II SA/Lu 132/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Specjalista Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi G. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej opłat za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 157 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: "K.p.a."), utrzymało w mocy decyzję utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2015 r., znak: [...], o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Starosty L. przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...] marca 2010 r., znak: [...], w sprawie zmiany decyzji własnej z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...], poprzez ustalenie G. Z. (dalej: skarżący) od [...] lutego 2010 r. miesięcznej opłaty w kwocie [...]zł za pobyt dziecka - W. Z. (dalej także: córka skarżącego) w Domu Pomocy Społecznej w [...] oraz częściowego zwolnienia z tej odpłatności od [...] lutego 2010 r. w wysokości 50%, tak że kwota faktycznej odpłatności wynosiła [...] zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że córka skarżącego przebywa w DPS w [...] od 2003 r., a więc w świetle art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, na jej ojcu spoczywa obowiązek ponoszenia opłat za pobyt jego córki w DPS. Zgodnie z tym przepisem miesięczną opłatę za pobyt dzieci w domu pomocy społecznej ponoszą rodzice albo opiekunowie, jeżeli dysponują dochodem dziecka w wysokości 150% kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1, jednak nie wyższej niż kwota odpowiadająca 70% dochodu na osobę w rodzinie; wlicza się w to dziecko kierowane lub przebywające w domu w przypadku gdy opłatę wnosi opiekun, opłata wynosi 70% dochodu dziecka. Strona została przy tym częściowo zwolniona z powyższej odpłatności. Kolegium stwierdziło więc, że w świetle powołanego przepisu skarżący był zobowiązany do uiszczenia opłaty za okres, którego dotyczyła kwestionowana decyzja, albowiem bowiem w tym okresie jego córka przebywała w DPS w [...]. Kolegium wyjaśniło przy tym, że tylko obowiązek opiekuna do ponoszenia takiej odpłatności ogranicza się do dochodu dziecka, natomiast obowiązek rodziców jest nieograniczony. Z tego względu orzeczenie odpłatności od [...] października 2008 r. było zgodne z powołanym przepisem, nie ma więc podstaw stwierdzenia nieważności tej decyzji. Obowiązek ponoszenia odpłatności powstaje bowiem z chwilą umieszczenia dziecka w DPS. Nadto, zdaniem organu, nieuzasadniony był zarzut rażącego naruszenia art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Zmiana decyzji własnej organu pierwszej instancji z mocą wsteczną była wynikiem błędnej interpretacji art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, co nie może być uznane za rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego złożył skarżący, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił, że organ rozpatrywał szereg jego wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych w przedmiocie określenia odpłatności za pobyt córki skarżącego w domu pomocy społecznej. Wszystkie te zawierały te same uchybienia, z naruszeniem art. 6 i 110 K.p.a. oraz art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 156 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo w niniejszej sprawie uznało, że objęta wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2008 r. w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt córki skarżącego w Domu Pomocy Społecznej, nie jest obarczona żadną z wad opisanych w art. 156 § 1 K.p.a., a w szczególności - wbrew zarzutom skarżącego - nie jest ona dotknięta rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w pkt 2 tego przepisu. Wskazać należy, że decyzja ta została wydana na podstawie 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. nr 115, poz. 728 ze zm., dalej jako "u.p.s. z 2004 r.") oraz art. 35 ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. nr 64, poz. 414 ze zm., dalej jako "u.p.s. z 1990 r."), który znajdował w tej sprawie zastosowanie w związku z art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. nr 203, poz. 1966). W myśl bowiem tego ostatniego przepisu osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowania do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004 r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach. W przypadku córki skarżącego bezspornym natomiast pozostaje, że przebywa ona w Domu Pomocy Społecznej w [...] już od 2003 r. Przepis art. 35 ust. 1 u.p.s. z 1990 r. - w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2003 r., mającym zastosowanie w chwili wydania kwestionowanej decyzji w związku z treścią art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - stanowił, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, a miesięczną opłatę za pobyt dzieci w domu pomocy społecznej ponoszą rodzice albo opiekunowie, jeżeli dysponują dochodem dziecka w wysokości 150% kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1, jednak nie wyższej niż kwota odpowiadająca 70% dochodu na osobę w rodzinie (pkt 1). Mając na względzie treść art. 35 ust. 1 u.p.s. z 1990 r. w szczególności stwierdzić należy, że uzasadnione było ustalenie wysokości opłaty, jaką skarżący - jako ojciec niepełnosprawnej W. Z. - winien ponosić z tytułu odpłatności za jej pobyt w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Nie budzi wątpliwości Sądu, że również w kwestii częściowego zwolnienie zobowiązanego z tej odpłatności kwestionowana decyzja nie była obarczona wadą powodującą stwierdzenie jej nieważności. Orzeczona decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2010 r. zmiana wysokości ustalonej opłaty wynikała natomiast ze zmiany wysokości dochodu rodziny, a więc również była uzasadniona w świetle dyspozycji art. 35 ust. 1 u.p.s. z 1990 r. Okoliczność, że zmiany tej dokonano z datą wsteczną, tj. od dnia [...] listopada 2010 r., nie daje natomiast podstaw do stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 106 ust. 5 u.p.s. z 2004 r. decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Sąd podziela stanowisko Kolegium, że rozważania co do dopuszczalności orzekania przez organy administracji z mocą wsteczną w trybie powyższej regulacji, wynikają z wątpliwości interpretacyjnych. Kwestia ta nie jest bowiem wyrażona w powołanym przepisie wprost, lecz jej ocena wymaga dokonania stosownej wykładni, co oznacza, że przepis ten nie jest jednoznaczny. W tej sytuacji - jakkolwiek należy zgodzić się z poglądem, że decyzja wydana w omawianym trybie może uchylać bądź zmieniać decyzję pierwotną jedynie ze skutkiem ex nunc, tj. kształtować nowy zakres uprawnień strony dopiero od momentu jej wydania (tak wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 654/10, LEX nr 737506) - to jednak naruszenia tej zasady nie sposób zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa. O rażącym naruszeniu prawa (a więc naruszeniu jednoznacznym, oczywistym, nie budzącym żadnych wątpliwości) można bowiem mówić jedynie w przypadku norm prawnych nie budzących wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 146/11, LEX nr 1251812). Z powyższego wynika, że prawidłowo Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji. Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd działając w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), skargę oddalił.