II SA/Lu 135/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant Starszy referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 września 2015 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 27 października 2014 r., znak: [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta R. F. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. F. na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) przyznano K. K. pomoc w postaci specjalnego zasiłku celowego w wysokości [...] złotych. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła wnioskodawczyni, podnosząc, że jej trzyosobowa rodzina nie osiąga ustalonego przez organ pierwszej instancji dochodu w kwocie [...]zł. Nadmieniła, iż potrzebuje pomocy ze względu na własny stan zdrowia, jak również z powodu stanu zdrowia syna D. . Wskazała, że utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł i zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...]zł. Dodała, iż renta syna D. wynosi [...] zł, ponadto jest on uprawniony do zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł, natomiast syn A. Ż. pobiera świadczenie pielęgnacyjne w kwocie [...]zł. Decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 grudnia 2014 r., znak: [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że K. K. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku w dniu 23 października 2014 r. Organ odwoławczy powołał się na ustalenia organu pierwszej instancji, z których wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z trójką dzieci: A. Ż. (lat 31), D. L. (lat 26) i R. K. (lat 22). Zaznaczył, iż wprawdzie dochód rodziny wyniósł [...] zł, ale rodzina ma wysokie zadłużenie, spłaca raty oraz poddana jest egzekucji komorniczej. Ponadto zarówno wnioskodawczyni, jak i jej dwoje dzieci: D. i R. są osobami niepełnosprawnymi. Rodzina wymaga stałej współpracy z organem pomocy społecznej. Poza tym najstarszy syn K. K. - A. jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem D.. Organ odwoławczy podniósł następnie, że z materiału dowodowego sprawy wynika, iż K. K. uprawniona jest do świadczenia rentowego w wysokości [...] zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...]zł, jej syn D. L. pobiera rentę socjalną w kwocie [...]zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Córka R. K. pobiera świadczenie rentowe w wysokości [...] zł i zasiłek pielęgnacyjny - [...] zł. Natomiast syn A. Ż. nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie [...]zł. Ogółem miesięczny dochód czteroosobowej rodziny skarżącej organ odwoławczy ustalił na kwotę [...]zł. Kolegium zaznaczyło przy tym, że omyłkowe wyliczenie dochodu przez organ pierwszej instancji na kwotę [...]zł nie ma wpływu na wynik sprawy. Organ odwoławczy podkreślił, że nawet gdyby przyjąć, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe tylko z dwoma synami – tak jak twierdzi w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej - to i tak dochód trzyosobowej rodziny ustalony w łącznej kwocie [...]zł przekracza kryterium dochodowe rodziny, które wynosi [...] zł (456 zł x 3 osoby). Przytaczając treść art. art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, Kolegium wskazało, że decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, co wynika z użytego przez ustawodawcę sformułowania "może być przyznany", przy czym uznanie administracyjne obejmuje zarówno ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak i decyzję co do jej wysokości. Kolegium zwróciło ponadto uwagę, że z art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wynika, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ podniósł, że ograniczone możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej są faktem powszechnie wiadomym. Z kolei obowiązujące przepisy prawa nie nakładają na organ obowiązku udzielania pomocy w formie zasiłku celowego w równej wysokości dla wszystkich zainteresowanych, a wprost przeciwnie, nakazują wyważanie indywidualnych potrzeb i możliwości udzielenia pomocy. W związku z tym organ administracji publicznej może odmówić przyznania świadczenia lub też przyznać je w innym rozmiarze niż domaga się tego strona. Zarówno przyznanie świadczenia, jak i jego wysokość uzależnione są bowiem od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Oznacza to, że w przypadku braku odpowiednich środków finansowych na przyznawanie zasiłków celowych organy administracji winny dzielić posiadane środki pomiędzy wszystkie osoby ubiegające się o tę formę pomocy pieniężnej. Kolegium podkreśliło, że organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie, a przyznając skarżącej specjalny zasiłek celowy w kwocie [...]zł, działał zgodnie z prawem, gdyż nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Podniosło również, że pomoc społeczna ma na celu przede wszystkim wsparcie podopiecznych, a nie zaspokajanie wszelkich zgłaszanych przez nich potrzeb. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca wyjaśniła, że jej córka R. K. wymeldowała się z domu, ponieważ kupiła sobie mieszkanie. Jej mieszkanie wymagało remontu, jednak pomoc z opieki społecznej otrzymała dopiero w listopadzie w kwocie [...]zł. K. K. podniosła, iż pracownicy organu fałszują dokumenty w celu nieudzielenia jej pomocy na remont. Nadmieniła, że wychowuje dziecko niepełnosprawne w znacznym stopniu. Zaznaczyła, że jest osobą niezaradną. Wyjaśniła, iż mieszkanie, które wykupiła rok temu, wymaga gruntownego remontu, ale nie otrzymała na ten cel pomocy. Podkreśliła, że spłaca pożyczkę w ratach po [...] zł, poza tym komornik egzekwuje z jej renty około [...] zł miesięcznie. Dodała, że jest uprawniona do renty w kwocie [...]zł i zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł, syn D. L. pobiera rentę w kwocie [...]zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł, zaś syn A. Ż. otrzymuje zasiłek w kwocie [...]zł. Oświadczyła, że ponosi opłaty za mieszkanie, za zużycie wody, prądu, a także płaci alimenty - co łącznie wynosi miesięcznie [...] zł. Podkreśliła, że nie ma dochodu na zakup opału. Zaznaczyła, że za otrzymaną z pomocy kwotę [...]zł kupiła drzwi, które wstawiła dopiero po przyznaniu jej w listopadzie pomocy w wysokości [...] zł. Wskazała, że zasiłku nie przyznano jej wskutek fałszowania dokumentacji. Do skargi strona dołączyła dokumenty potwierdzające wysokość osiąganego dochodu oraz ponoszonych wydatków, a także przedłożyła dowody na okoliczność prowadzenia egzekucji przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z.. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa", pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenia pieniężne w postaci zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Świadczenie to nie mogło być przyznane skarżącej, gdyż dochód na osobę w jej rodzinie przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, wynoszące [...] zł. Prawidłowo uznał organ odwoławczy, że nawet gdyby przyjąć, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe tylko z dwoma synami – tak jak twierdzi w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej - to dochód jej trzyosobowej rodziny ustalony w łącznej kwocie [...]zł przekracza kryterium dochodowe, które wynosi [...] zł (456 zł x 3 osoby). Stąd zarzut co do błędnego ustalenia przez organy, że gospodarstwo domowe skarżącej liczy cztery osoby, a łączny dochód jej rodziny wynosi [...] zł, pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W tej sytuacji organy prawidłowo rozważyły przyznanie skarżącej specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Rozstrzygnięcie w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego jest oparte na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że ustawodawca pozostawił organom administracji duży zakres swobody zarówno co do oceny, czy przyznanie pomocy w danej sytuacji jest uzasadnione okolicznościami sprawy, jak i co do określenia wysokości przyznanej pomocy. Przyznanie zasiłku celowego na podstawie omawianego przepisu może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdyż o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a szczególnie trudna sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Sądowoadministracyjna kontrola decyzji wydanej w oparciu o dyspozycję art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej sprowadza się zatem do ustalenia, czy wydając tę decyzję, organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zatem załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Organ drugiej instancji w niniejszej sprawie nie przekroczył granic uznania administracyjnego, przyjmując, że rodzina K. K., z uwagi na niepełnosprawność jej i jej syna D., wysokie zadłużenie oraz poddanie egzekucji komorniczej znalazła się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, uzasadniającej przyznanie bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Znamion dowolności nie nosi również ustalona przez ten organ wysokość przyznanego zasiłku. Należy bowiem mieć na uwadze, że miesięczny dochód rodziny skarżącej, nawet jeżeli przyjąć, że w we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje jedynie skarżąca i jej dwóch synów, wynosi [...] zł. Porównanie wysokości tego dochodu oraz wykazanych przez skarżącą miesięcznych wydatków na opłaty (energia elektryczna, opłaty za mieszkanie, za wodę) i alimenty na dziecko (500 zł), spłatę pożyczki (300 zł) oraz środki egzekwowane przez komornika (350 zł), świadczy o tym, że skarżąca dysponuje określoną kwotą (ponad [...] zł) na zaspokojenie podstawowych potrzeb, takich jak żywność, opał czy leki, na co zasadnie wskazały organy administracji. Oceny tej nie zmienia również fakt poniesienia przez skarżącą wydatków na wymianę drzwi. Tego rodzaju koszty nie mają charakteru nadzwyczajnych wydatków, a jedynie stanowią następstwo zwykłego korzystania z budynku mieszkalnego. Istotne dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy jest również to, że skarżąca i jej rodzina systematycznie korzystają z pomocy społecznej w postaci różnego rodzaju zasiłków i innych świadczeń pieniężnych. Należy podkreślić, że celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej, nie zaś całkowite przeniesienie na państwo ciężaru utrzymania takich osób czy rodzin. Poza tym wsparcie ze strony organu pomocy społecznej ma charakter ograniczony i uzależniony w dużej mierze od jego możliwości finansowych oraz ilości osób i rodzin, które na danym terenie tej pomocy potrzebują. Organ pomocy społecznej przyznaje świadczenia proporcjonalnie do możliwości finansowych danej gminy oraz ilości jej mieszkańców potrzebujących pomocy, co często uniemożliwia zaspokojenie wszystkich, nawet podstawowych potrzeb wnioskodawców. Chybiony jest zarzut skarżącej co do sfałszowania dokumentów, na podstawie których organy – jej zdaniem - błędnie ustaliły, że gospodarstwo domowe skarżącej liczy cztery osoby, a łączny dochód jej rodziny wynosi [...] zł. Trzeba bowiem zważyć, że organy dokonały ustaleń w tym zakresie na podstawie informacji zawartych w aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia 24 października 2014 r., która została podpisana przez skarżącą. W aktach niniejszej sprawy widnieje również oświadczenie córki skarżącej – R. K. o wysokości uzyskiwanej przez nią renty oraz zasiłku pielęgnacyjnego (k. 3 akt organu pierwszej instancji). Poza tym, jak wyżej wskazano, okoliczność ta pozostaje bez wpływu na rozstrzygniecie sprawy. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.