II SA/Lu 128/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. sprawy ze skargi B. J. – B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych oddala skargę. Sygn. [...] UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpoznaniu odwołania B. J.-B., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. z dnia [...] listopada 2014 r., znak: [...], orzekającą o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami ustawowymi, ustalonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kolegium wyjaśniło, że w okresie od dnia [...] kwietnia 2011 r. do dnia [...] stycznia 2014 r. B. J.-B. pobierała zasiłek pielęgnacyjny przyznany jej decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. z dnia [...] października 2005 r., znak: [...]. Łączna wysokość pobranego zasiłku wyniosła [...] zł. Kolegium wskazało, że w tym samym okresie B. J.-B. pobierała dodatek pielęgnacyjny wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Powołując się na treść art. 30 ust. 1, 7 i 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.), organ odwoławczy podniósł, że istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. uznającej zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...]zł wypłacany B. J.-B. w okresie od dnia [...] kwietnia 2011 r. do dnia [...] stycznia 2014 r. za nienależnie pobrany obligowało organ pierwszej instancji do wydania decyzji zobowiązującej skarżącą do zwrotu tego świadczenia. Wskazał również, że w decyzji nakazującej zwrot nienależnie pobranego świadczenia organ nie bada przesłanek uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Kolegium uznało zatem, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wydanie decyzji zobowiązującej B. J.-B. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia było obowiązkiem organu pierwszej instancji. Jednocześnie kolegium podniosło, że strona obowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia może ubiegać się o jego częściowe bądź całkowite umorzenie, przy czym organ rozpatruje taki wniosek w odrębnym postępowaniu. Skargę na powyższą decyzję złożyła B. J.-B., wnosząc o jej uchylenie. Podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji ze względu na zły stan zdrowia po przebytym ataku serca. Wyjaśniła, że skoro jej uprawnienie do otrzymywania zasiłku pielęgnacyjnego ustało w 2011 r., to organ powinien wstrzymać jego wypłatę. Wskazała, że nie miała świadomości, że pobiera świadczenie, które jej nie przysługuje i że nie jest w stanie tej kwoty zwrócić. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji zobowiązującą B. J.-B. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami ustawowymi, wynoszącymi na dzień wydania tej decyzji [...] zł. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 30 ust. 1 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z treścią art. 30 ust. 1, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat (ust. 5). Kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty (ust. 8). Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. na podstawie art. 30 ust. ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uznano zasiłek pielęgnacyjny wypłacany B. J.-B. w okresie od dnia [...] kwietnia 2011 r. do dnia [...] stycznia 2014 r. w kwocie [...]zł za świadczenie nienależnie pobrane. Poza sporem jest, decyzja ta stała się ostateczna i prawomocna i jako taka pozostaje w obrocie prawnym. W tej sytuacji prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że wydanie decyzji zobowiązującej stronę do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego było obowiązkiem organu pierwszej instancji. W przypadku bowiem, gdy w obrocie prawnym istnieje decyzja ostateczna, z której wynika, iż strona pobrała nienależnie świadczenie w określonej wysokości, organ właściwy zobligowany jest do orzeczenia o jego zwrocie wraz z należnymi odsetkami ustawowymi. Innymi słowy, będąc związanym treścią decyzji uznającej świadczenie za nienależnie pobrane, organ administracji orzekający o obowiązku zwrotu tego świadczenia nie może badać przesłanek uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Z tych powodów kolegium nie mogło uwzględnić podnoszonej w skardze okoliczności, że skarżąca nie była świadoma, że pobierany zasiłek pielęgnacyjny jej się nie należy. W sprawie dotyczącej zwrotu świadczenia uznanego decyzją ostateczną za nienależnie pobrane nie bierze się również pod uwagę sytuacji osobistej, w tym zdrowotnej i finansowej osoby, która to świadczenie pobierała. Reasumując, organy administracji orzekające w niniejszej sprawie ustaliły wszystkie jej istotne okoliczności i dokonały właściwej oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, czym wypełniły dyspozycje art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a organ odwoławczy – także art. 136 k.p.a. Żądając zwrotu świadczenia uznanego ostateczną decyzją za nienależnie pobrane wraz z ustawowymi odsetkami naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty tych świadczeń, organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 1 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto Kolegium zasadnie wyjaśniło skarżącej, że po uprawomocnieniu się zaskarżonej decyzji może ona złożyć wniosek o umorzenie kwoty nienależnie pobranego zasiłku lub o udzielenie ulgi w jego spłacie na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi bowiem, iż organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. O ile zatem skarżąca byłaby zainteresowana udzieleniem jej takiej formy pomocy, to winna złożyć stosowny wniosek, który podlegałby rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.) skargę oddalił.