II SA/Lu 134/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 maja 2008 r. sprawy ze skargi B. K. i M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., Nr [...], które nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, a także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., Nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. i B. małżonków K. kwotę 500 /pięćset/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1pkt 1kpa w zw. z art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu odwołania M. K. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nakazującą mu rozbiórkę wiaty drewnianej o wym. 24,25 x 12,80 m, zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] w miejscowości W., wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy ustaliły, że M. K. wybudował w latach 2006 - 2007 przedmiotową wiatę bez wymaganego pozwolenia na budowę i stwierdziły jednocześnie, że dokonane w dniach 7 września 2006r. i 17 lipca 2007r. zgłoszenia nie były wystarczające do realizacji wiaty. Na podstawie zgłoszenia mogą być bowiem wykonywane wyłącznie wiaty nie przekraczające powierzchni zabudowy 25 m2, natomiast przedmiotowa wiata ma wymiary 24,25 x 12,80 m, a więc jej powierzchnia wynosi 310,40 m2. Wiata przylega do budynku produkcyjnego konstrukcji murowanej i zlokalizowana jest w odległości 1,75 m - 2,75 m od ogrodzenia z działką nr [...]. Stwierdzając, że inwestor nie posiadał pozwolenia na budowę wiaty, organ I instancji wydał w dniu [...] na podstawie art. 48 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane postanowienie, którym zobowiązał M. K. do przedłożenia: - zaświadczenia Wójta Gminy B. o zgodności budowy przedmiotowego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy B. albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu - czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami, wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę właściwej izby samorządu zawodowego - oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. M. K. nie wykonał nałożonych obowiązków w zakreślonym terminie, dlatego należało orzec nakaz rozbiórki przedmiotowej wiaty na mocy art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Skargę do sądu administracyjnego wniósł M. K., domagając się uchylenia decyzji organu odwoławczego. Podkreślił, że wiata wybudowana została zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i na podstawie zgłoszenia właściwemu organowi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów. Bezspornym jest, że przedmiotowa wiata została zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skarżący wprawdzie dokonał w dniu 7 września 2006r. zgłoszenia na budowę wiaty o rozmiarach 5 x 7 m, do którego organ nie wniósł sprzeciwu, co wynika z pisma z dnia 28 września 2006r., to jednak inwestor faktycznie wybudował wiatę o większych rozmiarach tj. 24,25 x 12,80 m, na co wymagane było – w świetle art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane – uzyskanie pozwolenia na budowę. Mimo iż skarżący w dniu 17 lipca 2007r. dokonał również formalnego zgłoszenia na rozbudowę wiaty, a organ i do tego zgłoszenia nie wniósł sprzeciwu, to jednak z uwagi na to, że skarżący zrealizował wiatę o rozmiarach 24,25 x 12,80, a więc rozbudował ją jeszcze przed upływem 30 dni na wyrażenie przez organ sprzeciwu, czyli niezgodnie z art. 30 ust. 5 ustawy – Prawo budowlane (protokół oględzin z dnia 13 sierpnia 2007r., k. 6 akt admin.), to nie można przyjąć, że wiata została wybudowana legalnie. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego był uprawniony do wszczęcia z urzędu postępowania rozbiórkowego. Materialną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był przepis art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz.1118 ze zm.), pozostający w związku z art. 48 ust. 3 i 4. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, o ile inwestor nie spełni nałożonych na niego postanowieniem obowiązków (ust. 3) mających na celu doprowadzenie budowy do stanu zgodnego z prawem. W postanowieniu tym organ nakłada obowiązek przedstawienia w oznaczonym terminie zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentów, o których mowa w art.33 ust. 2 pkt 1,2 i 4 oraz ust. 3, w tym m.in. cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem właściwej izby samorządu zawodowego, potwierdzającym prawo projektanta do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie oraz oświadczenie inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Postanowienie wydane w tym trybie nie jest samodzielne i podlega zaskarżeniu razem z decyzją nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4, będącą konsekwencją niewykonania obowiązków nałożonych w tym postanowieniu. Badając niniejszą sprawę stwierdzić należy, że przepis art. 48 ust. 3, na podstawie którego zostało wydane postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...], będące przyczyną wydania następnie decyzji nakazującej skarżącemu rozbiórkę przedmiotowej wiaty, został uchylony wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. (sygn. akt P 37/06, Dz.U. z dnia 29 grudnia 2007 r., Nr 247, poz. 1844), stwierdzającym jego niezgodność z Konstytucją, w części obejmującej wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania." Orzeczenie Trybunału dotyczy obowiązku przedstawienia przez inwestora ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i ma ten skutek, że w sytuacjach, gdy inwestor w postępowaniu legalizacyjnym o udzielenie pozwolenia na budowę, nie legitymuje się jeszcze decyzją o warunkach zabudowy, ma jeszcze na tym etapie prawo wystąpić o wydanie takiej decyzji. W świetle powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi jest orzekanie rozbiórki obiektu budowlanego, jeżeli inwestorzy wykazali zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uzyskując ostateczną decyzję o warunkach zabudowy już w trakcie postępowania rozbiórkowego. Ratio legis przepisu umożliwiającego legalizację samowoli budowlanych, w tym w szczególności art. 48 ust. 3 jest więc umożliwienie inwestorowi wykazania, że wykonana przez niego budowa spełnia wymogi zarówno przepisów techniczno-budowlanych, jak i zagospodarowania przestrzennego. W tym celu inwestor ma prawo jeszcze na etapie postępowania w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego zwrócić się do właściwego organu o uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy. W konsekwencji, w świetle stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, nałożenie na inwestora obowiązku przedłożenia ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania rozbiórkowego decyzji o warunkach zabudowy jest niedopuszczalne, a wydana w następstwie niewykonania tego obowiązku decyzja nakazująca rozbiórkę jest również wadliwa i podlega uchyleniu. Sąd administracyjny ma bowiem obowiązek uchylić decyzję (postanowienie), jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1lit. 2 ppsa), a taką jest wydanie przez TK orzeczenia o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego (...), na podstawie którego została wydana decyzja (art. 145 a § 1 kpa), nawet jeśli orzeczenie to weszło w życie już po wydaniu decyzji ostatecznej (por. J. Tarno w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004r., s. 212 oraz B. Dauter w: Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008 r., s. 274) Rozpoznając sprawę ponownie organ powinien już na podstawie aktualnego stanu prawnego, uwzględniającego orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wydać merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie, w szczególności umożliwić inwestorowi przedłożenie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Z powyższych względów na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit. "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) uchylił decyzje obu organów administracyjnych, a także poprzedzające je postanowienie wydane na podstawie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 cyt. ustawy