II SA/Lu 153/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Starszy asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] J. K. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) z tytułu podatku od towarów i usług. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także: Kolegium) decyzją z [...] listopada 2017 r., znak: [...], po rozpoznaniu odwołania J. R. (dalej także: skarżący), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) art. 8 ust. 1 pkt 2 w związku art. 7 pkt 5 i art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.; dalej także: ustawa), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy [...] z [...] października 2017 r., znak: [...], o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego w wysokości 30 zł miesięcznie na czas nieokreślony. Kolegium wskazało, że zasadnie organ pierwszej instancji wspomnianą wyżej decyzją przyznał stronie zasiłek stały w minimalnej gwarantowanej wysokości. Kolegium podniosło, że skarżący spełnia wymogi dochodowe do przyznania zasiłku stałego, a jego wysokość, wbrew zarzutom odwołania, a stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy, w przypadku osoby w rodzinie jest różnicą między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a rzeczywistym dochodem na osobę w rodzinie. Organ pierwszej instancji prawidłowo obliczył, że różnica ta w przypadku skarżącego wynosi zaledwie [...], a zatem – stosownie do art. 37 ust. 3 ustawy – zasiłek stały należało przyznać w gwarantowanej minimalnej wysokości 30 zł. W ocenie Kolegium, zasadnie organ pierwszej instancji stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne i zasiłki pielęgnacyjne powinny być wliczane do dochodu stanowiącego podstawę uprawnień do zasiłku stałego. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił, że powyższa decyzja jest dla niego bardzo krzywdząca, bowiem nie uwzględnia bardzo trudnej sytuacji życiowej jego rodziny. Skarżący wyjaśnił, że od pięciu lat jest bezrobotny bez prawa do zasiłku, nie ma pieniędzy na leczenie i rehabilitację, ani na paliwo na dojazdy do lekarzy, a przyznany zasiłek stały nie wystarczy na wyżywienie i potrzeby związane z rehabilitacją. Jego zdaniem, świadczenie pielęgnacyjne i zasiłki pielęgnacyjne nie powinny być wliczane do dochodu stanowiącego podstawę uprawnień do zasiłku stałego. Wskazał, że rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego, zasiłek stały powinien być przyznany w pełnej wysokości określonej ustawą. Skarżący podkreślił, że przez kilka lat "czekał", aby spełnić ustawowe kryterium dochodowe, ale przyznano mu zasiłek w wysokości zaledwie 30 zł miesięcznie. Podkreślił, że dotychczas nie nabył uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy i dlatego żąda podwyższenia przyznanego zasiłku stałego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z przepisem art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wysokość zasiłku stałego dla tej osoby ustala się jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy). Kwota zasiłku stałego nie może być jednak niższa niż 30 zł miesięcznie (art. 37 ust. 3 ustawy). W myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz.1058), kryterium dochodowe osoby w rodzinie wynosi 514,00 zł. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 ustawy). W myśl art. 8 ust. 4 ustawy, do dochodu ustalonego w oparciu o powyższy przepis art. 8 ust. 3 ustawy, nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 i 1220); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 575); 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2014 r. poz. 1187 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, jak wynika z przeprowadzonej w dniu [...] października 2017 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego oraz zgromadzonej w aktach dokumentacji, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trojgiem dzieci. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] grudnia 2014 r. został on zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe. We wrześniu 2017 r. – w miesiącu poprzedzającym złożenie podania, dochód jego pięcioosobowej rodziny wyniósł łącznie [...] zł, czyli [...] zł na osobę w rodzinie. Na dochód ten składają się: świadczenie pielęgnacyjne (1 406 zł), zasiłki pielęgnacyjne na dwoje dzieci (306 zł), zasiłki rodzinne wraz z dodatkami (124 zł) oraz renty socjalnej syna [...] (724 zł). Rodzina posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 0,9660 ha przeliczeniowego, z którego dochodu, stosownie do art. 8 ust. 4 pkt 6 ustawy, nie dolicza się do dochodu stanowiącego podstawę oceny uprawnień do świadczeń z pomocy społecznej. Prawidłowo organy, wskazując na ustawowe przesłanki przyznania zasiłku stałego, stwierdziły, że skarżący spełnia wymogi do przyznania tego świadczenia, gdyż jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu powołanego w uzasadnieniu decyzji art. 6 pkt 1 ustawy, a dochód na osobę w rodzinie jest niższy od ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego [...] zł na osobę w rodzinie. Zasadą jest przy tym, jak wskazano wyżej, że zasiłek stały stanowi różnicę pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie (514 zł), a dochodem na osobę w rodzinie, przy czym nie może być to kwota niższa niż 30 zł miesięcznie. Różnica ta, co nie jest kwestionowane, w przypadku skarżącego wynosi [...] zł, a tym samym przysługuje mu zasiłek stały w ustawowej minimalnej wysokości 30 zł miesięcznie począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek, czyli od października 2017 r. na czas nieokreślony. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego, należy je uznać za niezasadne. Prawidłowo wskazały organy, że jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez syna [...] jest jednorazowym świadczeniem socjalnym, a takie świadczenie nie stanowi dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 i 4 ustawy. Niewątpliwie zaś wygaśnięcie uprawnienia córki do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego z powodu osiągnięcia określonego wieku (ukończenia 24 lat) prowadzi do wniosku, że za podstawę oceny uprawnień dochodowych skarżącego do zasiłku stałego należy przyjąć dochód rodziny za październik 2017 r. Wbrew zarzutom skargi, świadczenie pielęgnacyjne i zasiłek pielęgnacyjny stanowią źródło dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy, gdyż świadczenia te nie mieszczą się w katalogu wyłączeń, wskazanym w art. 8 ust. 4 ustawy. Zasadnie zatem organy uwzględniły je w dochodzie rodziny skarżącego stanowiącym podstawę oceny uprawnień do zasiłku stałego i podstawę obliczenia wysokości tego świadczenia. Prawidłowo organy ustaliły więc wysokość przysługującego skarżącemu zasiłku stałego, jak również okres, na jaki świadczenie to zostało mu przyznane. Zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Zgodnie z treścią orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] września 2009 r. na stałe. W konsekwencji zasiłek stały przysługuje skarżącemu od [...] października 2017 r. – pierwszego dnia miesiąca, w którym wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie tego świadczenia (3 października 2017 r.), w wysokości 30 zł miesięcznie, na stałe. Podkreślić również trzeba, że na wynik sprawy nie mają wpływu podniesione w skardze okoliczności dotyczące trudnej sytuacji dochodowej rodziny skarżącego. Niewątpliwie zasiłek stały z pomocy społecznej jest świadczeniem obligatoryjnym, przyznawanym ze środków pomocy społecznej osobom, które spełniają warunki określone w art. 37 ust. 1 ustawy. To oznacza, że inne okoliczności, niewskazane w tym przepisie, takie jak przykładowo brak środków własnych na potrzeby związane z wyżywieniem bądź leczeniem, nie uzasadniają przyznania tego świadczenia. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie dają przy tym podstawy do zwiększenia wysokości zasiłku stałego, w przypadku gdy przysługuje w minimalnej, gwarantowanej ustawowo wysokości, tak jak to ma miejsce w przypadku skarżącego. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), skargę oddalił. O przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714 ze zm.).