II SA/Lu 1240/13

WyrokWSA w Lublinie2014-11-13

Skład orzekający: Witold Falczyński, Bogusław Wiśniewski, Jacek Czaja

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy małoletnie dziecko, które uzyskało ochronę uzupełniającą po złożeniu przez rodzica wniosku o objęcie programem integracyjnym, ma prawo do samodzielnego ubiegania się o pomoc w celu wspierania procesu integracji, niezależnie od sytuacji rodzica?
Ratio decidendi
Pomoc w celu wspierania procesu integracji cudzoziemca, przyznawana na podstawie ustawy o pomocy społecznej, stanowi spójny instrument wsparcia dla cudzoziemca i jego rodziny (małżonka i małoletnich dzieci), pod warunkiem, że wszyscy oni uzyskali status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą. Potrzeby małoletniego dziecka są uwzględniane przy określaniu wysokości, zakresu i formy pomocy dla całej rodziny, a nie poprzez przyznawanie mu samodzielnego świadczenia. Wniosek o pomoc złożony przez jednego z rodziców obejmuje wszystkie uprawnione dzieci i małżonka.
Stan faktyczny
Skarżąca, małoletnia S. S. A., wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą przyznania jej pomocy mającej na celu wspieranie procesu integracji cudzoziemca. Pomoc była przyznana jej ojcu, który uzyskał ochronę uzupełniającą. Skarżąca również uzyskała ochronę uzupełniającą, ale po złożeniu przez ojca wniosku o objęcie programem integracyjnym. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym art. 91 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, twierdząc, że przepis ten ma charakter porządkowy i nie powinien stanowić podstawy do odmowy przyznania pomocy dziecku, które uzyskało ochronę po złożeniu wniosku przez rodzica.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi S. S. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] , nr [...] w przedmiocie pomocy mającej na celu wspieranie procesu integracji cudzoziemca oddala skargę Decyzją z dnia 5 listopada 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267; dalej: "k.p.a.") oraz art. 91 ust. 1 - ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182; dalej także: "u.p.s."), utrzymało w mocy decyzję z dnia 16 września 2013 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Starosty [...] przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...], odmawiającą przyznania na rzecz S. S. A. pomocy mającej na celu wspieranie procesu integracji cudzoziemca. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organy obu instancji odmówiły udzielenia pomocy mającej na celu wspieranie procesu integracji z następujących powodów. W okresie od 1 sierpnia 2012 r. do 31 lipca 2013 r. I. A. – ojciec skarżącej – był objęty Indywidualnym Programem Integracji, zatwierdzonym w dniu 25 września 2012 r. przez Wojewodę [...]. Z tego tytułu na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia 30 października 2012 r. (nr [...]) uzyskał pomoc mającą na celu wspieranie procesu integracyjnego. W dniu 13 czerwca 2013 r. I. A. wystąpił o objęcie urodzonej w dniu 16 października 2012 r. córki S. S. A. Indywidualnym Programem Integracyjnym. Do wniosku dołączył decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 23 maja 2013 r., nr [...], na podstawie której organ udzielił dla S. S. A. ochrony uzupełniającej. Organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca wraz z rodziną objęty został programem integracyjnym dla cudzoziemców. Wysokość środków finansowych przyznanych na utrzymanie ustalona została zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie udzielania pomocy cudzoziemcom, którzy uzyskali w Rzeczpospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą (Dz.U. Nr 45, poz. 366; dalej także: "rozporządzenie"). Na podstawie art. 92 ust. 1 u.p.s. pomoc ta przyznana została na okres 12 miesięcy – od dnia 1 sierpnia 2012 r., to jest od miesiąca złożenia wniosku do dnia 30 lipca 2013 r. Z uwagi na zmianę liczbę członków rodziny, uwzględniając fakt urodzenia w dniu 