II SA/Lu 1288/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek, Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (spr.), Protokolant st. sekr. Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2004 r. przy udziale Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Lublinie B. D. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą Państwowego Powiatowego Inspektora Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003r. Zaskarżoną decyzją Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Nr [...] o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że M. M. od 1968r. do 1981 r. pracował w Fabryce Samochodów Ciężarowych na stanowisku tokarza wielomaszynowego. Natomiast od 1983 r. na tym samym stanowisku pracował w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego – Polskie Zakłady Lotnicze. Do jego obowiązków w FSC należała obróbka na tokarkach elementów samochodowych o wadze ponad 7 kg, które mocował i zdejmował po obróbce z tokarki. W czasie pracy w WSK – PZL obrabiał elementy do śmigłowca o wadze od ok. 30 kg do 80 kg. Elementy o wadze ok.30 kg i lżejsze, ręcznie podnosił i mocował w tokarce, a następnie zdejmował. Elementy ciężkie ponad 30 kg podnoszone były i zdejmowane przy pomocy urządzeń mechanicznych. Zakładanie i zdejmowanie z tokarki elementów o wadze ok. 30 kg i mniejszych wymagało ze strony pracownika dużego wysiłku. Orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002r. wydane zostało przez Poradnię Chorób Zawodowych WOMP na podstawie badań ogólnolekarskich, ortopedycznych, neurologicznych oraz pomocniczych (zdjęcie rtg stawów łokciowych i dłoni) i dokumentacji z innych jednostek organizacyjnych opieki zdrowotnej. Rozpoznano u M. M. następujące schorzenia: - stan po leczeniu operacyjnym przykurczu Dupuytrena obu rąk palców małych, - obustronne nawrotowe torbiele dołów podkolanowych. Nie są one wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65 , poz. 294). O braku podstaw do rozpoznania u M. M. choroby zawodowej orzekł również Instytut Medycyny Pracy. Rozpoznał on schorzenia wymienione w orzeczeniu lekarskim Nr [...] Poradni Chorób Zawodowych WOMP oraz dodatkowo: - zmiany zwyrodnieniowe obu stawów kolanowych, - zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa z cechami dyskopatii. Ponieważ schorzenia te nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia i nie mają związku przyczynowego z warunkami pracy, brak podstaw do rozpoznania u M. M. choroby zawodowej. Dlatego orzeczenie organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Powyższą decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, M. M. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący nie zgadza się z treścią decyzji. Uważa, że schorzenia, które u niego rozpoznano powstały w następstwie ciężkiej pracy, którą wykonywał na stanowisku tokarza. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej wnosił o uchylenie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na treść § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) zastosowanie w sprawie niniejszej mają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zmianami). Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. zakwalifikowanie określonej choroby jako choroby zawodowej wymaga kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: 1. dana choroba figuruje w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do ww. rozporządzenia; 2. choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W pozycji 12 ww. wykazu jako chorobę zawodową uważa się przewlekłe choroby narządu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy, nadmiernym przeciążeniem: zapalenie pochewek ścięgnistych i kaletek maziowych, uszkodzenie łękotki, mięśni i przyczepów ścięgnistych, martwica kości nadgarstka, zapalenie nadkłyci kości ramieniowej, zmęczeniowe złamanie kości. Bezsporne jest, że skarżący wykonywał pracę, która wymagała bardzo dużego wysiłku fizycznego. W protokole z dnia [...] sierpnia 2001r. z postępowania wyjaśniającego znalazło się stwierdzenie, iż skarżący pracował w WSK-PZL na stanowisku pracy, które było