II SA/Lu 1402/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek (spr.), Sędzia NSA Marek Zalewski, Asesor WSA Małgorzata Fita-Mazurek, Protokolant Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Gminy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M. i W. J. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] znak: [...] w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego o rozgraniczenie nieruchomości działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Wójt Gminy po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Gminy postanowieniem z dnia [...] lutego 2002 r. wszczął postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości położonych w miejscowości S., pomiędzy działkami nr 81/73 której właścicielem jest Gmina – Kw nr [...] i nr 74/6, która stanowi własność W. i M. J. /akt notarialny nr [...]. Po otrzymaniu dokumentacji rozgraniczenia nieruchomości i dokumentacji technicznej Wójt Gminy decyzją z dnia [...] Nr [...] umorzył postępowanie administracyjne o rozgraniczenie nieruchomości i przekazał z urzędu sprawę do rozpoznania sądowi. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że geodeta ustalił i wskazał stronom przebieg granicy na podstawie operatu ewidencji gruntów wsi S. i mapy scaleniowej. Strony zaakceptowały przebieg granicy, ale M. i W. małż. J. z uwagi na nieświadome za użytkowanie części drogi wnieśli o umożliwienie im wykupu zajętego pasa drogowego, o przesunięcie tego pasa na grunt W. S. W związku z tym ugoda nie została zawarta. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprawę w wyniku odwołania M. i W. małż. J. uznało, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na brak podstawy prawnej do wszczęcia postępowania administracyjnego o rozgraniczenie nieruchomości. Zdaniem organu w sprawie nie było sporu granicznego. Potwierdzają to ustalenia i czynności upoważnionego geodety, który na podstawie zebranych dowodów wskazał stronom przebieg granicy. Zarówno właściciele działki nr 74/6 i pełnomocnik Zarządu Gminy nie kwestionują przebiegu granicy. Sporny jest natomiast pas gruntu o pow. 371 m2 użytkowany przez M. i W. małż. J. od ponad 20 lat, ogrodzony i zabudowany na podstawie pozwolenia na budowę. W ocenie organu odwoławczego zajęty teren nie stanowi "pasa przygranicznego", a powstały problem nie dotyczy przebiegu granicy, ale uregulowania własności gruntu tj. ze strony Zarządu Gminy wydania nieruchomości, a ze strony M. i W. J. ewentualnego nabycia własności zajętej nieruchomości. Sprawy takie może rozstrzygać jedynie Sąd w procesie cywilnym, a nie organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym. W takim przypadku miałby zastosowanie art. 36 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, zgodnie z którym Sąd, przed którym toczy się sprawa o własność lub o wydanie nieruchomości albo jej części właściwy jest również do przeprowadzenia rozgraniczenia, jeżeli ustalenie przebiegu granic jest potrzebne do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Gmina wnosząc o stwierdzenie w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa nieważności decyzji. Zarzuciła rażące naruszenie art. 29, art. 30 ust. 1 i art. 31 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne /tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 100 poz. 108 b/ W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153 poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem kontroli z prawem zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze kognicję sądu administracyjnego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. Nr 30 poz. 163 ze zm./ - rozgraniczenie ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tychże punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Z braku sporu ustalenie przebiegu granicy następuje w drodze decyzji administracyjnej /art. 33 ust. 1 powołanej ustawy/, natomiast w razie sporu – bądź przez zawarcie ugody przed geodetą /art. 31 ust. 4 tej ustawy/ bądź w wypadku nie zawarcia takiej ugody, po przekazaniu sprawy sądowi – w drodze orzeczenia Sądu lub ugody sądowej, w postępowaniu nieprocesowym /art. 34 ust. 2 i 3/. Niezależnie od wskazanych sposobów ustalenie przebiegu granicy nastąpić może w postępowaniu sądowym, bez poprzedzającej fazy postępowania administracyjnego, w trybie procesu lub postępowania nieprocesowego, w sytuacjach określonych w art. 36 prawa geodezyjnego i kartograficznego. Zgodnie z tym przepisem Sąd, przed którym toczy się sprawa o własność lub o wydanie nieruchomości albo jej części, jest właściwy również do przeprowadzenia rozgraniczenia, jeżeli ustalenie przebiegu granic jest potrzebne do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. W sprawie niniejszej postanowieniem Nr [...] z dnia [...] wszczęte zostało postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości położonej w S. oznaczonej jako działka nr 81/73 stanowiącej własność Gminy z działką Nr 73/6 stanowiącą własność M. i W. małż. J. Zgodnie z opinią geodezyjną /k. [...] akt adm./ stwierdzono w trakcie wykonywanych prac geodezyjnych, że część drogi oznaczonej nr 81/73 została przez małż. Jagi zabudowana budynkiem gospodarczym i trwałym ogrodzeniem – powierzchnia użytkowana wynosi 371 m2. Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury i doktryny sprawą o rozgraniczenie jest sprawa, w której istotą sporu jest przebieg granicy, natomiast kwestia własności gruntu przyległego do tej granicy stanowi przesłankę rozstrzygnięcia, czyli ma charakter wtórny, jeżeli ponadto sporny grunt z uwagi na swą powierzchnię, zwłaszcza w zestawieniu z powierzchnią całej nieruchomości i swój kształt jest tematycznie związany z granicą. W przedmiotowej sprawie nie do przyjęcia jest więc stanowisko organu odwoławczego, że powstały problem nie dotyczy przebiegu granicy, a uregulowania własności gruntu /pasa gruntu o pow. 371 m2/, a sprawy takie rozstrzygać może jedynie Sąd w postępowaniu cywilnym, a nie organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym i że w tym przypadku miałby zastosowanie art. 36 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Podzielić należy stanowisko skarżącego, że Gmina jako właściciel działki Nr 81/73 – stanowiąca drogę publiczna, w związku z zajęciem części tej nieruchomości przez małż. J. – właścicieli sąsiedniej nieruchomości miała interes prawny w precyzyjnym ustaleniu przebiegu granic. Wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego dało możliwość dokładnego wskazania granicy pomiędzy wskazanymi wyżej nieruchomościami. Granica ustalona i utrwalona na gruncie przez geodetę znalazła oparcie w dokumentach znajdujących się w zasobie geodezyjnym. Przesłanką umorzenia postępowania pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa jest stwierdzenie jego bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, albo gdy nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania adm., bądź też tylko w drodze postępowania administracyjnego przed rozstrzygającym w sprawie organem I instancji. W tym stanie stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego – art. 29, art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne /tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086/ oraz przepisów postępowania art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Mając powyższe na uwadze działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm./, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji.