II SA/Lu 121/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Stażysta Paulina Gąsławska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 marca 2011 r. sprawy ze skargi I. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania I. J. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Miejskie Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] listopada 2010 r. o odmowie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na K. J. na okres świadczeniowy 2010/2011 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że warunki nabywania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego określa ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn.zm.). Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 tej ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Osobą uprawnioną do świadczenia jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 11), co oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych (art. 2 pkt 2). Z akt sprawy wynika, iż ugodą sądową zawartą 21 grudnia 2007 r. K. J. zobowiązał się płacić tytułem alimentów na rzecz dziecka K. J. kwotę 200 zł. Nie wywiązuje się on jednak z tego obowiązku, a egzekucja alimentów okazała się bezskuteczna. Przeszkodą w uzyskaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego okazało się niespełnienie kryterium dochodowego. Sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego określa ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz wydane na podstawie zawartego w niej upoważnienia rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. Nr 123, poz. 836). Zgodnie z art. 2 pkt 4 i 5 ustawy dochód oraz dochód rodziny ustalony dla potrzeb świadczeń z funduszu alimentacyjnego oznacza dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Natomiast o sposobie zaliczenia określonych osób do składu rodziny, a przez to o liczbie osób w rodzinie, na które przeliczany jest dochód, rozstrzyga przepis art. 2 pkt 12 ustawy. Zgodnie z jego treścią do składu rodziny zalicza się: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, a także osobę uprawnioną. Zarazem jednak, w myśl tego przepisu, do składu rodziny nie zalicza się: dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego i dziecka pozostającego w związku małżeńskim, pełnoletniego dziecka posiadającego dziecko oraz, co ma znaczenie dla sprawy, rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz. Dochodem rodziny w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2). Podstawą ustalenia kwoty dochodu rodziny w przypadku świadczeń przyznawanych na bieżący okres świadczeniowy jest dochód członków rodziny uzyskany w 2009 r. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych na dochód po odliczeniu kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób, składają się, między innymi przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o kwoty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także inne dochody, w tym alimenty na rzecz dzieci. Z przedłożonych akt sprawy wynika, iż rodzina I. J. osiągnęła w 2009 r. łączny dochód w wysokości 35321,94 zł, na który złożyły się: kwota dochodu z tytułu przychodów opodatkowanych podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych w wysokości 35247,72 zł (ustalony na podstawie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 15 września 2010 r. zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 9 ust. 1 rozporządzenia) oraz kwota wyegzekwowanych w 2009 r. alimentów – 74,22 zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł 2943,50 zł, zaś miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, to jest w przeliczeniu na 3 osoby, wyniósł 981,17 zł. Dochód ten przekracza kwotę kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego – 725 zł. Świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie może być przyznane w sytuacji uzyskania w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, miesięcznego dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie, wyższego od kwoty kryterium dochodowego. Od zasady przyznawania świadczeń pod warunkiem spełnienia kryterium ustawa nie przewiduje odstępstw. W obowiązującym stanie prawnym nie jest także dopuszczalne uwzględnienie w składzie rodziny rodzica osoby uprawnionej, zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd, do alimentów na jej rzecz, to jest uwzględnienia w składzie rodziny osoby dłużnika alimentacyjnego. Z tego względu organy orzekające w sprawie niniejszej nie uwzględniły w składzie rodziny męża skarżącej – K. J. i nie rozliczyły dochodu uzyskiwanego przez I. J. na cztery osoby w rodzinie. Na sposób ustalenia składu rodziny i kwoty dochodu na osobę w rodzinie nie ma wpływu okoliczność przebywania dłużnika alimentacyjnego w jednym domu z osobami, na rzecz których zasądzono świadczenie alimentacyjne, a także okoliczność ponoszenia przez skarżącą określonych wydatków na utrzymanie rodziny, w tym także tych pośrednio związanych z osobą dłużnika. Dochód niezbędny dla nabycia prawa do świadczeń funduszu alimentacyjnego, jak i samo prawo do tych świadczeń, nie są ustalane w oparciu o kwotę wydatków ponoszonych przez rodzinę. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca I. J. podnosi, iż decyzja jest dla niej niesprawiedliwa i krzywdząca. Szeroko opisuje sytuację rodzinną i materialną, wskazując na ponoszone wydatki związane z utrzymaniem rodziny. Podkreśla, że jej mąż, który jest alkoholikiem zamieszkuje razem z rodziną, ale nie przyczynia się do kosztów utrzymania, wręcz korzysta bezpłatnie z mieszkania, telewizji, wyżywienia, przyjmuje gości. W związku z powyższym w ocenie skarżącej dochód powinien być dzielony na 4 osoby, tj. z uwzględnieniem K. J. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwana ppsa) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie do takiego naruszenia prawa przez organy administracji nie doszło, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowo bowiem organy przyjęły, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.). Bezsporny w sprawie niniejszej jest fakt, że K. J. jest w myśl art. 2 pkt 11 ustawy osobą uprawnioną, bowiem w aktach administracyjnych znajduje się ugoda sądowa zawarta 21 grudnia 2007 r. , na mocy której K. J. zobowiązał się do płacenia na rzecz dziecka – K. J. kwoty 200 zł miesięcznie tytułem alimentów. Dłużnik alimentacyjny nie wywiązuje się jednak z tego obowiązku, a egzekucja alimentów jest bezskuteczna. Celem zbadania czy spełnione zostały przesłanki wynikające z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy, organy administracji ustaliły wysokość dochodu rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę w rodzinie, bowiem w myśl tego przepisu nie może on przekraczać kwoty 725 zł. Sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego określa ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836). Art. 2 pkt 3 4 i 5 ustawy stanowi, iż dochód i dochód rodziny ustalony dla potrzeb świadczeń z funduszu alimentacyjnego oznacza dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Natomiast przepis art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów rozstrzyga o sposobie zaliczania określonych osób do składu rodziny, a przez to o liczbie osób, na które przeliczany jest dochód. Jednocześnie przepis ten wymienia osoby, których nie zalicza się do składu rodziny. W myśl tego przepisu nie zalicza się do składu rodziny m.in. rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz. Ta właśnie okoliczność jest przedmiotem zarzutów podnoszonych w skardze. Skarżąca uważa, że dochód rodziny osiągnięty w 2009 r. powinien być rozliczony na cztery osoby tj. na I. J., K. J., K. J. oraz dłużnika alimentacyjnego K. J., który pomimo orzeczonego rozwodu nadal zamieszkuje z rodziną. W uzasadnieniu skargi skarżąca podnosi, że K. J. korzysta bezpłatnie z mieszkania, wyżywienia, telewizji, a w żaden sposób nie przyczynia się do ponoszonych przez rodzinę kosztów utrzymania. Zarzuty te nie mogą być jednak uwzględnione przez Sąd. Organy administracji prawidłowo przyjęły bowiem, że skoro przepis ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wprost stanowi, że do składu rodziny nie zalicza się rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz, to organy nie miały podstaw do ustalenia dochodu rodziny z uwzględnieniem w jej składzie dłużnika alimentacyjnego. Również bez znaczenia dla obliczenia dochodu są ponoszone przez rodzinę skarżącej wydatki, o których wspomina ona w skardze. W ocenie sądu, organy administracji zasadnie przyjęły, że dochód rodziny powinien być rozliczony na trzy osoby, a także, że skoro przekroczone zostało kryterium dochodowe – nie jest możliwe przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną. Mając na względzie powyższe okoliczności i na podstawie art. 151 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji.