II SA/Lu 1261/03
WyrokWSA w Lublinie2004-05-20
Skład orzekający: Maciej Kierek, Jerzy Drwal, Wojciech Kręcisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę szamba, wybudowanego na podstawie pozwolenia na budowę z 1987 r. i zakończonego w 1994 r., może być wydana na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. i późniejszych nowelizacji, czy też powinny mieć zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w przypadku inwestycji zakończonej przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., do której przed tym dniem wszczęto postępowanie administracyjne, należy stosować przepisy dotychczasowe (ustawa z 1974 r.). W niniejszej sprawie, ze względu na zakończenie budowy w 1994 r. i przyjęcie budynku do użytkowania, a także wcześniejsze kontrole organów, które nie stwierdziły nieprawidłowości, zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. i późniejszych nowelizacji stanowiłoby retroaktywne działanie prawa. Ponadto, sąd wskazał, że istniejące okoliczności, takie jak podłączenie do sieci wodociągowej i planowana budowa kolektorów sanitarnych, mogą wpływać na ocenę przesłanek do nakazu rozbiórki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki betonowego szamba, które zostało wybudowane przez B. i J.M. w sposób odbiegający od ustaleń pozwolenia na budowę z 1987 r. Zarówno Powiatowy, jak i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymali w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę. Skarżąca B.M. podnosiła, że inwestycja została zakończona w 1994 r., budynek mieszkalny przyjęto do użytkowania bez zastrzeżeń, a zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. jest retroaktywne. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zasądzając jednocześnie od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Jerzy Drwal asesor WSA, Wojciech Kręcisz (spr.) asesor WSA, Protokolant stażysta Tomasz Wójcik, po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budowli I. uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. znak [...], które nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej B. M. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzja z dnia [...] września 2003 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa w związku z art. 80 ust. 2 pkt. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. Nr 106, poz. 1126 z 2000 r. z późniejszymi zmianami) po rozpatrzeniu odwołania B.M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2003 r., NB. [...], nakazującej B. i J.M. rozbiórkę betonowego zbiornika na nieczystości ciekłe (szamba) usytuowanego na działce nr geodezyjny 1162 w D. przy ul. O, wybudowanego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż w toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji podczas oględzin dokonanych w dniu 4 lipca 2003 r. na działce nr 1162 położonej w D. ustalił, iż B. i J.M. wybudowali betonowy zbiornik na nieczystości ciekłe (szambo). Wskazane jednokomorowe szambo o wymiarach zewnętrznych 2,30 x 2,00 m usytuowane zostało w odległości 0,50 m od granicy działki sąsiedniej (otwór do usuwania nieczystości w odległości 0,70 m od granicy) i 13,30 m od studni posadowionej na sąsiedniej działce stanowiącej własność T.B. Organ I instancji stwierdził, iż inwestorzy realizując inwestycję na podstawie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wraz z urządzeniami towarzyszącymi z dnia 6 listopada 1987 r. odstąpili w sposób istotny od warunków pozwolenia na budowę zmieniając wymiary obiektu i jego usytuowanie na gruncie naruszając przy tym warunki wskazane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (§ 31 ust. 1 pkt. 3 oraz § 36 ust. 2 pkt. 2 i ust. 5) w związku, z czym wydana została na podstawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane decyzja nakazująca B. i J.M. rozbiórkę zbiornika na nieczystości ciekłe (szamba) – zgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę na działce należącej do B. i J. M. projektowane było szambo dwukomorowe z kręgów betonowych Ø 1000 i jak wynika z planu zagospodarowania działki zlokalizowane miało być ono w odległości 7,50 m (licząc od osi szamba) od granic nieruchomości. Stwierdzając w toku oględzin fakt odstąpienia w sposób istotny od warunków pozwolenia na budowę poprzez zmianę wymiaru obiektu oraz jego usytuowania na działce, organ I instancji decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. znak [...], wydaną na podstawie przepisu art. art. 51 ust. 1 pkt. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. Nr 106, poz. 1126 z 2000 r. z późniejszymi zmianami) nakazał inwestorom B. i J. M. rozbiórkę zbiornika na nieczystości ciekłe (szamba).
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła B.M., inwestor wykonanych robót budowlanych. W swoim odwołaniu formułowana ona zarzut, iż wydana decyzja o nakazie rozbiórki jest niesprawiedliwa. Podnosiła ona w uzasadnieniu swojego stanowiska, iż inwestycja w postaci budowy domu mieszkalnego wraz z towarzyszącymi urządzeniami realizowana była na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 5 listopada 1987 r., a także, że w dniu 22 lutego 1994 r. przeprowadzona została przez Urząd Miejski kontrola prawidłowości składowania nieczystości płynnych oraz zabezpieczenia przydomowego ujęcia wody, w rezultacie, której ustalono, iż zabezpieczenia studni oraz szamba są prawidłowe, a ponadto, iż pismem z dnia 23 lutego 2003 r. Urzędu Rejonowego, znak [...] wybudowany budynek mieszkalny wraz z towarzyszącą mu infrastrukturą techniczną przyjęte zostały do użytku – na dowód tych okoliczności, B.M. dołączyła do odwołania kopie protokołu kontroli oraz pisma Urzędu Rejonowego. Niezależnie od powyższego B.M. podnosiła także, iż w maju 1997 r. do użytku została oddana sieć wodociągowa z przyłączeniami do budynków mieszkalnych przy ul. O. i A., w tym do jej budynku oznaczonego nr 21 oraz do budynku oznaczonego nr 19, a należącego do T.B.– na tę okoliczność dołączyła ona kopię mapy. W tym kontekście, B.M. wskazywała również i na to, iż aktualnie Urząd Miejski podjął działania zmierzające do budowy kolektorów sanitarnych między innymi w ul. A. i O. W świetle wskazanych okoliczności, jak również eksponując to, iż przez okres 6 lat użytkowania domu mieszkalnego i towarzyszącej mu infrastruktury technicznej właściwe organy nie wnosiły żadnych zastrzeżeń, B.M. wyrażała swoje niezadowolenie i niezrozumienia dla decyzji o nakazie rozbiórki szamba podnosząc przy tym, iż działka sąsiednia należąca do T.B. nie jest w istocie rzeczy użytkowana przez niego, albowiem na stałe zamieszkuje on w W.
Rozpatrując odwołanie skarżącej organ II instancji stwierdził, iż decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana została w sposób prawidłowy, albowiem zbiornik na nieczystości ciekłe (szambo) wybudowany został przez B. i J.M. w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w pozwoleniu na budowę i w obowiązujących przepisach określających warunki techniczne, co zgodnie z przepisem art. 51 ust. 1 pkt. 1 i ust. 4 ustawy Prawo budowlane obligowało organ nadzoru budowlanego do nałożenia na inwestorów obowiązku rozbiórki, zwłaszcza, że istniejącego stanu nie można doprowadzić do stanu zgodnego z przepisami określającymi warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W tym względzie, nie podzielając argumentacji zawartej w odwołaniu B.M. i uznając zaskarżoną decyzję za trafną, organ II instancji podniósł, iż w jego przekonaniu dla oceny trafności zaskarżonej decyzji nie ma żadnego znaczenia błędne odwołanie się przez organ I instancji do przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Skoro, bowiem, jak wywodził organ II instancji pozwolenie na budowę przedmiotowego obiektu wydane zostało w 1987 r. to w stosunku do niego winny mieć zastosowanie obowiązujące w dacie jego wydania przepisy rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Błędne odwołanie się do przepisów rozporządzenia z 1994 r. w przekonaniu organu II instancji nie miało jednak żadnego znaczenia dla trafności rozstrzygnięcia, albowiem wybudowany przez B. i J.M. zbiornik na nieczystości nie spełniał również warunków określonych przepisem § 23 ust. 4 warunków technicznych z 1980 r., w świetle, których dopuszcza się lokalizowanie na nie skanalizowanych terenach zabudowy związanej z gospodarstwami rolnymi i zabudowy jednorodzinnej szczelnych zbiorników do gromadzenia nieczystości ciekłych w odległości, co najmniej 2 m od linii regulacyjnej drogi lub granicy działki – w omawianym przypadku