II SA/Lu 144/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2022 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 31 grudnia 2021 r., znak: SKO.41/3629/OS/2021 w przedmiocie odmowy zmiany decyzji oddala skargę. Decyzją z 31 grudnia 2021 r., znak: SKO.41/3629/OS/2021, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 50 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268) po rozpatrzeniu odwołania Z. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia 26 sierpnia 2021 r., znak: OPS.450.36.2021 odmawiającą zmiany decyzji własnej z dnia 10 lutego 2021 r., znak: OPS.4532.145.2021 w zakresie odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco. Po rozpatrzeniu wniosku z dnia 24 czerwca 2021 r. wspomnianą wyżej decyzją organ pierwszej instancji odmówił zmiany decyzji z dnia 10 lutego 2021 r. przyznającej Z. W. częściowo odpłatnie specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi, świadczone w miejscu zamieszkania, w wymiarze 5 dni w tygodniu po 5 godzin dziennie (z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych), w okresie od 16 lutego 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. W decyzji określono odpłatność za usługi w wysokości 15% kosztu jednej godziny usług wynoszącego 31,50 zł oraz szczegółowy zakres przyznanych usług. Organ stwierdził, że ustalając odpłatność w wysokości 31,50 zł za jedną godzinę usług, opierał się na kwocie, jaką ustaliło L. w L. . Organ podniósł, że odpłatność wskazana przez Z. W. w wysokości 115,00 zł za jedną godzinę usług wynika z uchwały Nr W45/2019 Rady Gminy N. z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie zmiany uchwały w sprawie ustalenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania, gdzie w przypadku specjalistycznych usług opiekuńczych cenę jednej godziny usług ustala się w wysokości 115,00 zł (§ 1 ust. 1 pkt 2). Powyższa kwota nie odnosi się do specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Organ podniósł, że w decyzji przyznającej Z. W. specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi nie został wyszczególniony podmiot realizujący świadczenia z uwagi na brak ofert na złożone zapytanie przez OPS w N. drogą elektroniczną. Zdaniem organu, nie zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki do zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Realizacja interesu społecznego oraz słusznego interesu strony nastąpiła wskutek przyznania wnioskodawcy specjalistycznych usług opiekuńczych. Zważywszy, że specjalistyczne usługi opiekuńcze w sposób najpełniejszy służą zaspokojeniu potrzeb wnioskodawcy jako osoby z zaburzeniami psychicznymi, brak jest podstaw do zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Od decyzji odwołał się Z. W., podnosząc, że zbyt niska cena za godzinę usług i brak wskazania podmiotu wykonawczego w decyzji z 10.02.2021 r. powodują niemożliwość świadczenia usług od stycznia 2021 r. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, Kolegium wskazało, że wnioskowane zmiany nie kwalifikują się do uwzględnienia w trybie art. 155 k.p.a., ponieważ za nimi nie przemawia ani słuszny interes strony, ani interes społeczny. Kwestia stawki za godzinę świadczonych specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi jest ustalana przez organ w granicach ogólnie przyjmowanych stawek za tego rodzaju usługi wypłacanych podmiotom świadczącym usługi, które to stawki uwzględniają uwarunkowania rynkowe. Ustalenie stawki godzinowej w żądanej przez Z. W. wysokości 115,00 zł za godzinę usług (wynikającej z uchwały, która dotyczy specjalistycznych usług opiekuńczych z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi), której wysokość zdecydowanie przekracza poziom rynkowych stawek za takie usługi i przyjęcie takiej stawki jest zatem zdecydowanie sprzeczne z interesem społecznym. Ponadto Z. W. ma ustaloną odpłatność za usługi w wysokości 15% kosztu jednej godziny usług, więc zwiększenie stawki za 1 godzinę usług nie leży również w jego słusznym interesie. Natomiast, jeśli chodzi o żądanie wskazania w decyzji przyznającej usługi podmiotu, który będzie je świadczył, to jest ono według Kolegium niezasadne. Takie wskazanie nie należy do niezbędnych elementów rozstrzygnięcia decyzji przyznającej usługi, a ponieważ z różnych względów, często niezależnych od organu, może dojść do zmiany podmiotu świadczącego usługi w okresie obowiązywania decyzji - wskazanie takiego podmiotu w rozstrzygnięciu decyzji obligowałoby organ w powyższej sytuacji do konieczności dokonywania każdorazowo zmian decyzji, co mogłoby powodować perturbacje w ciągłości świadczenia usług i zdecydowanie nie leżałoby to ani w słusznym interesie strony ani w interesie społecznym. Ponadto ustalenie podmiotu świadczącego usługi i zawarcie umowy na świadczenie usług jest wyłączną prerogatywą organu, a uwzględnienie w tym zakresie przez organ (o ile jest to możliwe) sugestii czy życzeń beneficjenta usług stanowi jedynie przejaw dobrej woli organu. W skardze na decyzję Kolegium Z. W. ponownie podniósł, że stawka godzinowa określona w decyzji z dnia 10 lutego 2021 r. jest za niska. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem sporu jest odmowa zmiany ostatecznej decyzji przyznającej skarżącemu specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi w zakresie, w którym określa stawkę godzinową usługi na kwotę 31,50 zł oraz nie wskazuje podmiotu realizującego przyznane świadczenie. Podstawę prawną żądania stanowi art. 155 k.p.a., w myśl którego decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie prowadzone na podstawie powołanego przepisu jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, a jego celem jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej określone w tym przepisie i czy ewentualnemu uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne. W żadnym razie nie można zaś przyjąć, by art. 155 k.p.a. zawierał unormowanie dające stronie prawo do wniesienia środka zaskarżenia zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną "w kolejnej instancji". Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że za zmianą przedmiotowej decyzji nie przemawiał ani interes społeczny, ani słuszny interes skarżącego. Skarżący, co w rozpoznawanej sprawie jest okolicznością bezsporną, jest osobą cierpiącą na schorzenia psychiczne. Kwestionowaną decyzją przyznano mu zatem specjalistyczne usługi opiekuńcze odpowiadające rodzajowi tych schorzeń. Żądane przez skarżącego zwiększenie stawki godzinowej za te usługi z 31,50 zł na 115 zł nie leży ani w interesie publicznym, ani w interesie samego skarżącego. Skarżący nie bierze bowiem pod uwagę, że nie jest on jedyną w województwie lubelskim osobą spełniającą kryteria przyznania tego rodzaju pomocy. Powszechnie wiadome jest, że problem występowania schorzeń psychicznych, a co za tym idzie, zapotrzebowania na specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi, stale rośnie. Obowiązkiem władz publicznych, w tym wypadku organów administracji rządowej, jest zabezpieczenie środków pieniężnych na udzielenie tej pomocy w miarę możliwości jak największej liczbie potrzebujących. Ustalenie zatem wyższej stawki godzinowej przedmiotowych usług stwarzałoby realne ryzyko odebrania niektórym z nich możliwości ich otrzymania. Mimo że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ocena legalności ustalenia stawki godzinowej za przyznane skarżącemu usługi (ponieważ mamy tu do czynienia z nadzwyczajnym trybem zmiany prawidłowej decyzji ostatecznej), to jednak w celach informacyjnych należy podnieść, że materialnoprawną podstawą ustalenia tej stawki jest § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. nr 189, poz. 1598 ze zm.), zgodnie z którym cenę 1 godziny specjalistycznych usług dla osób z zaburzeniami psychicznymi ustala ośrodek pomocy społecznej, na podstawie analizy kosztów realizacji tego zadania lub wynika ona z umowy zawartej przez ośrodek pomocy społecznej z podmiotem przyjmującym zlecenie realizacji zadania. Do tego rodzaju usług nie ma w związku z tym zastosowania uchwała Nr W45/2019 Rady Gminy N. z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie zmiany uchwały w sprawie ustalenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania, w której ustalono stawkę godzinową za specjalistyczne usługi opiekuńcze na kwotę 115,00 zł. Aktualnie na terenie województwa lubelskiego obowiązuje stawka godzinowa za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi w kwocie 32,00 zł. Jest to stawka przyjęta przez L. , świadczące te usługi na terenie województwa (https://mopr.lublin.eu/?id=ogloszenia/przetargi/uslugi). Nie ma zatem podstaw, by w jakikolwiek sposób kwestionować przyjęcie w niniejszej sprawie stawki godzinowej na poziomie 31,50 zł. Nie ma też żadnych powodów, by twierdzić, że brak wyłonienia podmiotu świadczącego te usługi jest prostą konsekwencją zbyt niskiej stawki przyjętej w decyzji. Na terenie województwa działa zaledwie kilka podmiotów świadczących tego typu usługi, stąd podniesiony przez skarżącego problem niewyłonienia podmiotu świadczącego wynika raczej z braków kadrowych, nie zaś ze zbyt niskiej stawki, skoro ta sama stawka obowiązuje w całym województwie lubelskim (baza danych tych podmiotów znajduje się na stronie: https://niepelnosprawnilublin.pl/baza-wiedzy/specjalistyczne-uslugi-opiekuncze-suo-na-terenie-wojewodztwa-lubelskiego/). Zwiększenie stawki godzinowej za usługi nie leżałoby także w interesie skarżącego, ponieważ został on zobowiązany do ponoszenia częściowej, określonej procentowo odpłatności za te usługi. Zatem czym większa byłaby stawka, tym większy koszt tych usług ponosiłby sam skarżący, co stanowiłoby dla niego duże obciążenie finansowe, zważywszy na ilość dni i godzin przyznanych usług (5 dni w tygodniu po 5 godzin dziennie). Odnosząc się do zarzutu braku określenia w decyzji podmiotu świadczącego usługi, to należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że w decyzji przyznającej ten rodzaj świadczenia organ nie ma obowiązku wskazywania podmiotu świadczącego, co jest uwarunkowane dynamiką sytuacji na rynku tego rodzaju usług. Rację ma organ, że z różnych względów, często od niego niezależnych, może dojść do zmiany podmiotu świadczącego usługi w okresie obowiązywania decyzji, w konsekwencji czego wskazanie takiego podmiotu w rozstrzygnięciu decyzji obligowałoby organ w powyższej sytuacji do konieczności dokonywania każdorazowo zmian decyzji. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.).