II SA/Lu 1328/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie asesor WSA Jerzy Drwal (spr.), Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2004 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę Decyzją Nr [...] Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]sierpnia 2003 r. – wydaną na podstawie art. 2 ust. 4 , art. 4 ust. 1 oraz art. 31 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej – przyznano D.G. zasiłek okresowy w wysokości 100,00 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września 2003r. z przeznaczeniem na zakup żywności. Płatność zasiłku ustalono w dniach 28 sierpnia oraz 25 września 2003r. W świetle uzasadnienia decyzji, powyższe świadczenie przyznano z uwagi na fakt, iż skarżący był osobą bezrobotną oraz cierpiącą na długotrwałą chorobę, zaś wysokość zasiłku ustalono uwzględniając finansowe możliwości ośrodka przyznającego pomoc. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją Nr [...] wydaną w dniu [...] września 2003r. – po rozpatrzeniu odwołania skarżącego kwestionującego wysokość zasiłku, naruszającą kryterium minimum socjalnego, a przez to – przepisy Konstytucji oraz ustawy o pomocy społecznej – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie argumentowało, powołując się przede wszystkim na przepis art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej, że wysokość zasiłku okresowego ustala się do wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy – ustalonym zgodnie z art. 4 ust. 1 – kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, nie mniej niż 19,00 zł na rodzinę, a zatem przyznanie zasiłku w kwocie 100,00 zł odpowiadało wymaganiom powołanego przepisu cyt. ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy wskazywał ponadto, iż ocena sytuacji materialnej skarżącego – w kontekście poczynionych na ten temat ustaleń przez pracownika socjalnego oraz wyjaśnień udzielonych przez samego skarżącego – mogła budzić określone wątpliwości. Jednakże biorąc pod uwagę cel udzielonej skarżącemu pomocy, przy braku ustawowego określenia pojęcia minimum socjalnego oraz przy ograniczonych możliwościach finansowych organu I instancji , decyzja tego organu w tej sytuacji była zgodna z prawem czego nie podważały wątpliwości odnośnie sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze D.G. domagał się uchylenia decyzji Kolegium jako niezgodnej z prawem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i ich rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka, a pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielniania osób i ich rodzin oraz integracji ze środowiskiem. Ustawodawca wprowadził jednocześnie zasadę, iż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia mają być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 2 ust. 3 cyt. ustawy). Z akt sprawy wynikało, że przyznanie skarżącemu pomocy nastąpiło po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego w dniu 1 sierpnia 2003r. przez pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej (do akt dołączono kwestionariusz z wywiadu środowiskowego). Podczas przeprowadzania wywiadu skarżący informował o swoich oczekiwaniach, podając iż liczy on na pomoc finansową na zabezpieczenie podstawowych potrzeb bytowych w tym na koszty związane z leczeniem jak również na zakup żywności. W trakcie wizyty pracownika socjalnego ustalono, że skarżący nie posiadał rachunków na zakup lekarstw oraz zobowiązywał się do przedstawienia zaświadczeń lekarskich dokumentujących stwierdzone schorzenia oraz konieczność leczenia. Z uwagi na zgłoszone oczekiwania skarżącego odnośnie pomocy ze strony Ośrodka (oczekiwanie na pomoc finansową w celu zakupu żywności i pokrycia kosztów leczenia) wątpliwości udzielającego pomocy wynikały z faktu posiadania przez skarżącego drogiego komputera przy jednoczesnym braku środków pieniężnych na kupno żywności. Oceniając sytuację materialną skarżącego, przyjęto że jest on osobą samotną, utrzymującą się do czerwca 2002r. z renty inwalidzkiej a następnie do lipca 2003r. z zasiłku dla bezrobotnych, a aktualnie