jak wskazał organ odwoławczy odwołując się do dokonanych oględzin jest to 0,50 m – a ponadto lokalizacja obiektu nie spełnia również warunków § 21 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia, albowiem przepis ten wymaga zachowania odległości, co najmniej 15,0 m zbiornika na nieczystości od osi studni – w omawianym przypadku odległość ta wynosi 13,30 m. W tych okolicznościach, organ II instancji odwołując się do przywołanych przepisów rozporządzenia z 1980 r. podnosił, iż decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest trafna. Ponadto, odwołując się do argumentów powoływanych w odwołaniu, organ II instancji podnosił, iż dla trafności zaskarżonej decyzji nie ma żadnego znaczenia to, iż sąsiadujące ze sobą działki zostały przyłączone do sieci wodociągowej, co czynić ma korzystanie ze studni zbędnym, a to, dlatego że przecież przedmiotowy zbiornik na nieczystości ciekłe został posadowiony na działce B. i J.M. wbrew wymogom warunków technicznych w zakresie, w jakim ustalają one odległość tego rodzaju obiektów od granic działki sąsiedniej. Ponadto w uzasadnieniu swojego stanowiska, organ II instancji podniósł także, iż dla oceny trafności i prawidłowości decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie ma żadnego znaczenia to, iż Urząd Rejonowy przyjął do użytkowania budynek mieszkalny wraz z towarzyszącą mu infrastrukturą techniczną, jak również i to, że pracownicy Urzędu Miejskiego nie stwierdzili nieprawidłowości w zakresie gromadzenia nieczystości płynnych oraz zabezpieczenia przydomowego ujęcia wody.
Od tej decyzji B.M. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu swojego żądania skarżąca formułowała zarzuty wydania zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji z naruszeniem prawa. Odwołując się do przepisów art. 48, 49 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane, a także do przepisu art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane skarżąca wywodziła, iż w dotyczącej ja sytuacji winny mieć zastosowanie dotychczasowe przepisy, a nie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994 r. w tym kontekście, podnosiła, iż w jej sprawie doszło do retroaktywnego zastosowania przepisów prawa, zwłaszcza, że przecież jej inwestycja zrealizowana została na podstawie pozwolenia na budowę wydanego pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy, a także, że budynek mieszkalny wraz z towarzyszącą infrastruktura techniczną przyjęty został do użytkowania przez właściwy organ, który nie zgłaszał przy tym żadnych zastrzeżeń, ani w momencie przyjmowania obiektu do użytkowania, ani też później przez cały okres jego eksploatacji. Ponadto, skarżąca kwestionowała zasadność wydania zaskarżonej decyzji na podstawie przepisu art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane albowiem w jej przekonaniu mają one zastosowanie tylko i wyłącznie do robót wykonywanych, a nie wykonanych, tak jak w przypadku jej inwestycji.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i kwestionując słuszność zarzutu uniemożliwienia skarżącej udziału w toczącym się postępowaniu wnosił o oddalenie skargi. Ponadto w odpowiedzi na skargę dokonał egzegezy przepisu art. 51 ustawy Prawo budowlane podnosząc, iż stanowi on prawidłową podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
W przekonaniu Sądu, kontrola zaskarżonej decyzji zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prowadzi do wniosku, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W tym względzie zasadnie podzielić należy racje skarżącej sprowadzające się do zarzutu wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego. Według Sądu, bowiem poza sporem jest, iż w sprawie niniejszej winny mieć zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r., a o zasadności tego stanowiska przekonuje szereg bardzo istotnych okoliczności.
Po pierwsze, podnieść należy, iż skarżąca i jej małżonek realizowali inwestycje w postaci budowy domu mieszkalnego wraz z towarzyszącymi urządzeniami infrastruktury technicznej na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] listopada 1987 r. znak [...] wydanej pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Nie jest też sporne, iż proces inwestycyjny zakończyli oni w 1994 r., czego dowodzi to, iż pismem z dnia 23 lutego 1994 r. znak NB. 7356.VIII/3/94 Urząd Rejonowy przyjął zgłoszenie do użytkowania z dniem 23 lutego 1994 r. budynku mieszkalnego zrealizowanego na podstawie wyżej wskazanego pozwolenia na budowę; dnia poprzedniego zaś, tj. 22 lutego 1994 r. w rezultacie przeprowadzonej kontroli poprzedzającej przyjęcie zgłoszenia budynku mieszkalnego do użytkowania nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości w zakresie odnoszącym się do składowania nieczystości płynnych oraz zabezpieczenia przydomowego ujęcia wody na terenie posesji małżonków M., stwierdzając, iż zabezpieczenie studni oraz szamba jest prawidłowe.
Po drugie, jakkolwiek bezspornym faktem jest, iż na posesji skarżącej znajduje się jednokomorowe szambo o wymiarach zewnętrznych 2,30 x 2,00 m usytuowane w odległości 0,50 m od granicy działki sąsiedniej (otwór do usuwania nieczystości w odległości 0,70 m od granicy) i 13,30 m od studni posadowionej na sąsiedniej działce stanowiącej własność T.B., co wskazuje na to, iż inwestorzy odstąpili od warunków pozwolenia na budowę zmieniając wymiary obiektu i jego usytuowanie na gruncie – zgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę na działce należącej do B. i J. M. projektowane było szambo dwukomorowe z kręgów betonowych Ø 1000 i jak wynika z planu zagospodarowania działki zlokalizowane miało być ono w odległości 7,50 m (licząc od osi szamba) od granic nieruchomości – odstępstwo to, w zakresie, w jakim odnosi się do nakazywanych odległości, narusza przepisy rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (§ 23 ust. 4 warunków technicznych z 1980 r., dopuszcza lokalizowanie na nie skanalizowanych terenach zabudowy związanej z gospodarstwami rolnymi i zabudowy jednorodzinnej szczelnych zbiorników do gromadzenia nieczystości ciekłych w odległości, co najmniej 2 m od linii regulacyjnej drogi lub granicy działki – w omawianym przypadku jest to 0,50 m; § 21 ust. 1 pkt. 3 warunków technicznych nakazuje zachowanie odległości, co najmniej 15,0 m zbiornika na nieczystości od osi studni – w omawianym przypadku jest to 13,30 m) – to jednak równie bezsporną okolicznością, do której również odwołuje się organ II instancji jest to, iż w 1997 r. budynki mieszkalne znajdujące się na działkach skarżącej oraz na działce sąsiedniej należącej do T.B. zostały przyłączone do sieci wodociągowej. Okoliczność ta nie może pozostawać bez wpływu dla kwestii naruszenia warunków technicznych, o których mowa w § 21 ust. 1 pkt. 3 wyżej przywoływanego rozporządzenia.
W przekonaniu Sądu, konfrontując ze sobą wskazane wyżej okoliczności zasadnie należy przyjąć, iż przecież odwołując się już chociażby do doświadczenia życiowe, właściwym organom dokonującym kontroli prawidłowości składowania nieczystości płynnych oraz zabezpieczenia przydomowego ujęcia wody na terenie posesji małżonków M., musiały być znane wskazane wyżej odstępstwa od warunków udzielonego pozwolenia na budowę, tak w zakresie odnoszącym się do samego konkretnego obiektu – szambo jednokomorowe, zamiast szamba dwukomorowego – jak również jego posadowienia na gruncie, w odległości od granic działki sąsiedniej, odbiegającej od tej, która wskazana została w decyzji. Mimo tej wiedzy, a należy jej domniemywać, nie wniesiono jednak żadnych zastrzeżeń ustalając jednocześnie, iż zabezpieczenie studni oraz szamba są prawidłowe. Znamienne jest też, iż dnia następnego, tj. 23 lutego 1994 r., właściwy organ przyjął zgłoszenie budynku mieszkalnego do użytkowania. W tych okolicznościach inwestorzy byli uprawnieni, aby wnioskować, iż jakkolwiek odstąpili we wskazany wyżej sposób od warunków określonych w decyzji, to jednak odstępstwo to sanowane zostało konkretnym, wskazanym wyżej stanowiskiem właściwego organu i właściwych służb dokonujących kontroli, stanowiącymi, według Sądu, konkretne oświadczenia wiedzy, co do prawidłowości i zgodności z obowiązującymi standardami zrealizowanej inwestycji oraz jej zakończenia.
