II SA/Lu 1378/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia NSA Marek Zalewski, Asesor WSA Małgorzata Fita (spr.), Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i poboru podwyższonej opłaty drogowej oddala skargę Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania [...] R. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i poboru podwyższonej opłaty drogowej w kwocie 1086,80 zł za przejazd jednorazowy po drogach publicznych pojazdu bez właściwego zezwolenia – jako bezprzedmiotowego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż decyzja organu I instancji jest konsekwencją uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 29 maja 2003 r., sygn. akt: II SA/Lu 153/02 decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie opłaty drogowej i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...]. Na mocy wyżej wymienionej decyzji organu I instancji, od skarżącej spółki pobrano podwyższoną opłatę drogową w wysokości 1.086,80 zł za przejazd na drogach publicznych pojazdem o nacisku osi przekraczających dopuszczalne wielkości bez właściwego zezwolenia, a decyzja powyższa wydana została między innymi na podstawie § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 51 z 2000 r., poz. 607). Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w przypadku stwierdzenia, iż przejazd pojazdu nienormatywnego odbywa się bez właściwego zezwolenia, wysokość opłaty określona w § 2 ust. 2, ulega podwyższeniu o 90% - w przypadku przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej i nacisków osi, przy czym opłatę za przejazd bez zezwolenia przy zastosowaniu podwyższonych opłat oblicza się według zryczałtowanej długości trasy przejazdu wynoszącej 400 km. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r., sygn. akt: P 6/02, część I punkt 5, wymieniony § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 51 z 2000 r., poz. 607) został uznany za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Ponadto zgodnie z częścią II wyroku Trybunału Konstytucyjnego – pobrane na podstawie przepisów rozporządzeń Rady Ministrów wskazanych w części I w punktach 2 – 5 wyroku opłaty nie podlegają zwrotowi. Zgodnie z art. 190 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Mając na uwadze powyższe, organ celny nie może dokonać zwrotu pobranej podwyższonej opłaty drogowej, czego w odwołaniu od decyzji organu I instancji domagała się strona. Niezależnie od powyższego urząd celny nie jest właściwy do wydawania rozstrzygnięć w sprawie zwrotu pobranych podwyższonych opłat drogowych. W dniu pobrania opłaty obowiązywał przepis § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 23 września 1998 r. w sprawie określenia wysokości prowizji od opłat drogowych pobieranych przez urzędy celne oraz sposobu jej pobierania i rozliczania z Generalną Dyrekcją Dróg Publicznych (Dz.U. Nr 125, poz. 829), zgodnie z którym od opłat drogowych, pobieranych po przeprowadzeniu kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy, których masa, naciski osi lub wymiary przekraczały dopuszczalną masę, naciski osi lub wymiary, urzędy celne były obowiązane odliczyć prowizję, natomiast pozostałą część opłaty przekazać na rachunek środka specjalnego Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych. Zgodnie z art. 40 a ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 71, poz. 838) opłaty pochodzące ze źródeł, o których mowa w art. 13 ust. 2 pkt 2 – 5 stanowią dochody środków specjalnych zarządów dróg przeznaczonych na utrzymanie dróg. Art. 40 ust. 2 cyt. ustawy stanowi, że opłaty za zezwolenia na przejazdy pojazdów wymienionych w art. 13 ust. 2 pkt 3, których trasa przekracza granicę państwa i kary, o których mowa w art. 13 ust. 2a, dotyczące tych pojazdów, stanowią dochody środka specjalnego Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Publicznych przeznaczonego na budowę i utrzymanie dróg krajowych oraz na zakup urządzeń do ważenia pojazdów. W związku z faktem likwidacji z dniem 31 kwietnia 2002 r. Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Publicznych oraz utworzeniem w jej miejsce z dniem 1 kwietnia 2002 r. Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad wszelkie należności i zobowiązania zlikwidowanej Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych stały się należnościami i zobowiązaniami Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Jest to organ właściwy do załatwiania spraw dotyczących zwrotu nienależnie pobranych podwyższonych opłat drogowych. Niezależnie od powyższego, strona w odwołaniu podniosła, iż punkt II wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r., sygn. akt: P 6/02, nie dotyczy podmiotów które składały odwołania. Ustosunkowując się do powyższego zarzutu należy podkreślić, że punkt drugi przedmiotowego wyroku nie zawiera żadnych wyjątków. Z tych względów należy stwierdzić, iż pobrana w wyniku decyzji organu I instancji podwyższona opłata drogowa nie podlega zwrotowi. Na wyżej wymienioną decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] R. – sp. z o.o. w R. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zapis punktu II wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r. stwierdzający, że opłaty pobrane na podstawie uznanego za niezgodny z konstytucją § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 51 z 2000 r., poz. 607) nie podlegają zwrotowi, nie ma zastosowania w sytuacji, gdy podmiot ukarany podwyższoną opłatą składał w obowiązującym trybie przysługujące mu odwołanie od decyzji. Ponadto skarżący stwierdził, że skoro decyzję o nałożeniu opłaty podjął Naczelnik Urzędu Celnego i to on wyegzekwował powyższą należność, niezrozumiałe jest odsyłanie [...] R. – sp. z o.o. do Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych z wnioskiem o zwrot pobranej kwoty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W niniejszej sprawie ustalono następujący stan faktyczny: Decyzją Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...], Nr [...] pobrano od [...] R. – Sp. z o.o. podwyższoną opłatę drogową w wysokości 1.086,80 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdem o nacisku osi przekraczających dopuszczalne wielkości bez właściwego zezwolenia. Po rozpatrzeniu odwołania w przedmiotowej sprawie, decyzją z dnia [...], Nr [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, na którą strona złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie. Wyrokiem z dnia 29 maja 2003 r. sygn. akt: II SA/Lu 153/02 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyżej wymienione decyzje obu instancji ze względu na wydanie ich m.in. na podstawie § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 51 z 2000 r., poz. 607), co do którego Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r., sygn. akt: P 6/02, orzekł, iż jest on niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Następnie decyzją z dnia [...], Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego umorzył postępowania administracyjne w sprawie ustalenia i poboru podwyższonej opłaty drogowej w kwocie 1.086,80 zł za przejazd jednorazowy po drogach publicznych pojazdu bez właściwego zezwolenia – jako bezprzedmiotowe. W dniu [...] sierpnia strona złożyła w Urzędzie Celnym wniosek o uzupełnienie wyżej wymienionej decyzji o rozstrzygnięcie co do kwestii związanej z obowiązkiem zwrotu pobranej opłaty wraz z odsetkami i kosztami. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 r. , Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego odmówił uzupełnienia przedmiotowej decyzji w sposób wnioskowany przez stronę. W wyniku odwołania od decyzji organu I instancji w przedmiocie umorzenia postępowania Dyrektora Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Oceniając przedmiotową decyzję organu odwoławczego, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż wydana ona została zgodnie z prawem. Mając na uwadze art. 190 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r., sygn. akt: P 6/02, orzeczeniem zamieszczonym w jego części I – punkt 5, § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 51 z 2000 r., poz. 607) został uznany za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Ponadto zgodnie z częścią II wyroku Trybunału Konstytucyjnego – pobrane na podstawie przepisów rozporządzeń Rady Ministrów wskazanych w części I w punktach 2 – 5 wyroku opłaty nie podlegają zwrotowi. Mając na uwadze, iż w przedmiotowej sprawie organy administracji orzekały i pobrały opłatę na podstawie cyt. § 9 rozporządzenia, wyżej wymieniony wyrok będzie miał zastosowanie zarówno w przypadku oceny decyzji wydanych na jego podstawie, jak i do kwestii możliwości zwrotu pobranych na jego podstawie opłat drogowych. Dokonując analizy i literalnej wykładni przedmiotowego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, należy stwierdzić, iż określone w nim opłaty nie podlegają zwrotowi bez żadnych wyjątków, bowiem nie przewidziano w wyroku tym katalogu podmiotów, co do których zachodziła by taka możliwość. Mając na uwadze powyższe, organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie miały podstaw prawnych do zarządzenia zwrotu pobranej od skarżącego podwyższonej opłaty drogowej, a decyzje przez nie wydane są zgodne z obowiązującym prawem. Z tych też względów i na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.