II SA/Lu 1341/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz,, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski -sprawozdawca, Protokolant Ref.st.Joanna Janiak, po rozpoznaniu w dniu 16 września 2004 sprawy ze skargi M. K. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów do projektu planu miejscowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. zasądza od Rady Miejskiej na rzecz M. K. kwotę 10,00 /dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Sygn.akt II SA / Lu 1341 / 03 U z a s a d n i e n i e Uchwałą Nr. [...] z dnia [...] września 2003 r Rada Miasta odrzuciła wniesiony przez M.K. zarzut do projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K. dotyczącej przebiegu projektowanej ulicy oznaczonej symbolem 37 LW. Zgodnie z projektem droga ta przebiega w całości przez działki oznaczone nr.[...] i [...] stanowiące jej własność. Składając zarzut domagała się ona przesunięcia osi planowanej jezdni na granicę pomiędzy jej działkami, a terenami należącymi do bazy PKS, lub takiego wyprostowania linii drogi pomiędzy skrzyżowaniami , by droga zajmowała równomiernie grunty jej i należące do PKS. Stwierdziła, iż nieruchomości PKS- u od 40 lat pozostają nieużytkami rolnymi, dziwi więc fakt, iż droga w całości ma biec po jej nieruchomościach. Odrzucając zarzuty Rada Miasta zaznaczyła, iż przebieg projektowanej ulicy wynika z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a ponadto w pasie drogowym ulicy został zrealizowany kolektor kanalizacji deszczowej, który nie może być usytuowany na działkach stanowiących własność prywatną, gdyż jego eksploatacja byłaby uciążliwa dla właścicieli działek. Uchwala podkreśla, iż gmina w granicach przysługującego jej władztwa planistycznego ma obowiązek uwzględniania między innymi wymagania ładu przestrzennego, urbanistyki i architektury. W skardze do Naczelnego Sadu Administracyjnego M.K. dowodziła, iż Rada Miasta nie wykazała, z jakich względów nie jest możliwe przeprowadzenie projektowanej drogi zgodnie z jej sugestią. W toku dyskusji podczas sesji Rady Miejskiej nie negowano, iż nie istnieją przeszkody natury planistycznej do zmiany przebiegu drogi. W szczególności przyznano, iż zmiana usytuowania drogi w stosunku do istniejącego kolektora kanalizacji deszczowej byłaby zgodna z zasadami i przepisami dotyczącymi projektowania dróg. Skarżącej nie wykazano, że nie było realnej popartej rzeczowymi argumentami możliwości przyjęcia innej wersji planu zagospodarowania przestrzennego, która nie naruszałaby albo w mniejszym stopniu naruszała interesy skarżącej. Niczym nie uzasadnione jest zdaniem skarżącej pomijanie PKS- u w planach budowy drogi. Jest to nadużycie prawa. Skoro bowiem teren oddany PKS na budowę bazy nie został w ten sposób wykonany, to po przejęciu go przez władze samorządowe w pierwszej kolejności winien służyć realizacji celów publicznych. Sięgnięcie po własność prywatną skarżąca uważa za proste i tanie sięgnięcie po tereny dla inwestycji. Wspomniała, iż istnieją plany przejęcia działki nr [...] od PKS przez Miasto za zobowiązania finansowe, a zatem jest możliwość jej wykorzystania pod budowę drogi. Odpowiadając na skargę Rada Miasta ponownie podkreśliła, iż przebieg drogi 37 LW opiera się na obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Rady Miasta z dnia [...] stycznia 1992r nr [...] .Został on tylko częściowo zmieniony na wniosek skarżącej złożony w 1998 r poprzez przesunięcie odcinka od ulicy K. do granicy działki zajętej przez PKS. Potwierdzono wystąpienie PKS do Miasta o przejęcie nieruchomości przeznaczonej pod bazę w zamian za zwolnienie z długu, co jednak nie ma znaczenia w sprawie. W ocenie Rady uwzględnienie zrzutu skarżącej doprowadziłoby do nieracjonalnego wykorzystania terenu i naruszyłoby interesy właścicieli innych działek. W pasie drogowym projektowanej ulicy zrealizowany został kolektor kanalizacji burzowej, co umożliwia wykorzystanie tego terenu również na urządzenie pasa drogowego. Rada doszła do wniosku , iż interes prawny skarżącej został w pełni uwzględniony .Poprzez zmianę planu wartość gruntów skarżącej przeznaczonych obecnie pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne znacznie wzrośnie .Planowanie ciągów komunikacyjnych uzasadnione jest wymaganiami ładu przestrzennego. w zakresie przebiegu projektowanej ulicy dokonane zmiany w stosunku do obowiązującego planu są niewielkie i uwzględniają stanowisko skarżącej wyrażone jeszcze w 1998 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Argumenty skargi zasługują na uwzględnienie. Dopuszczalność ingerencji gminy w prawo własności jest oczywista. Wynika to bezpośrednio z dysponowania przez nią na mocy art.4 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r o zagospodarowaniu przestrzennym ( tekst jedn. Dz U z 1999 r Nr.15 , poz.139 ze zmianami ) tzw. władztwem planistycznym , umożliwiającym samodzielne ustalanie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu. Nie może to jednak oznaczać całkowitej dowolności gminy w tym zakresie. Tworzenie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego stanowiących prawo miejscowe z reguły prowadzi do ujawnienia sprzecznych interesów różnych podmiotów , jak również do kolizji dążeń gminy z oczekiwaniami jej mieszkańców. Gmina jest zatem zobowiązana do takiego prowadzenia prac planistycznych , aby naruszenie prawa własności było w najwyższym stopniu rozważone i uzasadnione. Dla zapewnienia odpowiedniej gwarancji ochrony właścicieli nieruchomości ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym przewidziała możliwość składania zarzutów do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który może wnieść każdy, którego interes prawny lub uprawnienia zostały tym planem naruszone. O znaczeniu zarzutu jako prawnej formy przeciwdziałania nie skrępowanemu uprawnieniu gminy w zakresie ustalania sposobu zagospodarowania terenu świadczy powierzenie jego rozpoznania Radzie Gminy , która jest zobowiązana podjąć w tej mierze uchwałę zawierającą uzasadnienie faktyczne i prawne. Taki sposób postępowania uzupełniony nakazem zachowania odpowiedniego trybu postępowania przy uchwalaniu samego planu , stanowi gwarancję , iż zastrzeżenia właścicieli nieruchomości odnośnie projektowanych rozwiązań zostały odpowiednio rozważone. Trafnie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 listopada 1997 r ( sygn.akt II S.A. / Łd 1514/ 97 ONSA 1998 / 4 / 124 ), iż gwarancją ochrony praw własności jest jednak przede wszystkim rzeczywista , a nie pozorna możliwość wpływania na rozwiązania przyjęte w projekcie zmian planu. Założenie o niemożności wprowadzenia zmian w kształcie oczekiwanym przez właścicieli nieruchomości sprawia , iż ustawowy tryb rozwiązywania konfliktów między interesami mieszkańców i wspólnoty samorządowej nie spełnia swej roli. Dla odrzucenia zarzutu skarżącej wystarczającej podstawy nie może stanowić powoływanie się wyłącznie na lokalizację w pasie drogowym kolektora kanalizacji deszczowej , który w opinii Rady nie może być usytuowany na działkach stanowiących własność prywatną , gdyż jego eksploatacja byłaby uciążliwa dla ich właścicieli. Sens tego rozumowania został podważony już w toku dyskusji na sesji Rady Miejskiej w dniu 25 września 2003 r , gdzie Burmistrz Miasta przyznał, iż nie ma znaczenia , czy sieć burzowa będzie na skraju drogi czy w pasie drogowym. Nie jest też jasne ,dlaczego kolektor miałby negatywnie wpływać na nieruchomości prywatne, a takie oddziaływanie nie miałoby miejsce w stosunku do nieruchomości skarżącej, która także jest przecież własnością prywatną. W świetle przebiegu sesji Rady Miejskiej wnosić należy, iż do argumentacji strony nie przywiązywano większego znaczenia. Uznając , iż przebieg drogi jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania nie przewidziano jakichkolwiek innych alternatywnych rozwiązań dotyczących jej budowy. Tymczasem rzeczą Rady było wykazanie w uzasadnieniu podejmowanej uchwały, iż przyjęte rozwiązanie było najlepszym , przyjętym z wielu różnych propozycji i wariantów , a także, iż uwzględniono proporcje naruszenia interesu prawnego skarżącej z interesami PKS. Skoro skarżąca dowodziła , iż droga mogłaby prowadzić w równym stopniu przez jej działki i działkę PKS , kwestia ta powinna znaleźć odbicie w uzasadnieniu uchwały. Nie do pogodzenia z zasadą sprawiedliwości społecznej jest naruszanie interesów prawnych jednych, przy jednoczesnej ochronie innych w takich samych okolicznościach faktycznych. Celem właściwego uzasadnienia jest wykluczenie takich sytuacji , a jednocześnie zapewnienie poszanowania godności i wolności każdego członka wspólnoty samorządowej. Błędnym jest także upatrywanie możliwości odrzucenia zarzutu z powołaniem się wyłącznie na ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 r ( sygn .akt II SA / Kr 3050 / 01 Wspólnota 2002 / 13 / 47 ) podkreślając, iż obowiązkiem Rady jest skonfrontowanie zarzutu i projektu planu ze stanem faktycznym i prawnym działek z dnia odrzucenia zarzutu. Odmienne stanowisko czyniłoby zarzut całkowicie nieskutecznym środkiem prawnym , którego rozpatrzenie sprowadzałoby się w zasadzie do ustalenia zgodności inwestycji z ustaleniami planu , bez możliwości kwestionowania przyjętych rozwiązań, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z jego celem Uchwala jest wadliwa także z powodu naruszenia dyspozycji art.18 ust.5 pkt.8 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie z tym przepisem po upływie terminów , o których mowa w art.23 ust.2 i art.24 ust.2 Wójt, Burmistrz lub Prezydent Miasta rozpatruje w terminie nie dłuższym niż miesiąc protesty i zarzuty wniesione do projektu planu i przedstawia radzie gminy protesty i zarzuty nie uwzględnione w projekcie planu. Ustawa nie przewiduje możliwości przekazania tego uprawnienia Komisjom Rady Gminy, które na posiedzeniu w dniu 1 lipca 2003 r odrzuciły zgłoszony zarzut i wniosły o przedstawienie go do rozpoznania przez Radę Gminy. Z tych względów na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U Nr. 153, poz.1270 ) należało stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 powołanej ustawy.