II SA/Lu 1192/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] E. O. – M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. – po rozpatrzeniu odwołania S. P. od decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] - wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Kierownika Filii nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. w przedmiocie przyznania wnioskodawcy pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie w części kosztów zakupu leków i leczenia w kwietniu 2013 r. w kwocie 150,00 zł – uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz orzekło o przyznaniu S.P. zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie w części kosztów zakupu leków i leczenia w kwietniu 2013 r. w kwocie 400,00 zł. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, iż przyznając S.P. zasiłek celowy w kwocie 150,00 zł organ I instancji wskazał, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] października 2011 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ustalonym na stałe, cierpiącą na liczne schorzenia. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku S. P. uzyskał dochód w wysokości 533,98 zł, na który składał się zasiłek stały w kwocie 400,89 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 132,52 zł. Dochód ten nie przekroczył zatem kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542,00 zł. Organ I instancji ustalił ponadto wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę wydatków oraz jego zobowiązań z tytułu opłat czynszowych i rachunków za energię elektryczną, a także dokonał analizy przedstawionych przez stronę recept z miesiąca maja 2013 r., wycenionych przez wnioskodawcę na kwotę 735,65 zł, rozważając przy tym koszt ich realizacji przy zastosowaniu tańszych leków zawierających te same substancje czynne, ustalając go na kwotę 597,40 zł. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej S. P. zakwestionował wysokość udzielonego mu wsparcia, podtrzymując żądanie przyznania mu tytułem zasiłku celowego na zakup leków kwoty 735,65 zł. Odwołujący stwierdził, że dobór leków należy do kompetencji lekarza, a nie pracowników Ośrodka Pomocy Rodzinie. Jego zdaniem, obniżenie przyznawanego mu zasiłku do kwoty 150,00 zł, podczas gdy w miesiącu listopadzie 2012 r. wyniósł on 477,00 zł, a w styczniu 2013 r. 400 zł, jest przejawem arogancji i narusza art. 3 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto odwołujący stwierdził, że informacje dotyczące stanu jego zadłużenia zostały uzyskane przez organ I instancji w sposób niezgodny z prawem, bowiem nie pochodzą od niego. Rozpatrując powyższe odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło ustalenia organu I instancji, iż dochód strony, będącej osobą samotnie gospodarującą, nie przekroczył kryterium dochodowego w wysokości 542 zł, wynosząc w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku 536,41 zł. Z zastrzeżeniami organu odwoławczego nie spotkały się również ustalenia co do stałych wydatków wnioskodawcy oraz wysokości jego zadłużenia. Organ II instancji nie miał także wątpliwości, że stan zdrowia S. P., będącego osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym na stałe, nie pozwala mu na podjęcie zatrudnienia. Niezależnie jednak od powyższych ustaleń Kolegium stwierdziło, iż nie ulega wątpliwości, że w stosunku do poprzedniego okresu wydatki wnioskodawcy związane z zakupem leków wzrosły. Wyceniana przez skarżącego wartość przepisanych mu leków w grudniu 2012 r. opiewała bowiem na kwotę 651,28 zł (wartość zamienników przepisanych lekarstw organ I instancji ustalił na kwotę 483,22 zł), zaś w marcu 2013 r. wyniosła ona już 735,65 zł (597,40 zł w przypadku zamienników). Biorąc zatem pod uwagę wzrost wydatków S. P. na leczenie oraz fakt, iż zarówno stan zdrowia, jak i sytuacja finansowa wnioskodawcy nie uległy zmianie, Kolegium uznało za zasadne udzielenie odwołującemu dofinansowania do zakupu leków na dotychczasowym poziomie i w konsekwencji przyznało mu na ten cel wsparcie w wysokości analogicznej jak w miesiącu styczniu 2013 r. tj. w kwocie 400,00 zł. S. