II SA/Lu 1193/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r,. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] E. O. – M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. – po rozpatrzeniu odwołania S. P. od decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] - wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Kierownika działu Świadczeń Filii nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. w przedmiocie przyznania wnioskodawcy pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie w części kosztów zakupu leków i leczenia styczniu 2013 r. w kwocie 400,00 zł – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, iż przyznając S. P. zasiłek celowy w kwocie 400,00 zł organ I instancji wskazał, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] października 2011 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ustalonym na stałe, cierpiącą na liczne schorzenia. Dochód S. P. nie przekracza zaś kryterium dochodowego, wynosząc 542,00 zł. Organ I instancji ustalił ponadto wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę wydatków oraz jego zobowiązań z tytułu opłat czynszowych i rachunków za energię elektryczną, a także dokonał analizy przedstawionych przez stronę recept z miesiąca grudnia 2012 r., wycenionych przez wnioskodawcę na kwotę 651,28 zł, rozważając przy tym koszt ich realizacji przy zastosowaniu tańszych leków zawierających te same substancje czynne i ustalając go na kwotę 483,22 zł. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej S. P. zakwestionował wysokość udzielonego mu wsparcia, podtrzymując żądanie przyznania mu tytułem zasiłku celowego na zakup leków kwoty 651,28 zł. Odwołujący stwierdził, że dobór leków należy do kompetencji lekarza, a nie pracowników Ośrodka Pomocy Rodzinie. Jego zdaniem, obniżenie przyznawanego mu zasiłku, podczas gdy w miesiącu listopadzie 2012 r. wyniósł on 477,00 zł, jest przejawem arogancji i narusza art. 3 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto odwołujący stwierdził, że informacje dotyczące stanu jego zadłużenia zostały uzyskane przez organ I instancji w sposób niezgodny z prawem, bowiem nie pochodzą od niego. Rozpatrując powyższe odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, iż odwołujący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego dochód, na który składa się zasiłek stały w kwocie 400,89 zł oraz zasiłek mieszkaniowy w kwocie 141,11 zł nie przekroczył kryterium dochodowego w wysokości 542,00 zł, wynosząc w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku równowartość tego kryterium. Kolegium potwierdziło, że strona zobowiązana jest do ponoszenia opłat czynszowych w kwocie 239,20 zł, zaś jej zadłużenie w Spółdzielni Mieszkaniowej na dzień 30 czerwca 2013 r. wynosiło 2.773,00 zł. Organ II instancji nie miał także wątpliwości, że stan zdrowia S. P. uzasadnia stałe przyjmowanie leków, a koszty ich zakupu przekraczają jego możliwości finansowe. Jako uzasadnione Kolegium uznało jednak również wyjaśnienia organu I instancji o ograniczonych możliwościach finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. Z wyjaśnień tych wynika bowiem, że Ośrodek w 2013 r. na udzielenie pomocy na leki i leczenie dysponował kwotą 32.010,00 zł, przy czym do lipca 2013 r. ze środków tych rozdysponowano już 18.716,00 zł, przyznając łącznie 167 świadczeń, których średnia wysokość wyniosła 112,07 zł. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że S. P. nie jest pozbawiony pomocy, bowiem na mocy decyzji organu I instancji z dnia 24 czerwca 2012 r. oraz z dnia 28 września 2012 r. otrzymywał on zasiłki celowe na pokrycie w części kosztów zakupu leków w kwotach po 477,00 zł. Stronie przyznawane są również świadczenia pieniężne na dożywianie, które w miesiącach lipcu i sierpniu oraz październiku i listopadzie 2012 r. wyniosły po 120,00 zł, zaś w miesiącach od stycznia do marca 2013 r. – po 250,00 zł miesięcznie. Kolegium uznało zatem, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym decyzja organu I instancji nie narusza prawa, a w jej uzasadnieniu dostatecznie przedstawiono motywy podjętego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutów dowołania organ II instancji wyjasnił, że pomoc społeczna ma za zadanie jedynie wspieranie osób w dążeniu do poprawy ich sytuacji życiowych, nie zaś zastępowanie tych działań S. