II SA/Lu 135/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Sidor po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...]r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a przyznać skarżącej M. W. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał skarżącej M. W. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie ponad kwotę 100 złotych od każdorazowej opłaty sądowej, odmawiając przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Sąd ustalił m.in., że miesięczna kwota stałych wydatków rodziny skarżącej wynosi ok. Wydziału II zł, a więc po odliczeniu tej kwoty od dochodów - rodzinie skarżącej pozostaje miesięcznie do dyspozycji kwota ok. [...] zł tj. [...] zł na osobę. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie wskazując, że ustaloną kwotę stałych miesięcznych rodziny skarżącej należało pomniejszyć o sumę wskazanych w zażaleniu i udokumentowanych w aktach sprawy rachunków za energię (k.28) oraz ścieki (k.29). Sąd II instancji zalecił również Sądowi I instancji wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy widniejącą na kserokopii rachunku – k.28, a wskazaną w zażaleniu - k.79 kwota opłaty za energię oraz ustali, jaki wpływ na budżet rodziny ma wskazywany przez M. W. obowiązek odprowadzania składek na KRUS. Dodatkowo Sąd zbada czy wskazywana przez skarżącą i ponoszona comiesięcznie opłata za leki (k.26) związana jest chorobą W. W. (kręgosłup); jeśli nie dotyczy ona jego choroby, to Sąd podda ocenie w jakim zakresie wydatki związane z chorobą W. W. obciążają budżet rodziny. W wykonaniu powyższych zaleceń, Wojewódzki Sąd Administracyjny zarządzeniem z dnia 5 listopada 2010r. wezwał skarżącą do: wyjaśnienia rozbieżności co do wysokości kosztów energii pomiędzy kwotą wskazaną w zażaleniu skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego a kwotą wynikającą z faktury – [...] zł, wyjaśnienia czy wskazana w piśmie z dnia 21 kwietnia 2010r. opłata za leki w wysokości [...] zł związana jest z chorobą W. W. oraz do udokumentowania wysokości opłacanych w 2010r. składek KRUS. W odpowiedzi na wezwanie, skarżąca w piśmie z dnia 30 listopada 2010r. wyjaśniła, że obecnie opłaty za leki dla W. W. zmniejszyły się i przedłożyła aktualną fakturę za leki na kwotę [...] zł oraz dowody wpłacanych składek KRUS za cały 2010r., z których wynika z nich, że wynosiły one po [...] i [...] zł pierwszych dwóch kwartałach oraz po [...] zł w dwóch ostatnich. Badając zatem wniosek M. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. (złożony poprzez swojego pełnomocnika W. W. (ojca) - w dniu 29 marca 2010r. i mając na uwadze zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego - Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, przewiduje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na jej wniosek, w zakresie całkowitym w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych (obejmujących głównie opłaty sądowe, a wyjątkowo także wydatki strony) jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wnoszący jest osobą, której środki do życia ze względu na okoliczności życiowe są na tyle ograniczone, że zaspokajają jedynie podstawowe potrzeby życiowe, w związku z czym poniesienie przez nią choć części kosztów sądowych prowadziłoby do powstania uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Przedstawione przez skarżącą oświadczenie na okoliczność sytuacji majątkowej jej rodziny, uzupełnione pismem z dnia 30 listopada 2010r. daje podstawę do uwzględnienia wniosku. Skarżąca jest osobą uczącą się i pozostaje na utrzymaniu rodziców, na których miesięczny dochód składa się renta inwalidzka ojca w wysokości [...] zł brutto (odcinek renty z III 2009r.) oraz emerytura matki w wysokości [...] zł brutto (odcinek z IV 2009r.), a także dochód z gospodarstwa rolnego (o pow.1,48 ha przeliczeniowego) - [...] zł, co daje miesięcznie kwotę [...] zł. Rodzina mieszka w domu o pow. 80m2, ale posiada również mieszkania o pow. 36m2, z którego jednak nie uzyskuje dochodów. Wprawdzie decyzjami ARiMR z dnia 18 września 2009r. i z dnia 12 listopada 2009r. skarżąca otrzymała tytułem dopłat do gospodarstwa rolnego łączną kwotę [...] zł, ale z uwagi na to, że w tym okresie poniosła również dodatkowe znaczne wydatki okresowe (zakup węgla i drewna), a więc kwoty tej nie można obecnie doliczyć do dochodu rodziny. Miesięczne wydatki rodziny skarżącej obejmują natomiast: opłatę za gaz – [...]zł, koszty lekarstw – obecnie ok. [...] zł (wcześniej [...] zł), opłatę za stancję – [...]zł, wyżywienie - [...] zł, koszty dojazdów do domu – [...]zł, koszty telefonu – [...] zł, energia – ok. [...] zł ([...] : 2 m-ce), opłata za wywóz ścieków – ok[...] zł ([...]:2), a także wydatki okresowe – koszty zakupu 2 ton węgla -[...] zł, zakupu drewna na opał wraz z dowozem – [...] zł, oraz koszty związane z pracami polowymi (kombajn, orka, siew) – [...] zł, koszty nawozów – [...]zł, materiał siewny (żyto) - [...] zł. Miesięczna kwota stałych wydatków rodziny skarżącej wynosi więc przeszło [...] zł (gaz, leki, stancja, wyżywienie, dojazdy, telefon - Sąd nie uwzględnił przy tym rat kredytu konsumpcyjnego zaciągniętego w instytucji finansowej - "Żagiel", bowiem spłata rat takiego kredytu nie stanowi niezbędnych, koniecznych wydatków rodziny), a więc po odliczeniu tej kwoty od dochodów - rodzinie skarżącej pozostaje miesięcznie do dyspozycji kwota ok. [...] zł tj. [...]zł na osobę. W ocenie Sądu kwota ta nie jest wystarczająca do uiszczania przez skarżącą bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny każdorazowo opłat sądowych w niniejszym postępowaniu, w szczególności wpisu sądowego od skargi wynoszącego 500 zł. Sąd ma bowiem na uwadze konieczność ponoszenia przez rodzinę skarżącej znacznych okresowych wydatków (węgiel, drewno na opał – w zakresie nie pokrytym dopłatami z ARiMR, koszty związane z pracami polowymi np. wynajem maszyn rolniczych, koszty odpowiednich nawozów – wynoszących, wg oświadczeń skarżącej – [...]zł + [...] zł + [...] zł – [...] zł + [...] zł + [...] zł + [...] zł = ok. [...] zł), a także innych koniecznych wydatków (zakup odzieży, środków czystości, higieny, przyborów szkolnych itd.) Instytucja prawa pomocy, pomimo iż wydatkowana jest ze środków Skarbu Państwa nie może być iluzoryczna, lecz powinna realnie umożliwić stronie udział w postępowaniu sądowym. Z tych względów postanowiono, jak w sentencji.