II SA/Lu 153/09

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. i E. małżonków M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. i E. małżonków M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o nakazaniu wykonania określonych robót budowlanych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 kwietnia 2009r. wezwano skarżących J. M. i E. M. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W terminie do jego opłacenia, skarżący złożyli wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zakreślając w nim, iż domagają się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazali, że rodzina składa się z czterech osób i utrzymuje się z czynszu najmu budynku gospodarczego w kwocie [...] zł miesięcznie, który wystarcza jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb (jedzenie, media). Nadto wskazali, iż leczą się na przewlekłe schorzenia, co utrudnia im podjęcie stałej pracy. W dalszej części urzędowego formularza podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo z dwojgiem pełnoletnich dzieci. Wykazali, że w skład ich majątku wchodzi jedynie dom o pow. [...] m2. Podali, że nie posiadają żadnych zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych powyżej 3000 euro. W rubryce urzędowego formularza odnoszącej się do osiąganych dochodów, jako jedyne źródło dochodów wskazali czynsz najmu w wysokości [...] zł brutto. Na wezwania referendarza sądowego z 28 kwietnia 2009r. i 21 maja 2009r., skarżący złożyli dokumenty źródłowe i dodatkowe oświadczenia. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: W myśl art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Oceniając przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentach sytuację materialną skarżących, stwierdzić należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stanowiąca w istocie pomoc państwa powinna być stosowana wobec osób ubogich, które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą tych kosztów uiścić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jeśli chodzi o stan majątkowy skarżących, nie ma podstaw do uznania, że znajdują się w szczególnie trudnym położeniu. Skarżący posiadają bowiem znaczny majątek nieruchomy – dom o pow. [...] m2, budynek gospodarczy wynajmowany jako [...] o pow. [...] m2, budynek [...] (wg. oświadczenia nieużytkowany) o pow. [...] m2 (oświadczenie skarżącego z 12 maja 2009r.) oraz działkę o pow. [...] ha (decyzja w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009r. z dnia [...]). Stwierdzić natomiast należy, że skarżący nie wyjaśnili wszystkich okoliczności dotyczących sytuacji materialnej, w szczególności odnoszących się do wysokości osiąganych dochodów i ich źródeł. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś skarżących ubiegających się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące i rzetelne wykazanie swojej szeroko pojętej sytuacji materialnej. Oświadczenia skarżących złożone w zakresie źródeł i wysokości osiąganych dochodów są ze sobą sprzeczne. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podali, że jedynym źródłem utrzymania jest dochód uzyskiwany z czynszu najmu w kwocie [...] zł brutto. Dochodu w takiej wysokości nie potwierdzają nadesłane dokumenty. We wspólnym zeznaniu podatkowym małżonków za 2008r. skarżący wykazali, że roczny przychód z tytułu najmu wyniósł [...] zł (tj. [...] zł miesięcznie), koszty uzyskania przychodu wyniosły [...] zł, a dochód za 2008r. [...] zł (tj. [...] zł miesięcznie). Jeszcze co innego wynikało z nadesłanego aneksu z [...] do umowy najmu. Według § 1 aneksu, czynsz z tytułu najmu ma wynosić [...] zł netto (podatek od nieruchomości i koszty ogrzewania ma ponosić najemca). Ponieważ oświadczenie skarżących w zakresie wysokości dochodów nie pokrywało się z nadesłanymi dokumentami, zażądano od nich dodatkowego oświadczenia wyjaśniającego powstałe w tym zakresie wątpliwości. W oświadczeniu z dnia 17 czerwca 2009r. skarżący podał nowe okoliczności dotyczące źródeł i wysokości dochodów. Stwierdził, iż nadesłany na wezwanie z 28 kwietnia 2009r. aneks do umowy najmu nie obowiązuje od 30 października 2008r. Według zaś aneksu z dnia [...] czynsz najmu zmniejszył się do wysokości [...] zł netto (koszty podatków lokalnych i ogrzewania nadal ma ponosić najemca). Ponadto w oświadczeniu z dnia 17 czerwca 2009r. skarżący podniósł, że koszty uzyskania przychodów z tytułu najmu w okresie od stycznia do kwietnia 2009r. wyniosły [...] zł i były to wydatki na energię elektryczną, które zostały zwrócone przez najemcę. W w/w oświadczeniu skarżący podał również, że zajmuje się dorywczo świadczeniem usług [...]-[...], z czego uzyskuje kwotę [...] zł miesięcznie. Faktu tego skarżący nie ujawnili w oświadczeniu o dochodach złożonym na urzędowym formularzu, gdzie stwierdzili, że jedynym źródłem utrzymania jest dochód z najmu w kwocie [...] zł miesięcznie. W świetle przedstawionych okoliczności, nie można uznać oświadczeń skarżących o wysokości dochodów za wiarygodne. Skarżący w swoich oświadczeniach określają różne kwoty dochodów, jak również różne źródła ich uzyskania, nadto co innego wynika ze złożonych dokumentów. Gdyby rzeczywiście skarżący osiągali, jak podają w urzędowym formularzu, jedynie dochód w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, to nie mieliby środków na pokrycie wydatków na energię elektryczną w związku z wynajmem za okres styczeń – kwiecień 2009r., uiszczonych w kwocie [...] zł (tj. [...] w przeliczeniu na miesiąc). Tymczasem oprócz tego wydatku, skarżący ponosili jednocześnie stałe miesięczne wydatki w kwocie [...] zł (wydatki na utrzymanie wykazane przez skarżącego w oświadczeniu z dnia 17 czerwca 2009r.), jak również koszty kształcenia młodszej córki na studiach, która jak wykazali, pozostaje z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i nie posiada odrębnego majątku, ani własnych dochodów. Należy przy tym podkreślić, że rodzina skarżących mimo wykazywania niskich dochodów (według zeznania podatkowego w 2008r. roczny dochód całej rodziny wyniósł – [...] zł /tj. [...] zł miesięcznie/, zaś obecnie jedyny udokumentowany dochód to czynsz najmu w kwocie [...] zł miesięcznie), nie ubiegała się o pomoc ze środków pomocy społecznej (zaświadczenie GOPS w [...] z dnia [...]). Podnieść ponadto należy, że skarżący nie wykazali należycie sytuacji rodzinnej i materialnej swoich pełnoletnich córek pozostających z nimi według oświadczenia we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwani do złożenia zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ośrodek pomocy społecznej, nie złożyli w tym przedmiocie żadnego dokumentu. W oświadczeniu z dnia 17 czerwca 2009r. skarżący podał jedynie, że nie pozostają osobami bezrobotnymi, wskazując że córka [...] podjęła pracę w maju 2009r. (nie wskazał jednakże wysokości wynagrodzenia). Odnośnie zaś córki [...] podniósł, że jest studentką studiów dziennych (na tą okoliczność przedłożył stosowne zaświadczenie), natomiast nie wskazał wysokości kosztów jej kształcenia, ani z jakich źródeł finansowane są studia córki. Reasumując powyższe, skarżący uniemożliwili ustalenie, jakie są ich rzeczywiste możliwości finansowe. Tym samym skarżący nie wykazali, że zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do uznania, że znajdują się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 należało orzec jak na wstępie.