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję ostateczną, domagając się jej uchylenia oraz przyznania mu zasiłku celowego w wysokości 651,28 zł na zakup leków za okres trzech miesięcy I kwartału 2013 r. Skarżący ponownie podniósł, iż nie przyznanie mu zasiłku celowego na zakup leków we wnioskowanej wysokości nie tylko uniemożliwia mu właściwe leczenie zgodnie z zaleceniami lekarskimi, ale również naraża go na ciężkie kalectwo lub utratę życia. Wskazał również, że w 2012 r. Kolegium na ten sam cel przyznało mu zasiłek celowy w kwocie 477,00 zł. S. P. podniósł, że jego potrzeby w I kwartale 2013 r. znacznie przewyższają kwotę 2.000,00 zł. Już samo zapewnienie pięciu posiłków dziennie, dla osoby samotnej i nieporadnej, na diecie niezbędnej dla prawidłowego leczenia farmakologicznego, jest bardzo kosztowne. Kwota dochodzona jest ponad trzykrotnie niższa od zgłoszonych potrzeb, a tym samym pełni jedynie funkcję wspierającą. Podsumowując skarżący stwierdził, że jeżeli dobro człowieka (nie tylko zdrowie) nie jest nadrzędnym celem, jaki przyświeca organom państwa polskiego, w tym Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, to jest to sprzeczne nie tylko z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, lecz również z Powszechną Deklaracją Praw Człowieka. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia 19 sierpnia 2013 r., są zgodne z prawem. Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz.182 ze zm., dalej jako "u.p.s."), pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). W niniejszej sprawie przedmiotem żądania skarżącego było przyznanie świadczenia w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zauważyć należy, że przyznanie świadczenia na podstawie powyższego unormowania, jak wynika z jego treści, pozostaje w dyspozycji właściwego organu, co sprawia, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Uznaniu administracyjnemu organu rozpoznającego sprawę podlega także wysokość przyznanego zasiłku. Wprawdzie uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, jednak również nie nakazuje mu spełnienia każdego wniosku i w żądanym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00, LEX nr 79608). Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się natomiast do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W ocenie Sądu, wydane w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji zostały poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym. W ramach tego postępowania ustalono, że S. P., jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zaś jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 542,00 zł i tym samym nie przekroczył określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. kryterium dochodowego, które dla osób samotnie gospodarujących wynosi obecnie równowartość tego dochodu. Organy dokonały ponadto szczegółowej analizy wydatków skarżącego, jak też stanu zadłużenia jego mieszkania, które na dzień 30 czerwca 2013 r. wynosiło 2.773,00 zł. Przyznając skarżącemu pomoc w kwocie 400,00 zł, tj. w wysokości niższej niż żądana, organy szczegółowo przedstawiły możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L., w tym wysokość środków przeznaczonych w 2013 r. na wsparcie związane z dofinansowaniem zakupu leków i kosztów leczenia, a tym samym potwierdziły swe przekonanie, iż możliwości te są ograniczone i uniemożliwiają udzielenie skarżącemu wsparcia w wysokości odpowiadającej jego pełnym oczekiwaniom. W tym miejscu należy zauważyć, że wysokość przyznanego skarżącemu świadczenia i tak przewyższa średnią wartość świadczeń przyznawanych przez organ I instancji w 2013 r. (do lipca) na powyższy cel. Ponadto dla ustalenia wysokości przyznanego S. P. w miesiącu styczniu 2013 r. zasiłku celowego nie bez znaczenia – jak słusznie wskazały organy obu instancji – pozostawała okoliczność, iż skarżący otrzymuje również inne formy wsparcia, w tym niemal regularnie są mu przyznawane świadczenia pieniężne na dożywianie. Nie znajdują zatem uzasadnienia zarzuty skargi wobec zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięciu temu, jak również utrzymanej nim w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, nie sposób bowiem zarzucić dowolności. W ocenie Sądu decyzje te nie przekraczają granic uznania administracyjnego, w ramach którego organ pomocy społecznej, nawet w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek przyznania zasiłku celowego, może, ale nie musi go przyznać. Udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ ma bowiem obowiązek kierować się przede wszystkim ogólną zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb innych osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do ustalania hierarchii zgłaszanych potrzeb. Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca są decyzja organu I instancji zostały oparte na prawidłowych ustaleniach co do stanu faktycznego, który właściwie oceniono i adekwatnie do tej oceny ustalono wysokość przyznanej pomocy. Organy spełniły przy tym wynikający z art. 106 ust. 4 u.p.s. obowiązek aktualizacji wywiadu środowiskowego z wnioskodawcą. Postępowanie dowodowe przeprowadzono z zachowaniem zasad określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., zaś uzasadnienia wydanych decyzji spełniają wymogi przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a. Z tych wszystkich względów Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy Sąd orzekł natomiast na mocy art. 250 powołanej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 461).