II SA/Lu 1339/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek, Sędziowie: Sędzia NSA Marek Zalewski, Asesor WSA Małgorzata Fita (spr.), Protokolant Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Nr [...], znak [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.) i z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 130 poz. 1115), po rozpatrzeniu odwołania S. H. od decyzji Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej "uszkodzenia słuchu" utrzymano w mocy przedmiotową decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego (dochodzenia epidemiologicznego) wynika, że S. H. zatrudniony był od 1979 r. do 2001 r. w FSC, a następnie w D. na stanowisku kowala matrycowego, gdzie obsługiwał różnego rodzaju młoty i prasy, które powodowały hałas o natężeniu 97 - 123 dB. Wszyscy pracownicy zatrudnieni przy młotach i prasach mieli obowiązek noszenia w czasie pracy ochronników słuchu, które miały skutecznie chronić słuch. Po przeprowadzeniu badań słuchu u skarżącego, Poradnia Chorób Zawodowych WOMP upoważniona do rozpoznawania chorób zawodowych, choroby zawodowej u S. H. nie rozpoznała. Ponadto choroby zawodowej "uszkodzenia słuchu" nie rozpoznał również Instytut Medycyny Pracy upoważniony cytowanym rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych do przeprowadzania ponownych badań pracowników, którzy kwestionują orzeczenia Poradni Chorób Zawodowych. Rozpoznany u S. H. asymetryczny ubytek słuchu większy w uchu lewym nie daje podstaw do rozpoznania zawodowego charakteru zmian. Mając na uwadze przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r., Nr 65, poz. 294), na mocy którego za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy oraz przepis § 10 cytowanego rozporządzenia stanowiącego, że orzeczenie lekarskie obok dochodzenia epidemiologicznego jest podstawą do wydania decyzji w sprawie choroby zawodowej, w niniejszej sprawie decyzja o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej u S. H. jest zgodna z przepisami prawa. Na powyższą decyzję organu II instancji S. H. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, w której wnosi o jej uchylenie. W uzasadnieniu swojej skargi podniósł, iż stwierdzona u niego choroba słuchu znajduje się na liście chorób zawodowych, a ponadto jest spowodowana czynnikami szkodliwymi występującymi w miejscu pracy, tj. hałasem o natężeniu 97 - 123 dB. Ponadto skarżący stwierdził, iż rozpoczynając pracę w Wydziale Kuźni FSC legitymował się wynikami badań lekarskich, z których niezbicie wynikało, iż jego słuch nie był upośledzony. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podaną w zaskarżonej decyzji. Ponadto powołując się na treść orzeczeń lekarskich wydanych w niniejszej sprawie stwierdził, iż rozpoznany u skarżącego ubytek słuchu nie upośledza społecznej jego wydolności, a ponadto koincydencja uszkodzenia lewego błędnika tj. przedsionkowej części ucha wewnętrznego po stronie większego ubytku słuchu wskazuje na pozazawodowe pochodzenie zmian w narządzie słuchu. Na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Materialno - prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r., Nr 65, poz. 294) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. z 2002 r., Nr 132, poz. 1115) obowiązującego od 3 września 2002 r.. W niniejszej sprawie dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż S. H. przez cały okres pracy tj. od 1979 r. do 2001 r., zarówno w FS w Zakładzie Kuźnia (od. 1979 r. do 1994 r.), jak i następnie w D. - sp. z o.o. w L. (od 1994 r. do 2001 r.) wykonywał czynności w hałasie powyżej dopuszczalnych norm NDN: 97 dB - 123 dB. W czasie pracy stosował środki zabezpieczające w postaci stoperów oraz ochronników słuchu zmniejszających poziom hałasu poniżej dopuszczalnych norm. Orzeczeniem lekarskim wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Pracy, Poradnię Chorób Zawodowych w S. H. rozpoznano obustronny odbiorczy ubytek słuchu. Jednakże w związku z faktem, iż ubytek słuchu mniejszy niż 30 dB nie pociąga za sobą skutków społecznych i zdrowotnych mogących stanowić o chorobie narządu słuchu, nie rozpoznano u skarżącego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem. W wyniku odwołania od powyższego orzeczenia S. H. został ponownie poddany badaniom w Instytucie Medycyny Pracy. W orzeczeniu lekarskim wydanym w wyniku przeprowadzonych kompleksowych badań audiologicznych z zastosowaniem m.in. obiektywnych metod oceny słuchu rozpoznano u skarżącego obustronny asymetryczny ubytek słuchu typu odbiorczego, większy w uchu lewym oraz cechy dysfunkcji lewego błędnika. Choroby zawodowej jednak nie rozpoznano, ponieważ stopień ubytku nie osiąga poziomu wymaganego przez obowiązujące kryterium diagnostyczno - orzecznicze (> 30 dB w uchu lepiej słyszącym), sam ubytek jest asymetryczny (lewe ucho gorsze o około 20 - 25 dB) i z uwagi na małe nasilenie nie upośledza społecznej wydolności słuchu. Również koincydencja uszkodzenia lewego błędnika po stronie większego ubytku słuchu wskazuje na pozazawodowe uszkodzenia słuchu. Przyczyna tych zmian zważywszy złożoność wielorakich czynników mogących uszkadzać ucho nie jest możliwa do ustalenia. Zgodnie z przepisem § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z przepisu tego wynika, że o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują dwa czynniki: 1) zamieszczenie schorzenia w Wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do cytowanego rozporządzenia, 2) ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, przy czym przy ocenie działania czynnika szkodliwego należy uwzględniać okoliczności wymienione w § 1 ust. 2 tego rozporządzenia. Konstrukcja tego przepisu przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w Wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1999 r., III RN 110/98, OSNAPiUS 1999/22, poz. 709). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że S. H. wykonywał pracę w warunkach hałasu, który przewyższał wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń fizycznych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Ponadto w orzeczeniach lekarskich wydanych po przeprowadzeniu badań skarżącego rozpoznano u niego obustronny ubytek słuchu typu odbiorczego. Okoliczność, że stwierdzony ubytek słuchu nie osiąga poziomu wymaganego przez obowiązujące kryterium diagnostyczno - orzecznicze (>30 dB w uchu lepiej słyszącym), a sam ubytek jest asymetryczny jest pozbawiony prawnego znaczenia w sprawie choroby zawodowej. Przesłanki określenia choroby zawodowej zostały bowiem wyczerpująco określone w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych i wprowadzanie w tym zakresie jakichkolwiek ograniczeń i wymagań dodatkowych jest niedopuszczalne (por. wyrok SN z dnia 4 czerwca 1998 r. III RN 36/98, OSNAPU 1999, Nr 6, poz. 192). Reasumując, brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu jedynie ze względu na stopień stwierdzonego uszkodzenia. Ponadto, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, fakt rozpoznania u S. H. w orzeczeniu lekarskim "asymetrycznego ubytku słuchu i cech dysfunkcji lewego błędnika, które wskazuje na pozazawodowe uszkodzenie słuchu, przy czym przyczyna tych zmian nie jest możliwa do ustalenia", nie jest argumentem przemawiającym za uznaniem braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej: "uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem". W świetle powyższych rozważań skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).