16 października 2012 r. dziecka - S. S. A., organ pierwszej instancji decyzją z dnia 30 listopada 2012 r., a następnie decyzją z dnia 23 stycznia 2013 r., zmienił wydaną w dniu 30 października 2012 r. decyzję w części ustalającej wysokość świadczenia, stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia zwiększając wysokość świadczenia do wysokości właściwej dla trzyosobowej rodziny. W ocenie SKO bezsporne jest, że pomoc udzielona I. A. dotyczy również urodzonej w trakcie realizacji programu integracyjnego S. S. A.. Kolegium nie podzieliło poglądu, że małoletnie dziecko, z uwagi na fakt uzyskania statusu osoby objętej ochroną uzupełniającą w okresie, w którym I. A. był objęty Indywidualnym Programem Integracji, uprawnione jest do samodzielnego uzyskania pomocy w celu wspierania procesu integracji, niezależnie od jego sytuacji. W ocenie organu odwoławczego, pomoc, o której stanowi art. 91 u.p.s., ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na wspieranie procesu integracji osób, które uzyskały status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą w początkowym okresie pobytu w Polsce, poprzez zabezpieczenie pomocy materialnej, pomocy w nauczeniu języka polskiego oraz podjęciu zatrudnienia. Za tym, że udzielana cudzoziemcom pomoc ma charakter jednorazowy przemawia fakt, że pomoc ta nie przysługuje w dowolnym czasie, lecz wyłącznie w okresie, o którym stanowi przepis. Art. 91 ust. 3 u.p.s. ograniczył termin, w jakim można ubiegać się o udzielenie pomocy, zakreślając 60-dniowy termin na złożenie wniosku o jej przyznanie, który biegnie od dnia uzyskania statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, a art. 92 ust. 1 u.p.s., ogranicza możliwość uzyskania tej formy wsparcia przez okres dłuższy niż 12 miesięcy. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 91 ust. 4 u.p.s., złożony przez cudzoziemca wniosek o udzielenie pomocy zmierzającej do wspierania procesu jego integracji obejmuje małoletnie dzieci oraz jego małżonkę, jeżeli uzyskali w Rzeczpospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą. Skoro warunkiem uzyskania pomocy jest złożenie wniosku, a wniosek ten z urzędu obejmuje małoletnie dzieci, brak jest podstaw do udzielenia jej po raz kolejny, gdyż pomoc ta została już cudzoziemcowi przyznana. Dodatkowo organ zauważył, że w świetle powołanych regulacji prawnych udzielona na podstawie art. 91 u.p.s. forma wsparcia wprawdzie obejmuje nie tylko wnioskodawcę, lecz również członków jego rodziny, to jednak koncentruje się przede wszystkim wokół osób przybyłych na teren Polski, nie zaś wobec osób, które narodziły się w rodzinie, dla jakiej pomoc została udzielona. Zdaniem SKO w sprawie nie można pomijać również faktu, że Indywidualny Program Integracji, jakim objęty był I. A., został zakończony w dniu 30 lipca 2013 r., co oznacza, że na obecnym etapie nie jest możliwe jego modyfikowanie z uwagi na uzyskanie przez małoletnie dziecko ochrony uzupełniającej. Kolegium wyraziło pogląd, że program integracji ma na celu wspieranie procesu integracji cudzoziemca z polskim społeczeństwem, a w przypadku kilkumiesięcznego dziecka trudno sobie wyobrazić jego czynny udział w tym procesie. Ponieważ analiza przepisów nie wskazuje na możliwość samodzielnego ubiegania się przez małoletnie dziecko cudzoziemca o objęcie Indywidualnym Programem Integracji, w sprawie bez znaczenia jest, zdaniem SKO, czy wniosek taki złożony został w czasie, w którym realizowany był ten program, czy też po jego ustaniu. W skardze na powyższą decyzję zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: 1. art. 10 k.p.a. poprzez niepouczenie strony przed wydaniem decyzji o przysługującym uprawnieniu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, niewyznaczenie stosownego terminu do zapoznania się z aktami sprawy i do złożenia końcowego oświadczenia w sprawie; 2. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji dokonanie niewłaściwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego; 3. błędne ustalenie faktyczne polegające na przyjęciu, że po narodzinach S. S. A. pobierane świadczenia otrzymywane jako pomoc w ramach programu integracyjnego uległy zwiększeniu; 4. art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu administracji publicznej; 5. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a. poprzez brak ponownego, merytorycznego rozpatrzenia w pełnym zakresie mojej sprawy. Decyzji zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: 1. § 3 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; 2. art. 91 ust. 3 w zw. art. 91 ust. 4 u.p.s., poprzez uznanie przez organ drugiej instancji, że małżonkowi i małoletnim dzieciom nie przysługuje w ogóle pomoc w ramach programu integracyjnego w sytuacji otrzymania decyzji o objęciu ochroną międzynarodową po uprzednim uzyskaniu tożsamej decyzji przez jednego z małżonków, podczas gdy przepis ustępu 4 ma charakter porządkowy, regulujący wyłącznie sytuację, gdy członkowie rodziny zostają objęci ochroną międzynarodową jednocześnie; 3. art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nieznajdujące uzasadnienia różnicowanie dostępu do pomocy w ramach programu integracyjnego małoletnich dzieci w zbliżonym wieku, które zostały objęte wnioskiem rodzica o udzielenie pomocy w ramach programu integracyjnego, a tych, w stosunku do których zostały wydane odrębne decyzje o udzieleniu wskazanej wyżej ochrony dopiero po złożeniu takiego wniosku przez rodzica. Mając na uwadze powyższe zarzuty, przedstawiciel ustawowy skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że przywołane przepisy rozporządzenia odnoszą się do członków rodziny, którzy spełniają warunki do pobierania świadczeń w ramach programu integracyjnego, to jest uzyskali w ramach procedury o nadanie statusu uchodźcy jedną z form ochrony międzynarodowej - status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą. Małżonka ojca skarżącej uzyskała zgodę na pobyt tolerowany, w konsekwencji czego świadczenia takie nie były jej wypłacane, bowiem osobom z pobytem tolerowanym pomoc taka nie przysługuje. Względem skarżącej decyzja o przyznaniu ochrony uzupełniającej została wydana w dniu 23 maja 2013 r., a tym samym ojciec skarżącej nie pobierał świadczeń integracyjnych na córkę, na podstawie decyzji, w których posiadaniu był organ drugiej instancji. Świadczenia te ojciec skarżącej pobierał wyłącznie za siebie, a nie za każdego członka rodziny, czyli łącznie za 3 osoby. W rzeczywistości świadczenia, które otrzymywałem po narodzinach dziecka uległy znacznemu zmniejszeniu a nie zwiększeniu. Zdaniem przedstawiciela ustawowego skarżącej, przepis art. 91 ust. 4 u.p.s., odczytywany łącznie z ustępem 3 tego artykułu, ma wyłącznie charakter porządkowy. Wynika zatem z niego, że w sytuacji, gdy więcej niż jeden członek rodziny zostaje objęty ochroną międzynarodową w tym samym czasie, wszyscy członkowie rodziny zostają ujęci w jednym wniosku z przyczyn technicznych. Nie należy stosować wykładni rozszerzającej tego przepisu, w myśl której uzyskanie przez małżonka lub małoletnich dzieci ochrony po złożeniu wniosku, o którym mowa powyżej, jest podstawą do odmowy przyznania im pomocy w ramach programu integracyjnego. Osoby te również potrzebują pomocy integracyjnej i celem przepisu na pewno nie było uzależnienie otrzymania tej pomocy od uzyskania ochrony międzynarodowej przez wszystkich członków w tym samym momencie. Brak jest również podstaw, by różnicować w tym zakresie małoletnie dzieci, które uzyskują ochronę przykładowo kilka miesięcy po objęciu ochroną rodzica. W skardze zarzucono również, że dołączona do odwołania od decyzji organu pierwszej instancji decyzja wydana w innej sprawie przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...] potwierdza, że gdyby ojciec skarżącej mieszkał wraz z rodziną w innej części Polski i tam ubiegał się o pomoc w ramach programu integracyjnego dla