II SA/Lu 1508/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal, Sędzia NSA Witold Falczyński spr., Protokolant Ref.staż. Małgorzata Poniatowska Furmaga, po rozpoznaniu w dniu 21 września 2004 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie renty socjalnej uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]października 2003r., po rozpatrzeniu odwołania K.B. od decyzji z dnia [...] sierpnia 2003r. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Rady Gminy, przyznającej odwołującemu się rentę socjalną od dnia 1 lipca 2003r. do czerwca 2005r. w wysokości 418 zł miesięcznie – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach powyższego rozstrzygnięcia stwierdzono, odnosząc się do zarzutu strony nieprawidłowo ustalonego czasu wypłaty przyznanej renty socjalnej, że dnia 31 lipca 2003r. do GOPS złożony został odpis wyroku Sądu Rejonowego w z dnia [...] maja 2003r. ( sygn. akt [...]), w którym K.B. zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres od 25 czerwca 2002r. do czerwca 2005r. Na załączonym odpisie znajdują się pieczęcie Sądu Rejonowego z datą 30 lipca 2003r. stwierdzającą prawomocność wydanego odpisu. Wobec powyższego – zdaniem Kolegium – strona odwołująca się nie mogła skutecznie złożyć w 2002r. wniosku o rentę, bowiem wyrok stwierdzający stopień niepełnosprawności został wydany przez Sąd dopiero 15 maja 2003r. Rozstrzygnięcie Sądu, a następnie złożenie wymaganych dokumentów spowodowało, iż dopiero w lipcu 2003 r. K.B. spełnił kryterium do przyznania renty socjalnej. Art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) określa, że "świadczenia pieniężne pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego począwszy od miesiąca, w którym został |złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją". K.B. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie, któremu zarzucił naruszenie art. art. 7, 8, 9 i 61 k.p.a. oraz odmowę honorowania prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2003r. Sygn. akt [...] i domagał się przyznania mu renty socjalnej również za okres od 25.06.2002 r. do 1.08.2003r. z należnymi odsetkami. Skarżący wyjaśnił, że rentę otrzymywał w okresie od 1992r. do maja 2002r. W maju 2002r. złożył (w jego imieniu matka) w GOPS zaświadczenie od lekarza specjalisty i informacje dotyczące go (skarżącego) na specjalnych drukach otrzymanych z GOPS. Z kolei GOPS przesłał je do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. A zatem zostało wszczęte faktycznie postępowanie o dalsze przyznanie renty. Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności wydał w dniu 25.06.2002r. orzeczenie , od którego skarżący odwołał się do Sądu Rejonowego . Sąd ten wyrokiem z dnia [...].05.2003r. Sygn. akt [...] zmienił to orzeczenie i zaliczył K.B. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności za okres od 25.06.2002r. do czerwca 2005r. Dlatego, według skarżącego, wydane w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji są dla niego krzywdzące i naruszają prawo. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Postępowanie w niniejszej sprawie nie zostało zakończone przed dniem 1 stycznia 2004r., wobec czego na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) podlegała ona rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 27a ust. 1 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji -ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia, niezależnie od dochodu, z zastrzeżeniem ust. 5. Przepis ten określa materialnoprawne warunki, których spełnienie uzależnia przyznanie prawa do renty socjalnej. Organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie kwestionują spełnienia przez K.B. powyższych warunków, czego wyrazem jest wydanie pozytywnej, co do zasady, decyzji. W świetle rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego dokonanego w wyroku z dnia [...] maja 2003r. sygn. akt [...] stan całkowitej niezdolności skarżącego do pracy istnieje od 25 czerwca 2002r. Odmawiając przyznania stronie świadczenia od powyższej daty oparto się na dyspozycji art. 43 ust. 6 omawianej ustawy, w myśl którego świadczenia pieniężne z pomocy społecznej wypłaca się w okresach miesięcznych, od miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Przedstawione unormowanie kwestii procesowych czy dowodowych związanych z przyznawaniem świadczeń pomocy społecznej nie może być jednak interpretowane w ten sposób, że niemożność wykazania przez stronę w dacie złożenia wniosku istnienia całkowitej niezdolności do pracy z powodu sporu w tym zakresie z organem właściwym do spraw orzekania o niepełnosprawności, powoduje utratę świadczenia za okres do uzyskania orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy, nawet jeżeli ostatecznie spór taki zostanie rozstrzygnięty na korzyść strony przez właściwy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. W sytuacji takiej strona spełnia bowiem przesłanki materialnoprawne do uzyskania świadczenia już w dacie złożenia wniosku, a tylko z powodów od siebie niezależnych nie może tego w tym momencie udowodnić. Na tle omawianego unormowania art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, w literaturze przedmiotu zwraca się uwagę na nieprawidłowość praktyki pozbawiania renty socjalnej po wyczerpaniu przez uprawnioną osobę okresu pobierania tego świadczenia na czas oczekiwania przez nią na orzeczenie właściwego organu stwierdzającego jej całkowitą niezdolność do pracy. Podkreśla się sprzeczność takiego postępowania z postanowieniami art. 8 k.p.a. , tj. pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i art. 23 ustawy o pomocy społecznej w części dotyczącej pomocy prawnej. W przedstawionej sytuacji, gdy organ administracji stwierdza fakt upływu okresu ważności dokumentu warunkującego możliwość otrzymywania omawianej formy pomocy, to na mocy przywołanych przepisów winien – działając w interesie osób korzystających z tych świadczeń – skłaniać je do niezwłocznego składania wniosków i równocześnie do występowania o zawieszenie postępowania z uwagi na oczekiwanie na rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ. Wprowadzenie tego typu działań zapewniałoby tym osobom nieprzerwane korzystanie z renty socjalnej. Nawet czasowe wstrzymanie wypłaty nie skutkowałoby wówczas negatywnie na prawa danej osoby do tej formy pomocy, gdyż po otrzymaniu przez taką osobę stosownego rozstrzygnięcia, uzyskałaby ona nadpłatę nie wypłaconego świadczenia (C.Martysz, S.Nitecki, G.Szpor – "Komentarz do ustawy o pomocy społecznej " – Gdańsk 2001, s.167). W aktach rozpoznawanej sprawy brak jest wniosku K.B. o przyznanie mu renty socjalnej. On sam twierdzi, że w maju 2002r. składał zaświadczenie lekarza specjalisty i informacje dotyczące swojej osoby na specjalnych drukach otrzymanych w organie I instancji. Także tych dokumentów brak jest w aktach. W zaskarżonej decyzji nie ustalono daty złożenia przez stronę wniosku o przyznanie renty socjalnej, przyjmując jedynie, że skarżący nie mógł tego uczynić skutecznie w 2002r. , bowiem wyrok stwierdzający stopień jego niepełnosprawności został wydany dopiero 15 maja 2003r., zaś stwierdzenie jego prawomocności nastąpiło z datą 30 lipca 2003r. Stanowisko powyższe nie może być jednak akceptowane. W świetle przedstawionych wyżej uwag należy dopuścić sytuację, że strona składa wniosek o przyznanie renty socjalnej, zaś orzeczenie o stopniu niepełnosprawności uzupełnia w późniejszym terminie, gdyż w chwili złożenia wniosku toczy się jeszcze w tym przedmiocie postępowanie przed innym organem. Rzeczą organu rozpatrującego sprawę renty socjalnej jest w takiej sytuacji zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Jeżeli następnie strona uzyska pozytywne orzeczenie co do stopnia niepełnosprawności, to przyznanie renty socjalnej powinno nastąpić bądź od miesiąca, w którym został złożony wniosek, bądź od miesiąca określonego jako początkowy w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności, gdyby on był późniejszy niż miesiąc złożenia wniosku. Z powyższych względów należało uznać, że organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę naruszyły przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności, jak wyżej wspomniano, naruszona została zasada prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) jak też zasada należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 k.p.a.) a nadto naruszone zostały przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie istotnej okoliczności faktycznej w sprawie. Organy administracji dokonały również błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego: art. 27 a ust. 1 i art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. Rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy winien ustalić dokładnie datę złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie renty socjalnej a następnie rozstrzygnąć sprawę mając na względzie przedstawione wyżej rozważania. Z tych powodów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.