II SA/Lu 154/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Krystyna Sidor, Sędziowie Asesor WSA - Jerzy Drwal, Asesor WSA - Bogusław Wiśniewski (spr.), Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz E. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. akt II SA / Lu 154 / 05 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr : [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia [...] nr : [...] przyznającą E. G. płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na rok 2004 w kwocie 1154,3 zł. Z tej sumy 867,37 zł stanowiła jednolita płatność obszarowa, a 286, 92 zł płatność obszarowa uzupełniająca. W odwołaniu od powyższej decyzji E. G. podniosła, iż dopłatami uzupełniającymi nie objęto uprawy chmielu na powierzchni 1,44 ha, mimo podania jej we wniosku. Jej zdaniem brak symbolu oznaczającego sposób wykorzystania działki rolnej wynikał z powodu nie poinformowania jej o tym przez pracownika Agencji przyjmującego wniosek. Uprawa istnieje wiele lat i brak symbolu nie może w jej ocenie przesądzać o trzymaniu dopłaty. Organ odwoławczy podkreślił, iż wnioskodawczyni we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich nie wypełniła kolumny 5 z tabeli VIII dotyczącej chmielu , co skutkowało przyznaniem do uprawy chmielu tylko jednolitej płatności obszarowej. Podnoszony przez odwołującą się zarzut braku należytej informacji ze strony pracowników Agencji co do sposobu wypełnienia wniosku uznano za niewiarygodny , zważywszy, że przy pozostałych uprawach wszystkie rubryki zostały wypełnione prawidłowo , a samo wypełnienie wspomnianej kolumny nie jest obowiązkowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. G. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 8, 9 oraz 7 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego wnosiła o jej uchylenie. Wyjaśniła , iż o przyznanie płatności do gospodarstwa rolnego starała się po raz pierwszy i podobnie jak większość rolników miała problemy z wypełnieniem stosownego wniosku. Pomagał jej w tym pracownik Agencji , który na podstawie otrzymywanych informacji wpisywał odpowiednie dane do formularza. Następnie skarżąca przepisała wszystkie dane na czystym druku. Kiedy nie otrzymała dopłaty uzupełniającej do chmielu okazało się , że wniosek nie zawiera odpowiedniego oznaczenia w kolumnie oznaczającej wykorzystanie działki na której był uprawiany chmiel. Skarżąca podkreśliła, iż błąd ten nie wynikał z jej zaniedbania lecz z nadmiernego zaufania do pracownika Agencji , który wniosek wypełniał. Podkreśliła , iż w Broszurze Informacyjnej jaką otrzymała w Biurze Powiatowym nie ma instrukcji dotyczącej opisania uprawy chmielu. Na str.8 broszury umieszczono natomiast informację, z której wynika, iż w 2004 r nie będzie dopłat uzupełniających do uprawy chmielu. Skarżąca zwróciła uwagę , iż płatności bezpośrednie miały być wsparciem dla rolników i udzieleniem im pomocy w efektywnej działalności, a nie jej utrudniania i blokowania dostępu do środków Unii Europejskiej. W działaniu kolejnych instancji Agencji dopatrzyła się braku dobrej woli i chęci bardziej wnikliwego rozpatrzenia jej sprawy. Zauważyła , iż zadaniem urzędników państwowych jest udzielanie jak najdalej idącej pomocy potrzebującym tego obywatelom, często zagubionym w gąszczu niezrozumiałych przepisów prawnych i skomplikowanych druków urzędowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem postępowania w sprawie objętej skargą była kwestia płatności bezpośrednich o której mowa w art. 2.ust 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych ( Dz.U z 2004 r Nr 6 poz.40 ze zmianami ) . Według tego przepisu przysługują one osobie fizycznej , osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej , będących posiadaczami gospodarstwa rolnego na będące w ich posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej , przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Postępowanie zmierzało zatem do realizacji określonych w tym przepisie warunków przyznania płatności. Z uzasadnienia stanowiska organów administracji wynika, iż żadnych wątpliwości nie budziło przyznanie skarżącej jednolitej płatności obszarowej , spór dotyczył natomiast płatności uzupełniającej do powierzchni uprawy chmielu. Jego podstawę stanowił brak odpowiedniego symbolu w rubryce 5 tabeli nr 8 określającej sposób rolniczego wykorzystywania działki zajętej pod uprawę chmielu , co zdaniem organów wykluczało możliwość przyznania płatności uzupełniających z tego tytułu. Opinii takiej nie sposób podzielić. Istotą postępowania administracyjnego jest rozstrzygnięcie według ogólnych reguł kodeksu postępowania administracyjnego o tym , czy zachodzą przesłanki uzasadniające istnienie interesu prawnego lub obowiązku konkretnie oznaczonych osób. W procesie administracyjnym nie chodzi zatem o to , czy złożony wniosek odpowiadał warunkom formalnym , ale czy istniały materialnoprawne warunki przyznania płatności bezpośrednich w tym płatności uzupełniających. Na tym opiera się zasadnicza wadliwości postępowania , polegająca na ograniczeniu oceny wniosku wyłącznie do problemów związanych z jego wypełnieniem w oderwaniu od istoty sprawy. Skarżąca utrzymywała, iż uprawę chmielu prowadzi od wielu lat , a wypełnienie wniosku nastąpiło zgodnie z wyjaśnieniami pracownika Agencji. Zwracała ponadto uwagę na trudności związane z niejasnymi przepisami i brakiem należytej informacji o treści wniosku. Rozstrzygnięcie tych wątpliwości powinno nastąpić w procesie administracyjnym zakończonym decyzją ostateczną Dyrektora Biura Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Mimo jednak przeprowadzonego postępowania żadna z podnoszonych kwestii nie znalazła wyjaśnienia, a rozstrzygnięcie oparto wyłącznie na brakach wniosku o przyznanie płatności. Trafnie podkreśliła skarżąca , iż takie postępowanie jest naruszeniem ogólnej zasady postępowania administracyjnego , nakazującej organom administracji publicznej należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych , które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek ( art. 9 kpa ). Sens tej regulacji dobitnie oddaje wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992 r ( sygn. akt III ARN 40 / 92 PiP 1993/ 3 str.110 ) w którym stwierdzono, iż obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany tak szeroko jak to jest tylko możliwe. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji , zwłaszcza wówczas , gdy urzędnik stwierdzi, że strona ma zamiar powziąć działanie wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami lub nawet z ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić stronie całość okoliczności sprawy i równie wyraźnie wskazać na ryzyko , wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Skoro skarżąca w rubryce " rośliny uprawne ‘’ obok mieszanki, pastwiska i sadu wpisała także chmiel , oznaczając powierzchnię działki na której jest uprawiany to uzasadniony jest pogląd, iż wniosek o płatności uzupełniające dotyczył także tej uprawy. Brak odpowiedniego symbolu oznaczającego sposób wykorzystywania gruntu nie mógł stanowić wyłącznej przesłanki odmowy ich przyznania. Rzeczą organów administracji publicznej było w tej sytuacji zastosowanie się do wymogu art.9 kpa i wyjaśnienie stronie skutków jakie są z tym związane . Zaniechanie tego obowiązku uznać należy za naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy . Wobec powyższego na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. c ) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz .U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami ) należało uchylić zaskarżoną decyzję. O wstrzymaniu jej wykonania orzeczono na podstawie art.152 , natomiast o kosztach w oparciu o art.200 powołanej ustawy.