W świetle tego poglądu zasadnie należy poddać w wątpliwość trafność podstawy prawnej, na którą w swoich decyzjach powołał się organ I i II instancji. W kontekście wskazanych wyżej okoliczności, zwłaszcza zaś niespornej kwestii odnoszącej się do zakończenia procesu inwestycyjnego, przyjąć należy, iż podstawą prawną decyzji wydanej w niniejszej sprawie winien być przepis art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974, stanowiący w ust. 1, iż "Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce [...] ", zaś w ust. 2, że "Terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce [...] jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1." W tym względzie, bowiem, odwołując się do dyspozycji przywołanego przepisu nie jest sporne, iż obiekt budowlany w postaci szamba wybudowanego przez małżonków M. wybudowany został niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie budowy. W przekonaniu Sądu odnosząc się do tej kwestii, zwłaszcza zaś konfrontując ze sobą okoliczności odnoszące się do stwierdzonego w czasie oględzin stanu rzeczywistego – szambo jednokomorowe – i stanu projektowanego wynikającego z decyzji o pozwoleniu na budowę – szambo dwukomorowe – jak również odnosząc się do niespornej kwestii innego, niż projektowane zlokalizowania szamba na działce skarżącej, zasadnie należy przyjąć, iż inwestorzy zrealizowali w istocie rzeczy inny obiekt budowlany niż ten, określony w decyzji o pozwoleniu na budowę (różnice wyrażają się w jego wielkości, konstrukcji, parametrach technicznych, posadowieniu w innym miejscu na działce; są to parametry jakościowo odmienne od wskazanych w pozwoleniu na budowę). Skoro tak, to zasadnie przyjąć też należy, iż tego rodzaju obiekt inny (nowy) wybudowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę, treść decyzji o pozwoleniu na budowę dotyczyła, bowiem innego zupełnie obiektu o jakościowo innych wymiarach, gabarytach, parametrach technicznych. Prowadzi to do wniosku, iż w sprawie niniejszej stosowanie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane znajduje swoje normatywne uzasadnienie w przepisie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane stanowiącego, iż "Przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku, do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do tych obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe."
Niezależnie od wyżej wskazanych argumentów przekonujących o zasadności prezentowanego stanowiska odnieść się należy również i do innych nie mniej istotnych. W kontekście wskazanych wyżej okoliczności faktycznych, w tym bezspornie potwierdzających przywołanymi oświadczeniami wiedzy właściwych organów zakończenie procesu inwestycyjnego, zasadnie przyjąć należy, iż w konfrontacji z nimi uzasadnione jest stosowanie przepisu art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, a nie stanowiącego jego odpowiednik przepisu art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, czy też jej przepisu art. 51 ust. 4, który stanowił podstawę prawną zaskarżonej decyzji, który to przepis wprowadzony został ustawą z dnia 22 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane, ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych ustaw. W tym kontekście podzielić należy rację skarżącej, iż stosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. w sprawie inwestycji zakończonej 23 lutego 1994 r., w stosunku, do której w części przyjąć należy jej realizację bez wymaganego pozwolenia na budowę, stanowiłoby akceptację dla retroaktywnego działania (stosowania) prawa, zwłaszcza, że przecież, abstrahując od przywołanych wyżej okoliczności uzasadniających kwalifikowanie obiektu w postaci szamba jednokomorowego za inny obiekt, niż ten wskazany w pozwoleniu na budowę, przepisy prawa obowiązujące w czasie realizacji inwestycji i jej zakończenia były również, w kontekście zarzutów formułowanych w skardze, "względniejsze" niż te, na podstawie, których wydano zaskarżoną decyzję – w tej mierze warto też podnieść, iż wskazana wyżej nowelizacja wprowadzająca przepis art. 51 ust. 4 była "wymuszona" konsekwencją, z jaką praktyka orzecznicza przyjmowała wąską wykładnię przepisu art. 51 ograniczając jego stosowanie do robót budowlanych wykonywanych, a nie zakończonych. Konfrontacja odpowiednich przepisów ustawy prawo budowlane z 1974 r. i 1994 r. – odpowiednio przepisy art. 37 i art. 48 – prowadzi ponadto do wniosku o istotnych bardzo różnicach ich zakresu normowania oraz zwłaszcza przesłankach uzasadniających wydanie decyzji o bezwarunkowym nakazie rozbiórki.
W przekonaniu Sądu, w tym kontekście zasadnie też zwrócić uwagę na kolejną kwestię podnoszoną w skardze. Nie bez znaczenia dla sprawy niniejszej jest, bowiem to, że przecież w maju 1997 r. oddana została sieć wodociągowa z przyłączami do budynków mieszkalnych w ul. O. i A. w tym do budynków nr 19 i 21, tj. odpowiednio do budynków należących do T.B. i małżonków M. , jak również i to, że przecież aktualnie trwają prace związane z budową kolektorów sanitarnych między innymi w ulicach O. i A. Są to, w przekonaniu Sądu, okoliczności istotne dla decyzji podejmowanej w niniejszej sprawie, zwłaszcza, że jak wskazano powyżej, jej materialno prawnej podstawy poszukiwać należy w przepisie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Nie pozostają one przecież bez wpływu na ocenę realizacji przesłanek decyzji wskazanych w pkt. 2 ust. 1 art. 37, a w razie ich braku przesłanki wskazanej w ust. 2 art. 37 – w tym przypadku uzasadnieniem decyzji nakazującej rozbiórkę mogą być inne ważne przyczyny. Przy tym, w świetle stanowiska prezentowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt SA Ka 557/93 i sygn. akt SA Po 1018/83) przepis art. 37 ust. 2 ustawy wyklucza oparcie decyzji administracyjnej nakazującej rozbiórkę na uznaniu administracyjnym wymagając wskazania konkretnych jej prawno materialnych przesłanek, a w razie ich braku i jednocześnie braku przesłanek wskazanych w ust. 1 art. 37, obliguje organ administracji do zalegalizowania budowy. W tym kontekście, abstrahując od wskazanych wyżej okoliczności uzasadniających dokonywanie oceny prawnej zaskarżonej decyzji przez pryzmat art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i w konsekwencji uznania zasadności stosowania w sprawie dotychczas obowiązujących przepisów, tj. przepisu art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r., dokonując innego rodzaju refleksji odnoszącej się do kwestii stosowania prawa – ta kwestia jest, bowiem przedmiotem orzekania Sądu – odwołać się należy do stanowiska - jakkolwiek wypowiedziane przy innej okazji, to jednak zachowuje swoją aktualność i zdaje się być adekwatne dla oceny niniejszej sprawy, zwłaszcza, gdy wskazać na wszystkie wyżej wymienione towarzyszące jej okoliczności i elementy – w świetle, którego "Poddanie wcześniej na innej podstawie ustawowej ukształtowanych stosunków prawnych działaniu nowego i bardziej niekorzystnego dla obywateli prawa pozostaje w sprzeczności z Konstytucją wówczas, kiedy tego rodzaju konstrukcja prawna – niezależnie od uznania lub odrzucenia jej działania wstecz – rażąco osłabia zaufanie obywatela do prawa, nie rekompensując tego skutku konieczną ochroną innych, konstytucyjnie uznawanych wartości." (L. Bar, E. Radziszewski, Kodeks budowlany. Komentarz, Warszawa 1999, s. 201).
W przekonaniu Sądu, w świetle wyżej przywołanych ustaleń i ocen zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jako wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, podlegały uchyleniu.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło