II SA/Lu 128/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz (sprawozdawca) Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi J.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 8 ust. 1 i ust. 3, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 41 pkt 2, art. 96 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania J.C., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Kierownika Działu Świadczeń i Usług Filii Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] r., znak: [...] przyznającą wnioskodawcy zasiłek celowy na zakup 1 tony opału z transportem w miesiącu październiku 2006 r. oraz ustalającą zwrot przyznanego zasiłku na 70%, tj. 251,30 zł kwoty podlegającej zwrotowi jednorazowo w terminie do dnia 30 listopada 2006 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że Kierownik Działu Świadczeń i Usług Filii Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie decyzją z dnia [...] r., znak: [...] przyznał J.C. zasiłek celowy na zakup 1 tony opału z transportem w miesiącu październiku 2006 r. oraz ustalił zwrot przyznanego zasiłku na 70%, tj. 251,30 zł kwoty podlegającej zwrotowi jednorazowo w terminie do dnia 30 listopada 2006 r. Organ pierwszej instancji uzasadnił swoje rozstrzygnięcie tym, że dochód wnioskodawcy wynoszący [...] zł, znacznie przekroczył kryterium dochodowe, które dla wnioskodawcy stanowi kwota 477,00 zł. Na podstawie art. 41 pkt 2 powołanej ustawy organ ten uznał jednak, że w niniejszej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na przyznanie stronie zasiłku celowego, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku. W ocenie organu dochód wnioskodawcy uzasadniał jednorazowy zwrot 70% udzielonej pomocy. Organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 78 i art. 91 ustawy, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477,00 zł. Zdaniem Kolegium w tej sytuacji J.C., którego dochód miesięczny wyniósł [...] zł, nie był uprawniony do otrzymania przedmiotowego świadczenia. Z uwagi jednak na szczególną sytuację pozwalającą na uwzględnienie wniosku strony (art. 41 pkt 2 ustawy), prawidłowo postąpił organ pierwszej instancji przyznając odwołującemu zasiłek celowy na zakup 1 tony opału z transportem w miesiącu październiku 2006 r. oraz orzekając o zwrocie 70 % wartości udzielonej pomocy. W ocenie Kolegium pomoc społeczna w różnych formach jest świadczona odwołującemu często i w sposób systematyczny, co powoduje, że w niniejszej sprawie pomoc ta nie może być przyznana w większej wysokości. Jest to również uzasadnione skromnymi możliwościami finansowymi organu pierwszej instancji, który udziela pomocy wielu osobom, znajdującym się w sytuacji trudniejszej niż odwołujący. Skargę do sądu administracyjnego wniósł J.C., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący wyjaśnił, że jego stałe miesięczne wydatki wynoszą ponad 900,00 zł i przekraczają osiągany przez niego dochod. Dochód ten w miesiącu październiku 2006 r. wynosił realnie [...] zł (a od stycznia 2007 r. [...] zł miesięcznie), nie zaś jak podnosi Kolegium [...] zł. Skarżący podkreślił, że jego dochód jest pomniejszony o kwotę 150 zł miesięcznie przez Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym na poczet zadłużenia wobec telefonii komórkowej w łącznej kwocie 1.766,09 zł. Ponadto od miesiąca stycznia 2007 r. skarżący nie pobiera zasiłku pielęgnacyjnego z uwagi na upływ okresu, na jaki świadczenie to zostało przyznane, a spodziewany termin Komisji Lekarskiej w Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności datuje się na przełom miesięcy marca i kwietnia 2007 r. Dlatego też skarżący nie jest w stanie zwrócić kwoty 251,30 zł i wnosi o korzystną dla niego zmianę zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wyjaśnił, że organ pierwszej instancji wykazał dobra wolę i w miarę swoich możliwości udzielił pomocy skarżącemu. Organ ten podkreślił, że z art. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż intencją ustawodawcy było, aby pomoc społeczna świadczona była ludziom rzeczywiście potrzebującym i by służyła podźwiganiu się osób ze stanu niedostatku oraz braku akceptacji społecznej, a nie świadczona była w sposób permanentny i zgodnie z każdym żądaniem wnioskodawcy. Zdaniem organu zgłoszony w toku postępowania odwoławczego wniosek J.C. o umorzenie kwoty 251,30 zł powinien być przedmiotem rozpatrywania przez organ pierwszej instancji w odrębnej sprawie w tym zakresie, tj. o umorzenie powyższej kwoty. Nie mógł być zatem przedmiotem postępowania samokontrolnego organu pierwszej instancji ani nie mógł być rozpatrywany przez Kolegium w rozpoznawanej sprawie, gdyż przedmiot żądania w tym zakresie wykraczał poza ramy niniejszego postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.; dalej: ustawa) W świetle przepisów art. 2 i 3 tej ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3). Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. art. 40, 41, 78 i 91 ustawy, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477,00 zł. Skarżący wnosił o przyznanie mu zasiłku celowego. Zasiłek taki przyznawany jest na podstawie art. 39 ustawy i zależy od wysokości osiąganych dochodów. Przepis ten stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu może być przyznany zasiłek celowy. W myśl zaś art. 41 ust. 2 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przyznanie zasiłku celowego na podstawie powołanych przepisów ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ nie musi, ale może go przyznać, o ile uzna to za celowe w świetle okoliczności sprawy ustalonych z zachowaniem wymogów procedury administracyjnej, a w szczególności art. art. 7, 10, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Granice uznania wyznacza relacja pomiędzy interesem społecznym a słusznym interesem strony ubiegającej się o pomoc. Orzekając w przedmiocie odmowy bądź przyznania zasiłku celowego organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazówki, co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, wskazane przez ustawodawcę w powołanych wyżej przepisach art. 2 i 3 ustawy. Sąd nie dopatrzył się sprzeczności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego ani z przepisami postępowania administracyjnego. W toku postępowania zebrano materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji materialnej skarżącego i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Bezspornie strona skarżąca jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, która posiada niewielki dochód i objęta jest doraźną pomocą finansową ze środków organu pomocy społecznej. Trudna sytuacja zdrowotna i materialna skarżącego nie może jednak każdorazowo przesądzać o konieczności udzielenia świadczeń przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej, lecz winna być wnikliwie oceniana przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych w danej sprawie. Uwzględnienie żądania przyznania zasiłku celowego wraz z orzeczeniem obowiązku zwrotu 70 % udzielonej pomocy, tj. kwoty 251,39 zł nie pozostaje w sprzeczności z prawem, skoro przepisy prawa pozostawiają w tym zakresie decyzję do uznania organów, które rozpoznając wniosek J.C. nie przekroczyły granic przysługującego mu uznania. Organy obu instancji wyjaśniły bowiem, iż wobec przekroczenia przez skarżącego kryterium dochodowego w kwocie 477,00 zł, pozwalającego na przyznanie zasiłku celowego, brak było podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Mimo tego organy uznały, że w świetle art. 41 pkt 2 ustawy uzasadnione jest przyznanie przedmiotowego świadczenia. Jednocześnie organy, w oparciu o powołany przepis, ustaliły, że wysokość dochodu wnioskodawcy umożliwia nałożenie na niego obowiązku zwrotu części przyznanego świadczenia. Organy te wyjaśniły również, że wobec ograniczonych możliwości finansowych zobowiązane były uwzględniać w pierwszej kolejności – przy podziale środków pieniężnych na ten cel – niezbędne potrzeby osób i rodzin spełniających kryteria dochodowe. Ponadto, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, organy obu instancji prawidłowo ustaliły dochód miesięczny skarżącego i wskazały, że dochód ten przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy. Z przepisów ustawy nie wynika bowiem, by obciążenia finansowe skarżącego w szczególności z tytułu należności na rzecz telefonii komórkowej, miały wpływ na ustalenie wysokości dochodu osoby wnioskującej o udzielenie zasiłku celowego. Ponadto w dacie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego bezspornie J.C. miał ustalone prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł, a zatem prawidłowo kwota tego zasiłku została przyjęta do ustalenia wysokości dochodu skarżącego. W tej sytuacji nie można zarzucić organowi naruszenia obowiązujących przepisów, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) Sąd oddalił skargę.