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję ostateczną, domagając się jej uchylenia oraz przyznania mu zasiłku celowego w wysokości 735,65 zł na zakup leków za okres trzech miesięcy II kwartału 2013 r. Skarżący ponownie podniósł, iż nie przyznanie mu zasiłku celowego na zakup leków we wnioskowanej wysokości nie tylko uniemożliwia mu właściwe leczenie zgodnie z zaleceniami lekarskimi, ale również naraża go na ciężkie kalectwo lub utratę życia. Wskazał również, że w 2012 r. Kolegium na ten sam cel przyznało mu zasiłek celowy w kwocie 477,00 zł. S. P. podniósł, że jego potrzeby w II kwartale 2013 r. znacznie przewyższają kwotę 2.000,00 zł. Już samo zapewnienie pięciu posiłków dziennie, dla osoby samotnej i nieporadnej, na diecie niezbędnej dla prawidłowego leczenia farmakologicznego, jest bardzo kosztowne. Kwota dochodzona jest ponad trzykrotnie niższa od zgłoszonych potrzeb, a tym samym pełni jedynie funkcję wspierającą. Podsumowując skarżący stwierdził, że jeżeli dobro człowieka (nie tylko zdrowie) nie jest nadrzędnym celem, jaki przyświeca organom państwa polskiego, w tym Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, to jest to sprzeczne nie tylko z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, lecz również z Powszechną Deklaracją Praw Człowieka. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz.182 ze zm., dalej jako "u.p.s."), pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). W niniejszej sprawie przedmiotem żądania skarżącego było przyznanie świadczenia w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zauważyć należy, że przyznanie świadczenia na podstawie powyższego unormowania, jak wynika z jego treści, pozostaje w dyspozycji właściwego organu, co sprawia, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Uznaniu administracyjnemu organu rozpoznającego sprawę podlega także wysokość przyznanego zasiłku. Wprawdzie uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, jednak również nie nakazuje mu spełnienia każdego wniosku i w żądanym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00, LEX nr 79608). Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się natomiast do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym. Podkreślić należy, iż ma ona charakter reformatoryjny w stosunku do poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej i na jej mocy wysokość zasiłku celowego przyznanego skarżącemu przez organ I instancji została zwiększona z kwoty 150,00 zł do kwoty 400,00 zł. Przyznanie skarżącemu pomocy w kwocie 400,00 zł, tj. w wysokości analogicznej, do otrzymywanego przez skarżącego wsparcia na zakup leków w poprzednich okresach, Kolegium uzasadniło bezspornym brakiem poprawy stanu zdrowia S. P., przy jednoczesnym wzroście kosztów jego leczenia. Jednocześnie organ II instancji dokonał szczegółowej analizy wydatków skarżącego, oraz stanu zadłużenia jego mieszkania, które na dzień 30 czerwca 2013 r. wynosiło 2.773,00 zł. Organ odwoławczy uwzględnił jednocześnie w swej decyzji ustalenia organu I instancji w zakresie sytuacji życiowej skarżącego, przyznając, że S. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zaś jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 533,98 zł i tym samym nie przekroczył określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. kryterium dochodowego, które dla osób samotnie gospodarujących wynosi obecnie 542,00 zł. Podkreślić należy, że przeważającą cześć tego dochodu (kwotę 400,89 zł) stanowi świadczenie w postaci zasiłku stałego, również otrzymywane ze środków pomocy społecznej. Nie znajdują zatem uzasadnienia zarzuty skargi wobec zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięciu temu nie sposób bowiem zarzucić dowolności. W ocenie Sądu decyzja ta nie przekracza granic uznania administracyjnego, w ramach którego organ pomocy społecznej, nawet w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek przyznania zasiłku celowego, może, ale nie musi go przyznać. Udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ ma bowiem obowiązek kierować się przede wszystkim ogólną zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb innych osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do ustalania hierarchii zgłaszanych potrzeb. Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została opata na prawidłowych ustaleniach co do stanu faktycznego, który właściwie oceniono i adekwatnie do tej oceny ustalono wysokość przyznanej pomocy. Organy spełniły przy tym wynikający z art. 106 ust. 4 u.p.s. obowiązek aktualizacji wywiadu środowiskowego z wnioskodawcą. Postępowanie dowodowe przeprowadzono z zachowaniem zasad określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a. Z tych wszystkich względów Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy Sąd orzekł natomiast na mocy art. 250 powołanej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 461).