mojej córki, decyzja organu byłaby inna. Takie działanie organów narusza zasadę równości określoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz godzi w zasadę pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej wyrażoną w art. 8 k.p.a. W ocenie strony skarżącej organ drugiej instancji w sposób dowolny, to jest pomijając analizę pod kątem zgodności z przepisami rozporządzenia poszczególnych decyzji wydanych przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w niniejszej sprawie, stwierdził, że skarżąca korzystała z programu integracyjnego, gdyż świadczenia po jej narodzinach uległy zwiększeniu. Tym samym organ uchybił obowiązkom spoczywającym na nim z mocy art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ odwoławczy naruszył również, jak podniesiono w skardze, art. 15 w zw. z art. 138 k.p.a., gdyż nie rozpatrzył on merytorycznie niniejszej sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 7 ustawy o pomocy społecznej, pomocy tej udziela się osobom i rodzinom. Taka pomoc może być udzielona z powodu trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą (art. 7 pkt 11 u.p.s.). W myśl art. 1 pkt 2 u.p.s., ustawa ta określa rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. Zasada określoności świadczeń z pomocy społecznej ma istotne znaczenie dla oceny zakresu obowiązków Państwa z tytułu zabezpieczenia społecznego obywateli, bowiem ustawodawca ograniczył tę pomoc tylko do świadczeń określonych ustawowo, a nadto – zgodnie z zasadą pomocniczości – dodatkowo ją zawęził do przypadków, w których występuje realna potrzeba osób chcących skorzystać z pomocy społecznej, co odpowiada celom i możliwościom pomocy społecznej (zob. np.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1296/11, publ. CBOSA). Zgodnie z art. 91 ust. 1 pkt. 1 u.p.s., cudzoziemcowi, który uzyskał w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, udziela się pomocy mającej na celu wspieranie procesu jego integracji ("pomocą dla cudzoziemca"). Pomocy dla cudzoziemca udziela się na wniosek cudzoziemca złożony do starosty, za pośrednictwem powiatowego centrum pomocy rodzinie, w terminie 60 dni od dnia uzyskania przez niego w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej (art. 91 ust. 3 u.p.s.). Wniosek obejmuje małoletnie dzieci cudzoziemca oraz jego małżonka, jeżeli uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą (art. 91 ust. 4 u.p.s.). Jest w sprawie bezsporne, że przedstawiciel ustawowy skarżącej (I. A.) w dniu 13 czerwca 2013 r. złożył wniosek o objęcie skarżącej indywidualnym program integracyjnym dla cudzoziemców, a decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o udzieleniu jej ochrony uzupełniającej wydana została w dniu 23 maja 2013 r. (nr [...]). Nie ulega więc wątpliwości, że w dacie złożenia wniosku o objęcie skarżącej indywidualnym program integracyjnym dla cudzoziemców, wobec udzielenia jej ochrony uzupełniającej na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2012, poz. 680 ze zm.), skarżąca – co do zasady – spełniała podstawową przesłankę do ubiegania się o udzielenie pomocy, mającej na celu wspieranie procesu integracji cudzoziemca, określoną w art. 91 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Jest jednak przy tym oczywiste, że spełnienie wymagania dotyczącego statusu cudzoziemca – udzielenie ochrony uzupełniającej – nie może być uznane za wyłączny warunek udzielenia pomocy mającej na celu wspieranie procesu integracji cudzoziemca, bowiem udzielenie tej pomocy uzależnione jest od spełnienia także innych ustawowo określonych przesłanek. Zaliczyć do nich należy złożenie przez cudzoziemca wniosku w terminie 60 dni od dnia uzyskania przez cudzoziemca w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej lub – w stanie prawnym po wejściu w życie ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r., poz. 1004) – uzyskania przez cudzoziemca zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Jak