jedynym źródłem dochodu wnioskodawcy jest gospodarstwo rolne o powierzchni 1,12 ha przeliczeniowego, które jak podał skarżący, jest rozdrobnione i zaniedbane oraz wymagające znacznych nakładów stwarzających perspektywę opłacalności gospodarowania. Skarżący, poszukiwał pracy we własnym zakresie. Jednakże oferty pracy w charakterze agenta ubezpieczeniowego (skarżący posiadał licencję PUNU i KNU i FE) czy też prac fizycznych nie były dla niego satysfakcjonujące. Nie można się zgodzić z zarzutem skarżącego, iż jego sytuację zbadano nierzetelnie na podstawie, przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wywiadu, ocenionego przez skarżącego jako pozbawionego podstaw faktycznych i opartego na domniemaniach i przypuszczeniach. W trakcie wywiadu środowiskowego zebrano także inne dane odnośnie sytuacji skarżącego. Należy podkreślić, że skarżący zainteresowany uzyskaniem pomocy finansowej Ośrodka w trakcie wywiadu nie podawał źródeł środków pieniężnych na zakup komputera o szacunkowej wartości 5,000 zł , a kwestię tę wyjaśnił dopiero w skardze do Sądu. Trudno się zgodzić z twierdzeniem o nierzetelności wywiadu skoro ustalono ponadto, że skarżący był właścicielem domu jednorodzinnego (o powierzchni wynoszącej90 m2 – jak wynikało z oświadczenia o stanie majątkowym przedłożonego z wnioskiem o przyznanie pomocy złożonego w dniu 1 sierpnia 2003r. ) składającego się z czterech izb i wyposażonego w telefon. Wg figurującego w aktach sprawy kwestionariusza, wydatki związane z korzystaniem telefonu oceniono na 150,00 zł miesięcznie. Poczyniono także ustalenia na temat wykształcenia skarżącego (skarżący posiadał wyższe wykształcenie techniczne w specjalności mechanik urządzeń technicznych) oraz jego stanu zdrowia. Skarżący chorował na egzemę skóry i cukrzycę (wg wywiadu środowiskowego). Powyższe informacje dotyczące sytuacji skarżącego zebrane w trakcie wywiadu środowiskowego (ustalenia te skarżący oceniał jako nierzetelne), stanowiły podstawę do przyznania przez Ośrodek Pomocy Społecznej zasiłku okresowego. Wypada wyjaśnić, iż decyzja o przyznaniu świadczenia wymaga przeprowadzenia uprzednio wywiadu środowiskowego (rodzinnego) przez pracownika socjalnego (art. 43 ust. 3 cyt. ustawy). Stosownie do art. 43 ust. 4 tejże ustawy, w razie wystąpienia rażących dysproporcji między wysokością dochodu udokumentowaną przez rodzinę ubiegającą się o pomoc, a rzeczywistą sytuację majątkową stwierdzoną przez pracownika socjalnego, kierownik ośrodka pomocy społecznej może odmówić przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Opisany przez pracownika socjalnego fakt przebywania w domu skarżącego innej osoby świadczy wręcz przeciwnie o rzetelności wywiadu środowiskowego sporządzonego w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy. Ma to istotne znaczenie wobec brzmienia art. 2A ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym, za rodzinę ustawodawca uznaje osoby spokrewnione lub nie spokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Zasiłek okresowy należy do świadczeń, przewidzianych ustawą o pomocy społecznej, o charakterze fakultatywnym co wynika z redakcji przepisu art. 31 ust. 1 tejże ustawy, zgodnie z którym, zasiłek (okresowy) może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny, ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 , a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb. W świetle akt sprawy, dochód na osobę wynosił 235,20 zł, przy kryterium dochodowym – 461,00 zł. Zatem zgodnie z ustawą o pomocy społecznej (na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 1 upoważniającego do przyznania zasiłku okresowego ze względu na długotrwałą chorobę oraz pkt 3 z uwagi na brak możliwości zatrudnienia ) orzekający organ I instancji był władny przyznać skarżącemu zasiłek okresowy, którego wysokość była uzależniona od możliwości finansowych organu (art. 2 ust. 4 ustawy stanowiący, iż potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej). Mając powyższe na uwadze rozpoznawana skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).