II SA/Lu 1360/01

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) Zakładów Energetycznych "L." S.A. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 26 czerwca 2001 r. (...) w przedmiocie zezwolenia na zlokalizowanie kabla energetycznego w pasie drogowym drogi wojewódzkiej - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części utrzymującej pkt 3 decyzji Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich w L. z dnia 7 maja 2001 r. (...) i pkt 3 tej ostatniej decyzji, (...). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 26 czerwca 2001 r. po rozpatrzeniu odwołania (...) Zakładów Energetycznych "L." S.A. w L. od decyzji Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich w L. z dnia 7 maja 2001 r. zezwalającej na zlokalizowanie w pasie drogowym drogi wojewódzkiej nr 813 relacji M.-P. - P. - O.-L. - Ł., kabla energetycznego SN w M.-P. według przebiegu wyrysowanego na załączonym planie sytuacyjnym i uzgodnionego protokołem nr 15/2001 z dnia 6 kwietnia 2001 r. przez Zakład Uzgadniania Dokumentacji Projektowej w M.-P. na następujących warunkach: 1/ przejście poprzeczne kablem SN pod pasem drogowym drogi wojewódzkiej nr 813 należy wykonać metodą przewiert w rurze osłonowej, ułożonej na głębokości 1,20 m licząc od najniższej rzędnej terenu na trasie przejścia, komorę przewiertową należy zlokalizować poza terenem pasa drogowego; 2/ kabel pod zjazdem, zlokalizowanym w pasie drogowym ul. P., należy zabezpieczyć stalową rurą osłonową; 3/ w przypadku kolizji powyższego kabla przy modernizacji drogi lub z elementami jej zagospodarowania, usunięcie kolizji należeć będzie do właściciela kabla, na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa i art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W świetle ustaleń tej decyzji odwołanie od decyzji organu I instancji, wniosły (...) Zakłady Energetyczne "L." S.A. w L. kwestionując pkt 3 decyzji. Według odwołującego ustawa o drogach publicznych nie zawiera upoważnienia do nakładania przez organ orzekający obowiązków na właściciela urządzeń podziemnych /kabli energetycznych/ ich przyszłych kolizji. Zobowiązanie takie jest przyszłym i niepewnym, a przez to trudnym do określenia, co do wartości przyszłych robót, ani ich zakresu i terminu ich wykonania. W ocenie odwołania wszelkie nie uwzględnione w obecnym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zmiany przebiegu istniejącej drogi nie mogą skutkować obowiązkiem przełożenia kabli na jej koszt. Na rozprawie odwoławczej odwołujący podniósł, że pkt 3 zaskarżonej decyzji narusza przepisy ustaw Prawo energetyczne i o ochronie konsumentów. W ocenie decyzji organu odwoławczego stosownie do treści art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych w szczególnie uzasadnionych wypadkach lokalizowanie w pasie drogowym urządzeń lub obiektów nie związanych z gospodarką drogową lub potrzebami ruchu, jak również umieszczanie takich urządzeń na obiektach mostowych może nastąpić za zezwoleniem zarządcy drogi. Ust. 4 tego przepisy stanowi, że utrzymanie obiektów o których stanowi ust. 3 należy do posiadaczy tych obiektów. Przedmiotowy kabel energetyczny nie jest urządzeniem związanym z gospodarką drogową i nie podlega on administracji Zarządu Drogi. Pkt 3 zaskarżonej decyzji zabezpiecza Zarząd Drogi przed nieprzewidzianymi wydatkami związanymi z ewentualną kolizyjnością urządzeń obcych z urządzeniami drogi. Decyzje zezwalające na umieszczenie takich "obcych" urządzeń w pasie drogowym zawierają warunki spełnienie których pozwoli na realizację tych urządzeń. Zarząd Dróg Wojewódzkich w L. - jako organ I instancji zarządza drogą w imieniu Zarządu Województwa L. i obowiązany jest stosownie do art. 19 ust. 1 ustawy o drogach publicznych wykonywać sprawy z zakresu planowania, budowy, modernizacji utrzymania i ochrony dróg. Dlatego zasadne jest obciążenie odwołującego, który ma zlokalizować w pasie drogowym urządzenie nie związane z gospodarką drogową kosztami kolizji mogącymi wystąpić w przyszłości w czasie modernizacji drogi lub zmianą jej elementów zagospodarowania. Zaskarżona część decyzji w ocenie organu odwoławczego nie narusza przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne /Dz.U. nr 54 poz. 348 ze zm./, ani też ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów /Dz.U. nr 112 poz. 1319/. W skardze na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) Zakłady Energetyczne "L." S.A. w L. wnoszą o jej uchylenie w części utrzymującej w mocy pkt 3 decyzji Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich w L. z dnia 7 maja 2001 r., jak też tej decyzji w tej części. Skarga podnosi, że art. 39 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838/, będący podstawą decyzji obu instancji administracyjnych, nakłada na właściciela urządzeń zlokalizowanych w pasie drogowym obowiązek ich utrzymania. Oznacza to, że w przypadku gdy skarżący przystąpi do modernizacji lub przebudowy znajdujących się w pasie drogowym kabli elektroenergetycznych to taka przebudowa odbywać się będzie na jego koszt, a uszkodzony pas drogowy wykonawca tych robót również miał będzie obowiązek doprowadzić do stanu pierwotnego na własny koszt. Zaskarżona decyzja dokonała nieprawidłowej wykładni powyższego przepisu nakładając na skarżącego obowiązek pokrycia kosztów usunięcia kabla przy modernizacji pasa drogowego. Nałożenie takiego obowiązku na skarżącego nie ma uzasadnienia w powyższym przepisie prawnym, ani w żadnym innym przepisie ustawy o drogach publicznych. Pogląd zaskarżonej decyzji, że na podstawie powołanego przepisu na skarżącym ciąży obowiązek usuwania kolizji kabli energetycznych w przypadku przebudowy w przyszłości pasa drogowego jest sprzeczne z treścią tego przepisu i przenosi na skarżącego ciężar związany z utrzymaniem drogi. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z przepisami obowiązującego prawa /art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ podnieść należy, że art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ zabrania dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. Jest to więc przepis ochronny dla pasa drogowego. Jednakże ust. 3 tego przepisu w szczególnie uzasadnionych wypadkach dopuszcza lokalizowanie w pasie drogowym urządzeń lub obiektów nie związanych z gospodarką drogową lub potrzebami ruchu, jak również umieszczenia takich urządzeń na obiektach mostowych stanowiąc, iż może to nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi. Ta ostatnia część tego przepisu wyraźnie wskazuje, że lokalizowanie w pasie drogowym urządzeń lub obiektów nie związanych z gospodarką drogową lub potrzebami ruchu, jak również umieszczanie takich urządzeń na obiektach mostowych jest dopuszczalne wyłącznie za udzielonym zezwoleniem przez zarządcę drogi. Zezwolenie powyższe dokonywane jest w drodze decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 par. 1 Kpa, a z mocy omawianego przepisu uprawnionym do jej wydania jako organ I instancji jest zarządca drogi. Na podstawie powyższego przepisu wydana została decyzja przez Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich w L. z dnia 7 maja 2001 r. /decyzja organu I instancji/ uwzględniająca żądanie wnioskodawcy na zlokalizowanie w pasie drogowym drogi wojewódzkiej nr 813 relacji M.-P. - P. - O.-L. - Ł. kabla energetycznego SN w M.-P. zgodnie z warunkami wskazanymi w pkt 1 i 2 tej decyzji. Ta część tej decyzji nie była kwestionowana w odwołaniu od powyższej decyzji, jak też nie jest przedmiotem skargi na decyzję zaskarżoną, czyli decyzję organu odwoławczego. Jednakże decyzja organu I instancji ustaliła w pkt 3, że "w przypadku kolizji powyższego kabla przy modernizacji drogi lub z elementami jej zagospodarowania, usunięcie kolizji należeć będzie do właściciela kabla" i ta część tej decyzji została utrzymana w mocy przez decyzję zaskarżoną, a motywy tej decyzji podkreśliły, iż takie rozstrzygnięcie jest uzasadnione art. 39 ust. 4 omawianej ustawy o drogach publicznych. Ta część zaskarżonej decyzji jest przedmiotem skargi. W świetle art. 39 ust. 4 omawianej ustawy "utrzymanie obiektów i urządzeń, o których mowa w ust. 3 należy do ich posiadaczy". Oznacza to, że ten kto uzyskał zezwolenie od zarządcy drogi na zlokalizowanie w pasie drogowym urządzeń lub obiektów nie związanych z gospodarką drogową lub potrzebami ruchu, jak również umieszczaniu takich urządzeń na obiektach mostowych, jest ich posiadaczem i do niego należy ich utrzymanie. Przepis ten ma charakter deklaratoryjny i nie stanowi podstawy do wydania jakiejkolwiek decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 par. 1 Kpa, a w szczególności decyzji orzekającej o obowiązku posiadacza urządzenia usunięcia kolizji tego urządzenia umieszczonego w pasie drogowym zaistniałej w tym pasie podczas dokonywania modernizacji drogi przez jej zarządcę. Prowadzi to do wniosku, że art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ nie stanowi podstawy prawnej do wydawania decyzji regulującej przyszłe stosunki pomiędzy zarządca drogi i posiadaczem urządzenia zlokalizowanego za zezwoleniem zarządcy drogi w pasie drogowym, nie związanego z gospodarka drogowa lub potrzebami ruchu. Dlatego pkt 3 decyzji organu I instancji, jak też utrzymująca, go w mocy decyzja zaskarżona w tej części jako wydana bez podstawy prawnej w myśl art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa są nieważne i to należało stwierdzić na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 i art. 29 ustawy już wyżej powołanej o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. O kosztach postępowania orzeczono w myśl art. 55 ust. 1 tej ostatniej ustawy.