II SA/Lu 135/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a przyznać skarżącej M. W. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie ponad kwotę 100 /sto/ złotych od każdorazowej opłaty sądowej; odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca M. W. wniosła – poprzez swojego pełnomocnika W. W. (ojca) - w dniu 29 marca 2010r. o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca wskazała, że jest osobą uczącą się i pozostaje na utrzymaniu rodziców, na których miesięczny dochód składa się renta inwalidzka ojca w wysokości 1066,79 zł brutto (odcinek renty z III 2009r.) oraz emerytura matki w wysokości 719, 42 zł brutto (odcinek z IV 2009r.) - łącznie 1786,21 zł. Rodzice skarżącej są właścicielami nieruchomości (domu) o pow. 80m2, mieszkania o pow. 36m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 1,48 ha przeliczeniowego, co wynika z decyzji płatniczej na podatek rolny za 2009r. /k.27/. Skarżąca wezwana do wskazania miesięcznych wydatków wyjaśniła, że obejmują one: opłatę za gaz – 40 zł, koszty lekarstw – 50 -70 zł, opłatę za stancję – 250 zł, wyżywienie- 400 zł, koszty dojazdów do domu – 60 zł, koszty telefonu – 60 zł, raty kredytu w "Żaglu" – 180 zł, a także wydatki okresowe – koszty zakupu 2 ton węgla -1700 zł, zakupu drewna na opał wraz z dowozem – 300 zł, oraz koszty związane z pracami polowymi (kombajn, orka, siew) – 500 zł, koszty nawozów – 400zł, materiał siewny (żyto) - 75 zł. Skarżąca oświadczyła również, że decyzjami ARiMR z dnia 18 września 2009r. i z dnia 12 listopada 2009r. otrzymała tytułem dopłat do gospodarstwa rolnego łączną kwotę 1111, 05 zł oraz wyjaśniła, że mieszkanie o pow. 36 m2 nie przynosi dochodów, ponieważ nie jest wynajmowane. Sąd zważył, co następuje: Wniosek częściowo zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, przewiduje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na jej wniosek, w zakresie całkowitym w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych (obejmujących głównie opłaty sądowe, a wyjątkowo także wydatki strony) jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wnoszący jest osobą, której środki do życia ze względu na okoliczności życiowe są na tyle ograniczone, że zaspokajają jedynie podstawowe potrzeby życiowe, w związku z czym poniesienie przez nią choć części kosztów sądowych prowadziłoby do powstania uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Przedstawione przez skarżącą oświadczenie na okoliczność sytuacji majątkowej jej rodziny daje podstawę do częściowego uwzględnienia wniosku. Z przedstawionych dokumentów wynika, że dochód rodziny skarżącej wynosi 2039,78 zł - renta i emerytura rodziców (1786,21 zł) oraz miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego (253,57 zł). Należy przy tym wyjaśnić, że dochód z gospodarstwa rolnego w każdym wypadku podlega doliczeniu do dochodu rodziny, niezależnie od faktycznych dochodów (czy nawet ich braku); wyliczany jest w ściśle określony sposób w oparciu o przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w wysokości obwieszczonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W niniejszej sprawie dochód z gospodarstwa rolnego skarżącej wynosi 253, 57 zł miesięcznie, co wynika z rachunku: 1, 48 ha przeliczeniowych x 2056 zł (przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych za 2008r. – obwieszczenie Prezesa GUS z dnia 23 września 2009r., M.P. 09, Nr 62, poz. 829) : 12 miesięcy. Wprawdzie skarżąca otrzymała jesienią 2009r. dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w łącznej kwocie 1111, 05 zł, ale w tym okresie poniosła również dodatkowe znaczne wydatki okresowe (zakup węgla i drewna), a więc kwoty tej nie można obecnie doliczyć do dochodu rodziny. Z akt sprawy wynika jednocześnie, że miesięczna kwota stałych wydatków rodziny skarżącej wynosi ok. 900 zł (gaz, leki, stancja, wyżywienie, dojazdy, telefon - Sąd nie uwzględnił przy tym rat kredytu konsumpcyjnego zaciągniętego w instytucji finansowej - "Żagiel", bowiem spłata rat takiego kredytu nie stanowi niezbędnych, koniecznych wydatków rodziny), a więc po odliczeniu tej kwoty od dochodów - rodzinie skarżącej pozostaje miesięcznie do dyspozycji kwota ok. 1140 zł tj. 380 zł na osobę. W ocenie Sądu kwota ta nie jest wystarczająca do uiszczania przez skarżącą bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny każdorazowo pełnych opłat sądowych w niniejszym postępowaniu, w szczególności wpisu sądowego od skargi wynoszącego 500 zł. Sąd ma bowiem na uwadze konieczność ponoszenia przez rodzinę skarżącej znacznych okresowych wydatków (węgiel, drewno na opał – w zakresie nie pokrytym dopłatami z ARiMR, koszty związane z pracami polowymi np. wynajem maszyn rolniczych, koszty odpowiednich nawozów – wynoszących, wg oświadczeń skarżącej – 1700 zł + 250 zł + 50 zł – 1111, 05 zł + 500 zł + 400 zł + 75 zł = ok. 1900 zł), a także innych koniecznych wydatków (zakup odzieży, środków czystości, higieny, przyborów szkolnych itd.) Instytucja prawa pomocy, pomimo iż wydatkowana jest ze środków Skarbu Państwa nie może być iluzoryczna, lecz powinna realnie umożliwić stronie udział w postępowaniu sądowym. Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną rodziny skarżącej, a także to, iż – jak wynika z akt sprawy – kwotę 100 zł skarżąca była w stanie uiścić od zażalenia wydanego w niniejszym postępowaniu skierowanego do Naczelnego Sądu Administracyjnego /k. 44/, Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zwolnił skarżącą z obowiązku ponoszenia pełnych opłat sądowych, ograniczając ten obowiązek do uiszczania tytułem każdorazowej opłaty (m.in. wpisu sądowego od skargi, wpisu sądowego od skargi kasacyjnej) jedynie kwoty 100 zł. Z tych względów postanowiono, jak w sentencji.