niedostosowane do obrabiania najcięższych występujących tu detali. Trzeba było włożyć bardzo dużo wysiłku by wpasować taki detal w uchwyt obrabiarki. Organy decyzyjne w uzasadnieniach swoich orzeczeń w ogóle nie ustosunkowały się do powyżej przytoczonego dowodu,. W ugruntowanym już orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przy ocenie czynnika szkodliwego, o którym mowa w § 1 ust. 2 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w przypadku ustalania istnienia u pracownika choroby zawodowej wymienionej w wykazie i stwierdzenia, że praca była wykonywania w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1999r. sygn. III RN 110/98 OSNAPiUS 1999/22, poz. 709; z dnia 19 lipca 1984r. II RPN 9/80 – ONSCP 1985/4 poz. 53). Kontrolując zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, Sąd powziął poważne wątpliwości, czy w rzeczywistości oparto je na pełnym materiale dowodowym. W aktach sprawy brak jest dokumentacji lekarskiej, na podstawie której - zgodnie z przepisami § 7 i § 8 , właściwe jednostki organizacyjne do rozpoznawania chorób zawodowych wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej. Instytut Medycyny Pracy w orzeczeniu z dnia [...] lipca 2003r. twierdzi, że choroba którą rozpoznano u skarżącego tj. choroba Dupuytrena jest chorobą tkanki łącznej, w której dochodzi do bliznowacenia rozciągacza dłoniowego. Faktycznie tak jak wskazuje to orzeczenie choroba Dupuytrena nie jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ale w wykazie w punkcie 12 wymienia się uszkodzenia mięśni i przyczepów ścięgnistych. Ścięgna zaś zbudowane są z tkanki łącznej właściwej oraz tkanki łącznej, która łączy i wiąże inne tkanki, pełni funkcję podporową (patrz: Nowa encyklopedia powszechna PWN tom 3 str. 847). Orzeczenie nie wyjaśnia czy choroba występująca u skarżącego wywołała uszkodzenie mięśni i przyczepów ścięgnistych. Również orzeczenie to wskazuje, iż u skarżącego rozpoznano "torbiele Backera", które to schorzenie należy do chorób kaletek maziowych, a przyczyną ich są urazy i zapalenie, swoiste i nieswoiste. Uzasadnienie orzeczenia nie wyjaśnia, co to są "zapalenia swoiste i nieswoiste" oraz co je wywołuje. Nie zrozumiałe jest wobec powyższych uwag, bezkrytycznie przyjęcie przez organy obu instancji tego orzeczenia, tym bardziej, iż zawiera ono twierdzenia m.in. i takie, że praca skarżącego nie stwarzała warunków nadmiernego przeciążenia stawów kolanowych. Stanowisko to nie znajduje poparcia w zebranym materiale dowodowym. Z protokołu z postępowania wyjaśniającego oraz z charakterystyki przebiegu pracy zawodowej wynikają wprost przeciwne dowody, a mianowicie "praca na stanowisku tokarza wiązała się z narażeniem na ciężki wysiłek fizyczny całego ciała". Orzeczenie lekarskie z dnia [...] grudnia 2002r. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Profilaktyczno-Leczniczego Poradni Chorób Zawodowych nie zawiera natomiast żadnego uzasadnienia, pomimo tego braku organy decyzyjne przyjęły je m.in. jako podstawę orzekania. Orzeczenia zakładów służby zdrowia właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych są traktowane w postępowaniu w sprawie chorób zawodowych jak opinie biegłych. Muszą być one zatem umotywowane w sposób zrozumiały dla stron, organów orzekających, a także dla sądu, który nie posiada wiedzy medycznej, a obowiązany jest ocenić czy wydane na podstawie takich orzeczeń decyzje są zgodne z prawem (patrz wyrok NSA w Warszawie sygn. I SA 2074/97 z dnia 15 kwietnia 1998r. pub, Lex Nr 45828). W powyższym stanie sprawy organy obu instancji rozstrzygnięcia swoje oparły na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywującego uzasadnienia. Mając taką opinię organy zobowiązane były wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku wskazanym powyżej w uzasadnieniu, bądź zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. W tym stanie rzeczy, uzupełnienie materiału orzeczniczego w omawianym zakresie jest niezbędne dla wyczerpującego wyjaśnienia sprawy. Z tych względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) należało orzec jak w sentencji wyroku.