wynika ponadto z przepisu art. 91 ust. 4 u.p.s. – w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji – wniosek o udzielenie tej pomocy winien obejmować małoletnie dzieci cudzoziemca oraz jego małżonka, jeżeli uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą. O ile kwestia terminu do złożenia stosownego wniosku (art. 91 ust. 3 u.p.s.) nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji – wobec jego zachowania, to zasadnicza rozbieżność dotyczy interpretacji art. 91 ust. 4 u.p.s., a w konsekwencji wpływu zawartej w tym przepisie normy prawnej na sytuację prawną skarżącej. Zdaniem skarżącej art. 91 ust. 4 u.p.s. ma charakter porządkowy i dotyczy sytuacji, gdy więcej niż jeden członek rodziny zostaje objęty ochroną międzynarodową w tym samym czasie; w takim przypadku wszyscy członkowie rodziny zostają ujęci w jednym wniosku z przyczyn technicznych. Ponadto skarżąca uważa, że co do tego przepisu nie należy stosować wykładni rozszerzającej, w myśl której uzyskanie przez małżonka lub małoletnich dzieci ochrony po złożeniu wniosku, o którym mowa powyżej, jest podstawą do odmowy przyznania im pomocy w ramach programu integracyjnego. Skarżąca podkreśliła, że te osoby również potrzebują pomocy integracyjnej i celem przepisu na pewno nie było uzależnienie otrzymania tej pomocy od uzyskania ochrony międzynarodowej przez wszystkich członków w tym samym. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pogląd ten jest błędny. Nie budzi wątpliwości Sądu, że odkodowanie treści normy prawnej regulującej kwestię skutków prawnych ustawowego obowiązku objęcia wnioskiem o udzielenie pomocy cudzoziemcowi także małoletnich dzieci cudzoziemca oraz jego małżonka (o ile uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą), wymaga zastosowania innych metod wykładni niż wykładnia językowa, bowiem ustalenie rzeczywistego brzmienia omawianego przepisu przy zastosowaniu jedynie wykładni językowej nie jest możliwe. Jest to konsekwencją niejednoznaczności art. 91 ust. 4 u.p.s., gdyż przepis ten jest jednoznaczny językowo tylko co do pojęć w istocie niewymagających interpretacji – "wniosek", "małżonek cudzoziemca", "małoletnie dzieci cudzoziemca", zaś pojęcie "obejmuje" nie zostało wyjaśnione w drodze definicji legalnej. Z tego względu obowiązkiem organu stosującego prawo – w tym sądu – jest zastosowanie wszystkich koniecznych dyrektyw wykładni w celu ustalenia treści analizowanej normy prawnej, przy czym trzeba podkreślić, że obowiązek ten jest w istocie niezależny od tego, czy uzyskano już wcześniej jednoznaczność interpretowanych zwrotów, czy też nie (zob. M. Zirk-Sadowski [w:] System prawa administracyjnego, red.: R. Hauser, Z. Niewiadomski., A. Wróbel; t. 4, Wykładnia w prawie administracyjnym, Warszawa 2012, § 22, nb 103). W pierwszej kolejności niezbędne jest wyodrębnienie w analizowanej regulacji przepisu podstawowego dla przedmiotu sprawy, którym niewątpliwie jest art. 91 ust. 1 tiret pierwsze u.p.s., który stanowi, że cudzoziemcowi – spełniającemu wymagania określone art. 91 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy – udziela się pomocy mającej na celu wspieranie procesu jego integracji (pomoc dla cudzoziemca). Regulacja ta, jakkolwiek podstawowa z uwagi na jej charakter jako źródło prawa podmiotowego, nie pozwala na pełną rekonstrukcję normy prawnej jedynie na podstawie tego przepisu, co wiąże się z koniecznością odwołania do innych przepisów podstawowych, do których zaliczyć należy art. 92 ust 1 u.p.s., zgodnie z którym pomocy dla cudzoziemca udziela się w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy. Kolejnym takim przepisem jest art. 93 ust 1 tej ustawy, zgodnie z którym pomoc dla cudzoziemca jest realizowana w ramach indywidualnego programu integracji, określającego wysokość, zakres i formy pomocy, w zależności od indywidualnej sytuacji życiowej cudzoziemca i jego rodziny. Do tej grupy przepisów zaliczyć należy także mający zastosowanie w rozstrzyganej sprawie art. 91 ust. 4 u.p.s. oraz art. 7 pkt 11 wspomnianej ustawy, zgodnie z którym pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom z powodu trudności w integracji cudzoziemców. Dopiero cała wyżej przedstawiona regulacja, obejmująca zespół równorzędnych przepisów podstawowych, stanowi źródło rekonstrukcji mającej zastosowanie w sprawie normy prawnej, której treść wyinterpretowana na tej podstawie pozwala na ustalenie zarówno strony podmiotowej, jak i przedmiotowej normy, a nadto zakresu przyznanego przez ustawodawcę uprawnienia. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego treść tak odkodowanej normy prawnej – w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji – przedstawia się następująco. Pomoc w celu wspierania procesu integracji cudzoziemca, udzielana cudzoziemcowi, który uzyskał w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, jest formą pomocy społecznej przysługującej – na podstawie art. 91 ust. 1 pkt 1 lub 2 w zw. z art. art. 91 ust. 4 u.p.s. – zarówno temu cudzoziemcowi, jak i jego rodzinie (małżonkowi oraz małoletnim dzieciom cudzoziemca), jeżeli osoby te także uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą. Wysokość, zakres i formy tej pomocy uzależnione są od indywidualnej sytuacji życiowej cudzoziemca i jego rodziny, przy uwzględnieniu łącznie potrzeb wszystkich osób uprawnionych do tej pomocy (art. 93 ust. 1 w zw. z art. art. 91 ust. 4 u.p.s.). Zastosowana wyżej systemowa wykładnia analizowanych przepisów oraz jej rezultat w żadnej mierze nie pozostają w sprzeczności z regułami wykładni językowej, a nadto nie zachodzi kolizja z regułami wykładni celowościowo-funkcjonalnej. Co więcej, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przy zastosowaniu każdej ze wskazanych metod wykładni, ustalona wyżej treść normy prawnej jest poprawna. Zauważyć ponadto należy, że taki rezultat wykładni potwierdza analiza przepisów uzupełniających do wskazanych wyżej przepisów podstawowych. Zgodnie bowiem z art. 92 ust. 1 pkt 1 u.p.s., świadczenia pieniężne ustalane są w wysokości od 446 zł do 1 175 zł miesięcznie na osobę, co przesądza o objęciu tą pomocą wszystkich uprawnionych członków rodziny, nie zaś samego wnioskodawcy. Ponadto w przypadku, gdy pomoc dla cudzoziemca zostanie wstrzymana (art. 95 ust. 1 tej ustawy), a pomocą objęte były inne osoby – pomoc jest kontynuowana dla tych osób do momentu zakończenia indywidualnego programu integracji (art. 95 ust. 4a). Jeśli zaś decyzja o udzieleniu pomocy zostanie uchylona z powodów wskazanych w art. 95 ust. 4 u.p.s., a pomocą objęte były inne osoby, wówczas wydaje się odrębną decyzję o przyznaniu pomocy, na podstawie której osoby te kontynuują indywidualny program integracji (art. 95 ust. 4b). W świetle powyższego uznać należy, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego nie zasługują na uwzględnienie. W szczególności niezasadny jest zarzut naruszenia art. 91 ust. 3 w zw. art. 91 ust. 4 u.p.s. wskutek uznania przez organ drugiej instancji, że małżonkowi i małoletnim dzieciom nie przysługuje w ogóle pomoc w ramach programu integracyjnego w sytuacji otrzymania decyzji o objęciu ochroną międzynarodową, po uprzednim uzyskaniu tożsamej decyzji przez jednego z małżonków. Jak bowiem już wyżej stwierdzono, ustawowe zasady przyznawania pomocy dla cudzoziemców pozwalają na uznanie, że owa pomoc stanowi spójny instrument wsparcia zarówno cudzoziemca, jak i jego rodziny, w którym małoletnie dziecko cudzoziemca – poza swego rodzaju wyjątkiem określonym w art. 91a ust. 1 i 2 u.p.s. – jest beneficjentem pomocy udzielonej rodzinie, zaś potrzeby takiego dziecka winny być brane pod uwagę jedynie przy określaniu wysokości, zakresu i formy takiej pomocy rodzinie. Z tego samego względu niezasadne są także zarzuty naruszenia § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 marca 2009 r w sprawie udzielania pomocy cudzoziemcom, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, co miało być skutkiem błędnej jego wykładni i niewłaściwego zastosowania. Przepis ten reguluje zagadnienie łącznej wysokości świadczeń na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych z nauką języka polskiego przysługujących cudzoziemcowi i z tej racji nie mógł być naruszony, bowiem organy obu instancji zasadnie uznały, że nie miał on w sprawie zastosowania. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji, poprzez nieznajdujące uzasadnienia różnicowanie dostępu do pomocy w ramach programu integracyjnego małoletnich dzieci w zbliżonym wieku, które zostały objęte wnioskiem rodzica o udzielenie pomocy w ramach programu integracyjnego, a tych, w stosunku do których zostały wydane odrębne decyzje o udzieleniu ochrony dopiero po złożeniu wniosku przez rodzica. Zarzut ten opiera się na założeniu, że cudzoziemcy mieszkający wraz z rodziną w innej części Polski i tam ubiegający się o pomoc, są traktowani inaczej niż miało to miejsce w przypadku skarżącej, co narusza art. 32 ust. 1 Konstytucji. Podkreślić należy, że z zasady równości wyrażonej w Konstytucji wynika, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Podmioty różniące się mogą być natomiast traktowane odmiennie. Ocena każdej regulacji prawnej z punktu widzenia zasady równości musi być zatem poprzedzona dokładnym zbadaniem sytuacji prawnej podmiotów i przeprowadzeniem analizy, zarówno jeśli chodzi o ich cechy wspólne, jak i cechy je różniące (por. wyrok TK z dnia 28 maja 2002 r., P 10/01, OTK ZU nr 3/A/2002, poz. 35). Argumentacja ta odnosi się w pełni do sygnalizowanej w skardze nierówności w traktowaniu cudzoziemców przez organy administracji publicznej, a w istocie zróżnicowanej praktyki organów w innych częściach kraju. Zauważyć jednak trzeba, że sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej jedynie w granicach rozstrzyganej sprawy, co wyklucza ocenę prawidłowości decyzji administracyjnych wydawanych w innych sprawach – art. 134 § 1 p.p.s.a. Bezzasadne są także zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Wbrew bowiem tezie skargi organy obu instancji nie naruszyły art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., z których wynika obowiązek: podjęcia wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.), wyczerpującego zgromadzenia i zbadania materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), dokonania oceny istotnych dla sprawy okoliczności w odniesieniu do całokształtu prawidłowo zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), a także konieczność przeprowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej. Zarzut naruszenia art. 10 i 81 K.p.a., poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków, może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. (wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, ONSAiWSA 2007, nr 6, poz. 157; W. Taras, Glosa do wyroku NSA z dnia 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, OSP 2007, nr 3, poz. 26). Strona skarżąca nie wykazała w żaden sposób, by została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, czy też możliwości złożenia wyjaśnień i by uchybienie tym przepisom mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie wykazała ona w szczególności, by fakt niezawiadomienia ją przed wydaniem zaskarżonej decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwił jej możliwość brania czynnego udziału w postępowaniu. Nieuzasadniony był również zarzut co do naruszenia przez organ drugiej instancji art. 15 w zw. z art. 138 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącej, organ ten nie naruszył zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, gdyż ponownie rozpatrzył i rozpoznał merytorycznie niniejszą sprawę, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania na rzecz skarżącej pomocy mającej na celu wspieranie procesu integracji cudzoziemca. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło