II SA/Lu 143/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie grzywny za nieokazanie przedmiotu oględzin p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 18 marca 2015 r. skarżąca J. S. zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego wskazując, że jest młodym rolnikiem utrzymującym się tylko z dochodów z gospodarstwa, które nie są stałe, a już uzyskane pochłaniane są przez bieżące wydatki (podatek rolny, ubezpieczenie, media, żywność, odzież). Majątek strony stanowi gospodarstwo rolne o pow. 6,33 ha (grunty orne) i 0,48 ha (użytki zielone) wyposażone w zabudowania gospodarskie (dom, stodoła i obora). Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wezwano go do złożenia: wyjaśnień dotyczących swojej sytuacji materialnej, w tym m.in. do złożenia wyciągów i wykazów z rachunków bankowych, zaświadczenia wskazującego wielkość posiadanych gruntów, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych, posiadanych zasiewów i wysokości uzyskiwanych dopłat do upraw, wykazu posiadanych maszyn i urządzeń oraz dokumentów określających wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone stronie w dniu 19 maja 2015 r. W dniu 22 maja 2015 r. skarżąca oświadczyła, że nie złoży żadnych dokumentów, opłaci wymagany wpis sądowy i wnosi o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe wykazanie, że poniesienie pełnych kosztów postępowania nastąpi z uszczerbkiem koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. W razie jednak, gdyby oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składane wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierało danych wystarczających do oceny, bądź też jego treść nasuwała wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (lub referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (lub referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (lub referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. To bowiem strona ma przekonać rozpatrującego wniosek, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Samo oświadczenia strony skarżącej zawarte w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z uwagi na jego lakoniczność nie stanowi w okolicznościach niniejszej sprawy wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Prawo pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie. Oczywistym wobec tego jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy konieczna jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Strona jest zaś obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżąca nie wyjaśniła w pełni swojej sytuacji finansowej i majątkowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyła żądanych dokumentów oraz oświadczeń w tym w szczególności dotyczących wysokości dochodu. Nie przedstawił również żadnych dokumentów dotyczących posiadanego majątku oraz wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem jak również wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Odnosząc się natomiast do twierdzeń strony wskazujących na koszty uzyskania żądanych dokumentów, uznać je należy za gołosłowne. Uzyskanie zarówno zaświadczenia dotyczącego wielkości posiadanych gruntów jak i wyciągu z rachunku bankowego jeśli już to wiąże się z poniesieniem niewielkich opłat. Pomijając nawet to podkreślić należy, że skarżąca nie złożyła żadnych oświadczeń, co kategorycznie należy uznać za brak woli ukazania swojej sytuacji materialnej lub co więcej chęć ukrycia źródeł i wielkości dochodu oraz posiadanego majątku. Konkludując, zawartych we wniosku oświadczeń skarżącej nie sposób uznać za wystarczające, albowiem ich ogólnikowość nie pozwala na weryfikację ich wiarygodności. Brak zaś odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej i materialnej strony, oznacza, że skarżąca nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi możliwość przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, czy to zwolnienia od kosztów sądowych czy też ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W orzecznictwie nie budzi bowiem żadnych wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.