II SA/Lu 120/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal (spr.), Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Agnieszka Kocot, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2006 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...]. Nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] odmawiającą E.K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało że warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określa art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228 poz. 2255 ze zm.). Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.b ustawy). Z wydanego przez Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci i Młodzieży Niesłyszącej i Słabo Słyszącej im. [...] wynika, że K.K. jest uczniem zameldowanym w internacie na pobyt czasowy do ukończenia szkoły podstawowej, uczęszcza do klasy II Szkoły Podstawowej i przebywa tam od poniedziałku do piątku, to jest przez 5 dni. Syn wnioskodawczyni wymaga opieki i może być w tym zakresie przyznane świadczenie pielęgnacyjne stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże przyznanie świadczenia uzależnione jest od tego czy osoba wymagająca opieki przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu – w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2. W przepisie tym mowa jest o placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Ustawa nie definiuje pojęcia placówki. Dlatego potwierdzenie, że wyżej wymieniony Ośrodek jest placówką szkolno-wychowawczą, a nie opiekuńczą, nie ma znaczenia w tej sprawie. Chodzi bowiem o fakt zapewnienia dziecku opieki przez wskazany w ustawie okres. Pojęcie instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie zdefiniowano art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy i oznacza dom pomocy społecznej, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-wychowawczy, a także szkołę wojskową lub inną szkołę zapewniającą nieodpłatne pełne utrzymanie, w tym wyżywienie, zakwaterowanie i umundurowanie. Pojęcie instytucji pojawia się przy świadczeniu w postaci zasiłku pielęgnacyjnego, a nie przy świadczeniu pielęgnacyjnym. Wobec tego spełnienie warunków zawartych w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.b ustawy upoważnia do przyznania omawianego świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym nie jest istotnym zakres sprawowanej przez wnioskodawczynię opieki nad synem, jak też faktyczny czas pobytu dziecka w placówce. Istotnym jest natomiast to, czy dziecko wymagające opieki zostało umieszczone w placówce w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji. Ośrodek jest placówką, która opiekę w wymiarze co najmniej 5 dni w tygodniu zapewnia. Zatem nie zachodzą podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie E.K. zarzuca, że ośrodków szkolno-wychowawczych nie można uważać za instytucje zapewniające całodobowe utrzymanie, a ponadto wskazuje, iż jej syn – wbrew ustaleniom Kolegium – przebywa w internacie przez 4 doby, od poniedziałku do piątku. W odpowiedzi na skargę organ wnosi o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego – przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można zgodzić się z argumentacją Kolegium, że syn skarżącej został umieszczony w placówce zapewniającej całodobową opiekę. Przeczy temu treść zaświadczenia Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci i Młodzieży Niesłyszącej i Słabo Słyszącej im. [...] z dnia 5 września 2005 r. (k. 9 akt administracyjnych). W zaświadczeniu wprost wskazano, że rodzice sprawują całość opieki nad dziećmi przebywającymi w tej placówce. O tym, że Ośrodek nie zapewnia całodobowej opieki świadczy użyte w zaświadczeniu sformułowanie "W razie choroby uczniowie zabierani są do domów rodzinnych". Ponadto wyraźnie zasygnalizowano, że Ośrodek jest placówką szkolno-wychowawczą, a nie opiekuńczą i działa na zasadzie szkoły. W tych okolicznościach trudno było przyjąć, że syn skarżącej został umieszczony w placówce, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.b ustawy. Przywiezienie dziecka do szkoły w poniedziałek i zabranie go po zakończonym w piątek, po tygodniowym programie nauczania, nie oznacza, że dziecko zostało umieszczone w placówce zapewniającej całodobową opiekę. Użyty przez ustawodawcę w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.b ustawy zwrot "umieszczenie" należy interpretować jako działanie wywołujące trwały skutek. Z akt sprawy wynika, że skarżąca mieszka w T.L. i przywozi dziecko do Ośrodka w każdy poniedziałek i pozostawia je aż do piątku. Bezspornym jest, że pozostawia je dlatego, że mieszka w miejscowości oddalonej około 100 km od Ośrodka. Fakt, iż małoletni K. przebywa w internacie funkcjonującym na terenie Ośrodka nie może być w tej sytuacji utożsamiany z umieszczeniem tego dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę, zwłaszcza, że placówka ta nie gwarantuje przyborów szkolnych i podręczników, pobiera natomiast opłaty za internat. Dokonana tym samym przez Kolegium wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.b ustawy budzi zastrzeżenia, bowiem zakłada ona podział dzieci na te "umieszczone" przez rodziców w Ośrodku - z uwagi na brak możliwości codziennego zabierania dziecka ze szkoły oraz na te, których rodzice "nie umieścili" tylko dlatego, że mieszkają blisko Ośrodka i są w stanie dziecko codziennie przywieźć do szkoły zabrać je do domu po zakończeniu lekcji. Rodzic dziecka "umieszczonego" byłby pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tymczasem rodzic dziecka, którego "nie umieszczono" byłby w lepszej sytuacji prawnej, chociaż jego sytuacja faktyczna jest inna tylko dlatego na przykład, że mieszka w miejscowości w której położony jest Ośrodek. Kłóci się to z gwarantowaną przez ustawodawcę zasadą równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Zdaniem Sądu, zwrot ustawowy "umieszczenie" oznacza działanie (czynność) wywołującą trwały skutek, natomiast zwrot "zapewnienie całodobowej opieki" oznacza nie tylko zapewnienie pieczy nad osobą dziecka, ale i środków utrzymania (w tym, w miarę możliwości pomocy medycznej i leków – w razie krótkotrwałej choroby). Tak rozumianej opieki jak wykazano, Ośrodek nie zapewnia. Zatem nieusprawiedliwione jest stanowisko Kolegium , że w tych okolicznościach przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy wyłącza możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Nie sposób także zaakceptować stanowiska Kolegium, że w rozpoznawanej sprawie nie ma znaczenia fakt, iż Ośrodek jest placówką szkolno-wychowawczą, a nie opiekuńczą. Kwestia ta jest istotna skoro placówka opiekuńczo-wychowawcza jest zaliczona do instytucji zapewniających całodobowe utrzymanie (art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Kwestię opieki w tego rodzaju placówkach unormowano w odrębnych przepisach. Na podstawie art. 81 ust. 10 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) wydano rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 14 lutego 2005 r. w sprawie placówek opiekuńczo-wychowawczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 37, poz. 331), które w § 2 pkt 1 definiuje pojęcie całodobowej opieki, obejmującej zaspokajanie potrzeb życiowych dziecka zgodnie z ustalonym w rozporządzeniu standardem opieki i wychowania oraz standardami usług opiekuńczo-wychowawczych, jeżeli potrzeby te stale lub okresowo nie mogą być zaspokojone w domu rodzinnym. Zaświadczenie Ośrodka wyraźnie negowało opiekuńczo-wychowawczy charakter tejże placówki, wskazując przede wszystkim, iż jest ona placówką szkolno-wychowawczą (oświatową). Stąd też w rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia jest definicja "szkoły" zawarta w art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za którą ustawodawca uznaje szkołę podstawową. Z treści zaświadczenia wynika, że syn skarżącej jest uczniem klasy drugiej Szkoły Podstawowej funkcjonującej w Ośrodku. Akcentowany szkolny charakter Ośrodka, a nie opiekuńczy, nie mógł być w tych okolicznościach uznawany za mający drugorzędne znaczenie. W tym stanie rzeczy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego oraz akceptującą ją decyzję Kolegium z dnia 29 listopada 2005 r. należało uchylić na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).