II SA/Lu 138/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński - sprawozdawca, Sędzia NSA Maciej Kierek, Protokolant Referent Agnieszka Kocot, po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2005 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz H. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku strony złożonego w trybie art.127 § 3 kpa utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...] o odmowie przyznania H. B. uprawnień kombatanckich. W ocenie organu administracji strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów, iż zachodzą w jej sprawie przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Zainteresowany podnosił, iż w okresie od listopada do grudnia 1942 r. przebywał w obozie przesiedleńczym w Z. Na potwierdzenie tej okoliczności przedłożył oświadczenia świadków: Z. C. i A. S. Zdaniem organu oświadczenia tych osób nie mają waloru wiarygodności. Co prawda świadkowie posiadają uprawnienia kombatanckie z przedmiotowego tytułu, jednakże wysiedleni zostali z innych niż strona miejscowości. Ze względu zaś na dużą liczebność obozu nie mogli zapamiętać poszczególnych osób, wcześniej sobie nieznanych. Ponadto twierdzenia świadków jak i strony nie znalazły potwierdzenia w dowodach z dokumentów urzędowych, w postaci zaświadczenia Archiwum Państwowego w Z. z dnia [...] , Archiwum Państwowego w L. z dnia [...] oraz Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – Oddziału w L. z dnia [...]. Z nadesłanej przez Urząd Gminy ankiety skierowanej do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych w związku z ubieganiem się przez H. B. o wydanie pierwszego po wojnie dowodu osobistego nie wynika, aby strona w okresie okupacji została wysiedlona. Reasumując organ administracji podkreślił, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku H. B. W szczególności brak jest jakichkolwiek dokumentów urzędowych potwierdzających zarówno okoliczność jego wysiedlenia jak i pobytu w obozie przesiedleńczym w Z. H. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe rozstrzygnięcie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Decyzję odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich skarżący uznał za wysoce go krzywdzącą i niezgodną ze stanem faktycznym. Zarzut ze strony organu, że świadkowie nie mogli go zapamiętać jest – jego zdaniem – całkowicie chybiony. Mieli oni wówczas po 8 i 11 lat, zaś skarżący był dwunastoletnim chłopcem. Wnioskodawcę bardzo pokrzywdziła wojna, zaś pobyt w obozie pozostał na trwałe w jego pamięci. W obozie tym przebywały rodziny polskie wysiedlone z okolic S., które zaopiekowały się chorym chłopcem, a on zaprzyjaźnił się z rówieśnikami. Zeznania świadków są – zdaniem skarżącego – spójne i całkowicie wiarygodne. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ administracji uchybił przepisom postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z unormowaniem art. art. 7 i 77 § 1 kpa organ administracji obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Nierozerwalnie z tą zasadą postępowania dowodowego związany jest przepis art. 80 kpa, który statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z jego brzmieniem organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przyznana organowi swoboda oceny dowodów nie może jednak prowadzić do dowolności w tym zakresie. Każdorazowo więc uzasadnienie decyzji winno zawierać wskazanie dowodów, na których organ się oparł ustalając stan faktyczny sprawy oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 kpa). Ocena dowodów musi pozostawać w zgodności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak też utrzymanie nią w mocy decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] wymogom tym nie odpowiada. W szczególności nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu administracji, iż przedstawione przez stronę zeznania świadków są niewiarygodne ze względu na młody wiek tych osób w czasie, gdy miały one przebywać wraz ze skarżącym w obozie, fakt, iż pochodziły z innych niż on miejscowości, krótki okres pobytu w obozie i jego dużą liczebność. Wypada zauważyć, że osoby w wieku 8 i 11 lat (tak jak świadkowie w niniejszej sprawie) są zdolne do zapamiętywania wydarzeń i późniejszego ich relacjonowania, zwłaszcza gdy chodziło o tak dramatyczne wydarzenia jak pobyt w obozie. Fakt, że świadkowie pochodzili z innej niż H. B. miejscowości także nie oznacza, że nie mogli przebywać wraz z nim w obozie ani go zapamiętać, nawet jeśli był to pobyt niezbyt długi. Zupełnie niezrozumiały jest argument odnoszący się do wielkości obozu. Świadkowie nie twierdzą przecież, że znają wszystkich więźniów obozu, zaś co do skarżącego zeznali, iż przebywali z nim w tym samym baraku. Brak potwierdzenia pobytu H.B. w obozie przejściowym w Z. w dowodach z dokumentów urzędowych nie wyklucza możliwości ustalenia tej okoliczności na podstawie zeznań świadków. W powoływanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ankiecie wypełnione przez skarżącego w związku z ubieganiem się o wydanie dowodu osobistego H.B. nie podał, iż w czasie okupacji przebywał w obozie. Jest to zrozumiałe, jeśli zważyć właśnie stosunkowo krótki okres tego pobytu . Rozpatrując ponownie sprawę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych winien jeszcze raz, mając na względzie powyższe uwagi, dokonać oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jeżeli wiarygodność dowodów osobowych budzi wątpliwości organu, należy rozważyć celowość bezpośredniego przesłuchania świadków, a także przesłuchania strony w trybie art. 86 kpa. W zależności od wyników oceny całokształtu materiału dowodowego organ ustali ponownie stan faktyczny, który będzie podstawą do zastosowania określonej normy prawnej. W razie ustalenia, że skarżący przebywał w obozie przejściowym w Z. mając wówczas mniej niż 14 lat (z akt sprawy wynika, że ta przesłanka jest spełniona), przysługują mu uprawnienia kombatanckie na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), w związku z rozporządzeniem prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154), o ile nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 21 ust. 2 powołanej ustawy. Z przedstawionych wyżej względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.