przyznanie skarżącemu pomocy w kwocie 450 zł Kolegium uzasadniło bezsporną koniecznością stałego przyjmowania przez niego leków na chorobę cukrzycową. Jednocześnie organ II instancji wyjaśnił, że brak możliwości udzielenia skarżącemu wsparcia w jeszcze wyższej kwocie uwarunkowany jest ograniczonymi możliwościami organu pomocy społecznej, zaznaczając przy tym, że skarżący otrzymuje również inne formy wsparcia, w tym przyznane decyzją organu I instancji z dnia [...] lipca 2013 r. świadczenie na dożywianie w wysokości po 250,00 zł w miesiącach lipcu, sierpniu i wrześniu 2013 r. Organ odwoławczy uwzględnił jednocześnie w swej decyzji prawidłowe ustalenia organu I instancji w zakresie sytuacji życiowej skarżącego, wskazując, że S. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zaś jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 536,41 zł i tym samym nie przekroczył określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. kryterium dochodowego, które dla osób samotnie gospodarujących wynosi obecnie 542,00 zł. Nie znajdują zatem uzasadnienia zarzuty skargi wobec zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięciu temu nie sposób bowiem zarzucić dowolności. W ocenie Sądu decyzja ta nie przekracza granic uznania administracyjnego, w ramach którego organ pomocy społecznej, nawet w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek przyznania zasiłku celowego, może, ale nie musi go przyznać. Udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ ma bowiem obowiązek kierować się przede wszystkim ogólną zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb innych osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do ustalania hierarchii zgłaszanych potrzeb. Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została opata na prawidłowych ustaleniach co do stanu faktycznego, który właściwie oceniono i adekwatnie do tej oceny ustalono wysokość przyznanej pomocy. Organy spełniły przy tym wynikający z art. 106 ust. 4 u.p.s. obowiązek aktualizacji wywiadu środowiskowego z wnioskodawcą. Postępowanie dowodowe przeprowadzono z zachowaniem zasad określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a. Z tych wszystkich względów Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy Sąd orzekł natomiast na mocy art. 250 powołanej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 461).